Takvâ Allah’a Yaklaşmayı Dilemektir - Takvâ Doğrularla Beraber Olmaktır
(Kar©glan'ın 30 Mart 2016 Vaazı)
أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
وَهُوَ اللّهُ فِي السَّمَاوَاتِ وَفِي الأَرْضِ يَعْلَمُ سِرَّكُمْ وَجَهرَكُمْ وَيَعْلَمُ مَا تَكْسِبُونَ
Ve huvallâhu fîs semâvâti ve fîl ard, ya'lemu sırrakum ve cehrekum ve ya'lemu mâ teksibûn.
Sadakallahul Azîm - EN'ÂM Suresi, 3. ayet
أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَكُونُواْ مَعَ الصَّادِقِينَ
Yâ eyyuhellezîne âmenû ittekullâhe ve kûnû meas sâdikîn.
Sadakallahul Azîm - TEVBE Suresi, 119. ayet
---
أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
وَأْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلَاةِ وَاصْطَبِرْ عَلَيْهَا لَا نَسْأَلُكَ رِزْقًا نَّحْنُ نَرْزُقُكَ وَالْعَاقِبَةُ لِلتَّقْوَى
Ve'mur ehleke bis-salâti vastabir aleyhâ, lâ nes'eluke rızkan, nahnu nerzukuke, vel âkıbetu lit-takvâ.
Sadakallahul Azîm - TÂHÂ Suresi, 132. ayet
Mealleri:
Eûzü billâhi mineşşeytânirracîm.
Bismillâhirrahmânirrahîm.
O, göklerdeki ve yerdeki Allah'tır. Gizlinizi, açığınızı bilir. Ne kazanacağınızı da bilir.
Sadakallahul Azîm - EN'ÂM Suresi, 3. ayet
Ey iman edenler! Allah'a karşı gelmekten sakının ve doğrularla beraber olun.
Sadakallahul Azîm - TEVBE Suresi, 119. ayet
Yakınlarına namazı emret ve kendin de onda devamlı ol. Biz senden rızık istemiyoruz; seni de rızıklandıran Biziz. Güzel sonuç takvâ sahiplerinindir.
Sadakallahul Azîm - TÂHÂ Suresi, 132. ayet
---oOo---
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
"Başınıza şu yedi şey gelmeden güzel işler yapmakta acele ediniz: Kişiyi unutturucu kılan fakirlik, azdıran zenginlik, bozan hastalık, bunaklık derecesinde yaşlılık, âniden gelen ölüm, beklenenlerin en kötüsü Deccâl ve hepsinden daha şiddetli ve acı olan kıyamet."
(Hadis-i Şerif, Ebû Hureyre radıyallahu anh'dan, Tirmizî)
---
فَالأَوَّلُ : عَنْ أبي هُرَيْرَةَ رضي اللَّهُ عنه قال : قِيلَ : يا رسولَ اللَّهِ مَن أَكْرَمُ النَّاسِ ؟ قال : « أَتْقَاهُمْ »
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Yine Buyurdular:
Ebû Hüreyre radıyallahu anh'den rivayet edildiğine göre şöyle demiştir:
"Ya Resûlallah! İnsanların en hayırlısı ve değerlisi kimdir?" dediler.
Peygamber Aleyhisselâm:
"Allah'a karşı en çok takvâ sahibi olanlardır." buyurdu.
Bu ifadeyi vaazımızdaki anlayışla, Allah'a yönelmeyi ve O'na yaklaşmayı dileyenler şeklinde de anlayabiliriz.
(Hadis-i Şerif, Buhârî ve Müslim)
"Allâhumme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.
Allâhumme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ bârakte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd."
Yolculuğumuza Başlıyoruz:
Allah Kur'an'da, Allah'a yönelmenin ve takvâ sahibi olmanın yollarını çeşitli ayetlerle bizlere izah ediyor.
1. "Ey iman edenler! Allah'a karşı gelmekten sakının ve doğrularla beraber olun."
TEVBE Suresi, 119. ayet
2. "Ey iman edenler! Allah'a karşı gelmekten sakının ve Müslümanlar olarak ölün."
ÂL-İ İMRÂN Suresi, 102. ayet
3. "Allah'a itaat edin, dinleyin ve infak edin. Kim nefsinin cimriliğinden korunursa, işte onlar kurtuluşa erenlerdir."
TEGÂBÜN Suresi, 16. ayet
4. "Ey iman edenler! Allah'tan sakının ve doğru söz söyleyin."
AHZÂB Suresi, 70. ayet
5. "Kim Allah'a karşı takvâ sahibi olursa, Allah ona bir çıkış yolu ihsan eder."
TALÂK Suresi, 2. ayet
6. "Ey iman edenler! Eğer Allah'a karşı takvâ sahibi olursanız, O size hakkı bâtıldan ayıracak bir anlayış verir; kötülüklerinizi örter ve sizi bağışlar. Allah büyük lütuf sahibidir."
ENFÂL Suresi, 29. ayet
İmam Ali'nin Takvâ Tavsiyesi
Emîrü'l-Mü'minîn İmam Ali'nin, İbn-i Mülcem tarafından yaralanmasından sonra oğulları Hasan ve Hüseyin'e yaptığı tavsiyeler arasında takvâ da vardır.
Şöyle buyurduğu aktarılır:
"Size takvâyı, dünyaya karşı ölçülü olmayı, hak üzere konuşmayı, mükâfat için amel etmeyi, zalime karşı durmayı ve mazluma yardımcı olmayı tavsiye ediyorum."
(Nehcü'l-Belâğa, 47. Mektup)
---oOo---
[attachment=38465]
Manyetiklik ve İnsanların Birbirinden Etkilenmesi
Mikro elektronikte kullanılan "manyetikleyici - manyetikliğini yok edici" cihazlar vardır. Örneğin bir tornavidanın ucunu manyetik hâle getirerek küçük vidaların tornavidaya tutunmasını sağlamak mümkündür. Aynı şekilde daha önce manyetikleşmiş bir metalin manyetikliğini azaltan veya ortadan kaldıran cihazlar da vardır.
Bu örneği burada yalnızca bir temsil olarak kullanıyorum.
Kur'an'daki:
"وَكُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ"
"Doğrularla beraber olun."
emrini düşündüğümüzde, insanın beraber bulunduğu kişilerden ahlâk ve davranış bakımından etkilenebileceğini görebiliriz.
Meali:
"Ey iman edenler! Allah'a karşı gelmekten sakının ve doğrularla beraber olun."
(TEVBE Suresi, 119. ayet)
İnsan, çevresindeki insanların davranışlarından etkilenebilir. Güzel ahlâklı insanlarla beraber olan kimse, onların güzel davranışlarını görerek ve yaşayarak kendi ahlâkını da güzelleştirebilir. Bunun tersi de mümkündür.
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
"Kişi arkadaşının dini ve ahlâkı üzeredir. Öyleyse her biriniz kiminle arkadaşlık ettiğine dikkat etsin."
(Ebû Dâvûd, 4833; Tirmizî, 2379)
Ben bunu kendi hayatımdan da örnek verebilirim. Eskiden sigara içiyordum ve sigara içen bir çevrenin etkisiyle sigaraya başlamıştım. Bazı alışkanlıkların insanlara arkadaş çevresinden geçtiği açıkça görülmektedir.
Aynı şekilde güzel ahlâklı kimseler de çevrelerine olumlu yönde tesir edebilirler. Namaz kılan bir insanı gören başka bir kimsenin namaza karşı ilgisinin artması, dua eden birini gören kimsenin dua etmeye yönelmesi mümkündür.
Tasavvufî anlayışta buna, güzel hâlin güzel hâli doğurması şeklinde bakılır.
İnsan öğrenirken yalnızca okuyarak değil, görerek ve yaşayarak da öğrenir. Bazı kimseler güzel ahlâkı yaşayarak çevrelerine örnek olurlar. Onlarla beraber olanlar da bu güzelliklerden istifade ederler.
Bu sebeple güzel ahlâklı insanların bulunduğu bir çevrede bulunmak, insanın kendi ahlâkını güzelleştirmesine vesile olabilir. Kötü alışkanlıkları ve kötü çevreleri terk etmek de insanın kendisini korumasına yardımcı olur.
Atalarımızın güzel bir sözü vardır:
"Sarı öküzün yanında duran; ya huyundan ya tüyünden kapar."
Öyleyse ey insanoğlu!
Ey takvâ isteyenler!
Ey iman edip Allah'a yönelenler!
"Ey Allah'a yaklaşmayı dileyenler, doğrularla beraber olun."
TEVBE Suresi, 119. ayet
Cemaatle namaz kılmanın faziletlerinden biri de budur. İnsan, güzel bir topluluk içerisinde ibadet ederek ve kardeşleriyle beraber olarak ibadet hayatını güçlendirebilir.
Cuma namazında Müslümanların bir araya gelmesinde de bu birlik ve beraberliğin önemli bir yeri vardır.
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
"Cemaatten ayrılmayın, ayrılıktan sakının. Şüphesiz şeytan tek başına kalanlarla birliktedir. İki kişiden ise uzaktır. Kim cennetin ortasını isterse cemaate yapışsın."
(Tirmizî, Fiten, 7; ayrıca bk. Nesâî, Tahrîmü'd-dem, 6)
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Yine Buyurdular:
"Cemaatten ayrılmayın; zira sürüden ayrılanı kurt kapar."
(Ebû Dâvûd, Salât, 46)
Fırka-i Nâciye Meselesi
Ümmetin çeşitli fırkalara ayrılacağına dair rivayetler bulunmaktadır. Vaazda bu konu "Fırka-i Nâciye" kavramı üzerinden ele alınmaktadır.
Rivayette, kurtuluşa eren topluluğun Peygamber Efendimizin sünnetine bağlı olanlar olduğu ifade edilir.
(Tirmizî, Îmân, 18; İbn Mâce, Fiten, 17)
Burada önemli olan, sadece bir cemaatin veya bir tarikatın ismini söylemek değildir. Asıl mesele, Kur'an'a ve Sünnet'e uygun yaşamaktır.
Tarikatlar ve cemaatler, eğer hak yolda iseler, sünnetlerin yaşanmasına vesile olan topluluklar olabilirler. İnsan da böyle bir ortamda güzel davranışları görerek ve yaşayarak öğrenebilir.
Ancak herhangi bir topluluğa mensup olmak, insanı otomatik olarak hatadan uzak hâle getirmez.
Burada Enfâl Suresi'nin 29. ayeti tekrar karşımıza çıkar:
"Ey iman edenler! Eğer Allah'a karşı takvâ sahibi olursanız, O size hakkı bâtıldan ayıracak bir anlayış verir."
ENFÂL Suresi, 29. ayet
Demek ki insanın görevi, yalnızca "Benim cemaatim en üstün" demek değildir. Kendi bulunduğu toplulukta da yanlışlar olabileceğini görebilecek bir basirete sahip olması gerekir.
Şeyhler, âlimler, cemaatler ve tarikatlar insanlardan oluşur. İnsan ise hata edebilir. Bu sebeple ölçümüz şahıslar değil, Kur'an ve Sünnet olmalıdır.
Bir kimse kendi şeyhini veya herhangi bir şahsı hatadan tamamen uzak görmemelidir. Saygı başka şeydir, ölçüyü kaybetmek başka şeydir.
Takvâ, insanın hem nefsini hem de bağlı bulunduğu çevreyi Allah'ın ölçüleriyle değerlendirmesidir.
---oOo---
İnsanın İçindeki Bilgi ve Çekirdek Temsili
Ağaç dalında meyve verir ve meyvenin içinde yeni bir ağacın bütün temel özelliklerini taşıyan bir çekirdek bulunur.
Vaazımızdaki işarî temsilde bu çekirdek, insanın içinde bulunan kabiliyetlere ve Allah'ın insana verdiği potansiyele benzetilmektedir.
Buradan hareketle, ahir zaman ve Mehdi ile ilgili bazı rivayetler de vaazda sembolik olarak yorumlanmaktadır.
Buradaki "Mehdi çocukları" ifadesini, belirli bir soy veya biyolojik özellik iddiası olarak değil, bir anlayışın ve güzel bir neslin yetişmesi şeklinde değerlendirmek daha doğru olacaktır.
Çocuğa temel olarak sevgi, eğitim, güzel ahlâk ve doğru bir çevre vermek gerekir. İnsanın içinde bulunan kabiliyetler ise zamanla eğitim ve tecrübe ile inkişaf eder.
أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
وَعَلَّمَ آدَمَ الأَسْمَاءَ كُلَّهَا ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى الْمَلَائِكَةِ فَقَالَ أَنبِئُونِي بِأَسْمَاءِ هَؤُلَاءِ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ
Ve alleme Âdeme'l-esmâe küllehâ sümme aradahum ale'l-melâiketi fekâle enbiûnî bi-esmâi hâulâi in küntüm sâdikîn.
"Ve Allah, Âdem'e bütün isimleri öğretti. Sonra onları meleklere arz ederek, 'Eğer sadıklardan iseniz, bunların isimlerini bana haber verin.' dedi."
BAKARA Suresi, 31. ayet
Bu ayet, insanın öğrenme, anlama ve isimlendirme kabiliyetlerine dikkat çekmektedir.
Buradaki "çekirdek" benzetmesini de bu açıdan anlayabiliriz. İnsan doğuştan çeşitli kabiliyetlerle dünyaya gelir. Eğitim, tecrübe ve gayret ile bu kabiliyetler zaman içerisinde gelişir.
Bilgisayar örneğiyle anlatırsak, bir yazıcıyı bilgisayara bağladığımızda onun çalışabilmesi için gerekli sürücü ve programlama altyapısı bulunur. Fakat cihazın nasıl kullanılacağını öğrenmek yine kullanıcıya bağlıdır.
Aynı şekilde insanın yaratılışında bulunan kabiliyetler de zamanla eğitim ve tecrübe ile ortaya çıkar.
Hz. Âdem'e öğretilen isimler meselesini de insanın düşünme, öğrenme, karar verme ve konuşma gibi kabiliyetleriyle birlikte değerlendirebiliriz.
İnsanlık nesiller boyunca bilgi birikimini geliştirmiş, yeni şeyler öğrenmiş, yeni araçlar ve kavramlar ortaya çıkarmıştır.
Bu sebeple insanın yaratılışındaki kabiliyetleri bir "çekirdek" gibi düşünmek, vaazımız açısından güzel bir temsil olabilir.
---oOo---
Mehdi ve Ahir Zamanla İlgili İşarî Yorumlar
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem'e Nispet Edilen Rivayet:
"Mehdi, tıpkı Zülkarneyn ve Süleyman gibi dünyaya hükmedecektir."
(El-Kavlü'l-Muhtasar fî Alâmâti'l-Mehdiyyi'l-Muntazar, s. 29)
Vaazımızda bu rivayet, Mehdi'nin bütün dünyayı etkileyen bir adalet ve düzen anlayışını temsil edeceği şeklinde yorumlanmaktadır.
Burada anlatılan "çark" ve "sistem" ifadelerini de sembolik anlamda değerlendirmek gerekir. Yani bütün sistemi döndüren bir düzen, adalet ve idare anlayışından söz edilmektedir.
Hz. Süleyman ile ilgili anlatımlarda geçen geniş imkânlar da vaazda bu sembolizm içerisinde ele alınmıştır.
Ancak bu tür anlatımları doğrudan tarihî veya bilimsel gerçekler şeklinde değil, vaazın işarî yorumları olarak değerlendirmek gerekir.
KIYAMETE YAKIN ALAMETLERDEN:
"İlmin azalması, bilgisizliğin çoğalması, fuhşun ortaya çıkması, kadınların çoğalması, elli kadına bir erkek düşecek kadar erkeklerin azalması kıyamet alâmetlerindendir."
(Buhârî, Tecrîd-i Sarîh, 72)
"Devlet malının belirli çevrelerin menfaatine kullanılması, emanetin ganimet sayılması, zekâtın ağır bir yük olarak görülmesi, ilmin din dışında başka amaçlar için öğrenilmesi, kişinin karısına itaat edip annesine asi olması, dostunu kendisine yaklaştırıp babasını uzaklaştırması, mescitlerde gürültülerin artması, fâsık kimsenin toplumun başına geçmesi ve değersiz kimselerin öne çıkarılması gibi durumlar ortaya çıktığında çeşitli fitnelerin ve alametlerin meydana geleceği rivayet edilmiştir."
(Tirmizî)
Bu rivayetleri değerlendirirken asıl dikkat edilmesi gereken, toplumdaki bozulmalara karşı insanın kendi nefsini ve ahlâkını korumasıdır.
Ahir zamanla ilgili meselelerde kesin hüküm vermek yerine, rivayetleri Kur'an ve sahih sünnet ölçüleri içerisinde değerlendirmek gerekir.
Rabbim, ahir zaman insanlarına hakikati araştırmayı, doğruyu yanlıştan ayırmayı ve dinî meseleleri hikmetle anlamayı nasip etsin.
---oOo---
أَللَّهُمَّ أَرِنَا الْحَقَّ حَقًّا وَارْزُقْنَا اتِّبَاعَهُ، وَأَرِنَا الْبَاطِلَ بَاطِلًا وَارْزُقْنَا اجْتِنَابَهُ
"Allah'ım! Bizlere hakkı hak gösterip ona tâbi olmayı, bâtılı da bâtıl gösterip ondan yüz çevirmeyi nasip eyle!"
وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
Ve âhiru da'vâhum enil hamdu lillâhi rabbil âlemîn.
Âmin.
El-Fâtiha maassalavât.
سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ
Sübhâneke Allahümme ve bihamdik, eşhedü en lâ ilâhe illâ ent, estağfiruke ve etûbü ileyk.
--OoO--
Kar©glan
Başağaçlı Raşit Tunca
Schrems, 30 Mart 2016 Çarşamba
Original Kar©glan
(Kar©glan'ın 30 Mart 2016 Vaazı)
أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
وَهُوَ اللّهُ فِي السَّمَاوَاتِ وَفِي الأَرْضِ يَعْلَمُ سِرَّكُمْ وَجَهرَكُمْ وَيَعْلَمُ مَا تَكْسِبُونَ
Ve huvallâhu fîs semâvâti ve fîl ard, ya'lemu sırrakum ve cehrekum ve ya'lemu mâ teksibûn.
Sadakallahul Azîm - EN'ÂM Suresi, 3. ayet
أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَكُونُواْ مَعَ الصَّادِقِينَ
Yâ eyyuhellezîne âmenû ittekullâhe ve kûnû meas sâdikîn.
Sadakallahul Azîm - TEVBE Suresi, 119. ayet
---
أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
وَأْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلَاةِ وَاصْطَبِرْ عَلَيْهَا لَا نَسْأَلُكَ رِزْقًا نَّحْنُ نَرْزُقُكَ وَالْعَاقِبَةُ لِلتَّقْوَى
Ve'mur ehleke bis-salâti vastabir aleyhâ, lâ nes'eluke rızkan, nahnu nerzukuke, vel âkıbetu lit-takvâ.
Sadakallahul Azîm - TÂHÂ Suresi, 132. ayet
Mealleri:
Eûzü billâhi mineşşeytânirracîm.
Bismillâhirrahmânirrahîm.
O, göklerdeki ve yerdeki Allah'tır. Gizlinizi, açığınızı bilir. Ne kazanacağınızı da bilir.
Sadakallahul Azîm - EN'ÂM Suresi, 3. ayet
Ey iman edenler! Allah'a karşı gelmekten sakının ve doğrularla beraber olun.
Sadakallahul Azîm - TEVBE Suresi, 119. ayet
Yakınlarına namazı emret ve kendin de onda devamlı ol. Biz senden rızık istemiyoruz; seni de rızıklandıran Biziz. Güzel sonuç takvâ sahiplerinindir.
Sadakallahul Azîm - TÂHÂ Suresi, 132. ayet
---oOo---
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
"Başınıza şu yedi şey gelmeden güzel işler yapmakta acele ediniz: Kişiyi unutturucu kılan fakirlik, azdıran zenginlik, bozan hastalık, bunaklık derecesinde yaşlılık, âniden gelen ölüm, beklenenlerin en kötüsü Deccâl ve hepsinden daha şiddetli ve acı olan kıyamet."
(Hadis-i Şerif, Ebû Hureyre radıyallahu anh'dan, Tirmizî)
---
فَالأَوَّلُ : عَنْ أبي هُرَيْرَةَ رضي اللَّهُ عنه قال : قِيلَ : يا رسولَ اللَّهِ مَن أَكْرَمُ النَّاسِ ؟ قال : « أَتْقَاهُمْ »
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Yine Buyurdular:
Ebû Hüreyre radıyallahu anh'den rivayet edildiğine göre şöyle demiştir:
"Ya Resûlallah! İnsanların en hayırlısı ve değerlisi kimdir?" dediler.
Peygamber Aleyhisselâm:
"Allah'a karşı en çok takvâ sahibi olanlardır." buyurdu.
Bu ifadeyi vaazımızdaki anlayışla, Allah'a yönelmeyi ve O'na yaklaşmayı dileyenler şeklinde de anlayabiliriz.
(Hadis-i Şerif, Buhârî ve Müslim)
"Allâhumme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.
Allâhumme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ bârakte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd."
Yolculuğumuza Başlıyoruz:
Allah Kur'an'da, Allah'a yönelmenin ve takvâ sahibi olmanın yollarını çeşitli ayetlerle bizlere izah ediyor.
1. "Ey iman edenler! Allah'a karşı gelmekten sakının ve doğrularla beraber olun."
TEVBE Suresi, 119. ayet
2. "Ey iman edenler! Allah'a karşı gelmekten sakının ve Müslümanlar olarak ölün."
ÂL-İ İMRÂN Suresi, 102. ayet
3. "Allah'a itaat edin, dinleyin ve infak edin. Kim nefsinin cimriliğinden korunursa, işte onlar kurtuluşa erenlerdir."
TEGÂBÜN Suresi, 16. ayet
4. "Ey iman edenler! Allah'tan sakının ve doğru söz söyleyin."
AHZÂB Suresi, 70. ayet
5. "Kim Allah'a karşı takvâ sahibi olursa, Allah ona bir çıkış yolu ihsan eder."
TALÂK Suresi, 2. ayet
6. "Ey iman edenler! Eğer Allah'a karşı takvâ sahibi olursanız, O size hakkı bâtıldan ayıracak bir anlayış verir; kötülüklerinizi örter ve sizi bağışlar. Allah büyük lütuf sahibidir."
ENFÂL Suresi, 29. ayet
İmam Ali'nin Takvâ Tavsiyesi
Emîrü'l-Mü'minîn İmam Ali'nin, İbn-i Mülcem tarafından yaralanmasından sonra oğulları Hasan ve Hüseyin'e yaptığı tavsiyeler arasında takvâ da vardır.
Şöyle buyurduğu aktarılır:
"Size takvâyı, dünyaya karşı ölçülü olmayı, hak üzere konuşmayı, mükâfat için amel etmeyi, zalime karşı durmayı ve mazluma yardımcı olmayı tavsiye ediyorum."
(Nehcü'l-Belâğa, 47. Mektup)
---oOo---
[attachment=38465]
Manyetiklik ve İnsanların Birbirinden Etkilenmesi
Mikro elektronikte kullanılan "manyetikleyici - manyetikliğini yok edici" cihazlar vardır. Örneğin bir tornavidanın ucunu manyetik hâle getirerek küçük vidaların tornavidaya tutunmasını sağlamak mümkündür. Aynı şekilde daha önce manyetikleşmiş bir metalin manyetikliğini azaltan veya ortadan kaldıran cihazlar da vardır.
Bu örneği burada yalnızca bir temsil olarak kullanıyorum.
Kur'an'daki:
"وَكُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ"
"Doğrularla beraber olun."
emrini düşündüğümüzde, insanın beraber bulunduğu kişilerden ahlâk ve davranış bakımından etkilenebileceğini görebiliriz.
Meali:
"Ey iman edenler! Allah'a karşı gelmekten sakının ve doğrularla beraber olun."
(TEVBE Suresi, 119. ayet)
İnsan, çevresindeki insanların davranışlarından etkilenebilir. Güzel ahlâklı insanlarla beraber olan kimse, onların güzel davranışlarını görerek ve yaşayarak kendi ahlâkını da güzelleştirebilir. Bunun tersi de mümkündür.
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
"Kişi arkadaşının dini ve ahlâkı üzeredir. Öyleyse her biriniz kiminle arkadaşlık ettiğine dikkat etsin."
(Ebû Dâvûd, 4833; Tirmizî, 2379)
Ben bunu kendi hayatımdan da örnek verebilirim. Eskiden sigara içiyordum ve sigara içen bir çevrenin etkisiyle sigaraya başlamıştım. Bazı alışkanlıkların insanlara arkadaş çevresinden geçtiği açıkça görülmektedir.
Aynı şekilde güzel ahlâklı kimseler de çevrelerine olumlu yönde tesir edebilirler. Namaz kılan bir insanı gören başka bir kimsenin namaza karşı ilgisinin artması, dua eden birini gören kimsenin dua etmeye yönelmesi mümkündür.
Tasavvufî anlayışta buna, güzel hâlin güzel hâli doğurması şeklinde bakılır.
İnsan öğrenirken yalnızca okuyarak değil, görerek ve yaşayarak da öğrenir. Bazı kimseler güzel ahlâkı yaşayarak çevrelerine örnek olurlar. Onlarla beraber olanlar da bu güzelliklerden istifade ederler.
Bu sebeple güzel ahlâklı insanların bulunduğu bir çevrede bulunmak, insanın kendi ahlâkını güzelleştirmesine vesile olabilir. Kötü alışkanlıkları ve kötü çevreleri terk etmek de insanın kendisini korumasına yardımcı olur.
Atalarımızın güzel bir sözü vardır:
"Sarı öküzün yanında duran; ya huyundan ya tüyünden kapar."
Öyleyse ey insanoğlu!
Ey takvâ isteyenler!
Ey iman edip Allah'a yönelenler!
"Ey Allah'a yaklaşmayı dileyenler, doğrularla beraber olun."
TEVBE Suresi, 119. ayet
Cemaatle namaz kılmanın faziletlerinden biri de budur. İnsan, güzel bir topluluk içerisinde ibadet ederek ve kardeşleriyle beraber olarak ibadet hayatını güçlendirebilir.
Cuma namazında Müslümanların bir araya gelmesinde de bu birlik ve beraberliğin önemli bir yeri vardır.
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
"Cemaatten ayrılmayın, ayrılıktan sakının. Şüphesiz şeytan tek başına kalanlarla birliktedir. İki kişiden ise uzaktır. Kim cennetin ortasını isterse cemaate yapışsın."
(Tirmizî, Fiten, 7; ayrıca bk. Nesâî, Tahrîmü'd-dem, 6)
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Yine Buyurdular:
"Cemaatten ayrılmayın; zira sürüden ayrılanı kurt kapar."
(Ebû Dâvûd, Salât, 46)
Fırka-i Nâciye Meselesi
Ümmetin çeşitli fırkalara ayrılacağına dair rivayetler bulunmaktadır. Vaazda bu konu "Fırka-i Nâciye" kavramı üzerinden ele alınmaktadır.
Rivayette, kurtuluşa eren topluluğun Peygamber Efendimizin sünnetine bağlı olanlar olduğu ifade edilir.
(Tirmizî, Îmân, 18; İbn Mâce, Fiten, 17)
Burada önemli olan, sadece bir cemaatin veya bir tarikatın ismini söylemek değildir. Asıl mesele, Kur'an'a ve Sünnet'e uygun yaşamaktır.
Tarikatlar ve cemaatler, eğer hak yolda iseler, sünnetlerin yaşanmasına vesile olan topluluklar olabilirler. İnsan da böyle bir ortamda güzel davranışları görerek ve yaşayarak öğrenebilir.
Ancak herhangi bir topluluğa mensup olmak, insanı otomatik olarak hatadan uzak hâle getirmez.
Burada Enfâl Suresi'nin 29. ayeti tekrar karşımıza çıkar:
"Ey iman edenler! Eğer Allah'a karşı takvâ sahibi olursanız, O size hakkı bâtıldan ayıracak bir anlayış verir."
ENFÂL Suresi, 29. ayet
Demek ki insanın görevi, yalnızca "Benim cemaatim en üstün" demek değildir. Kendi bulunduğu toplulukta da yanlışlar olabileceğini görebilecek bir basirete sahip olması gerekir.
Şeyhler, âlimler, cemaatler ve tarikatlar insanlardan oluşur. İnsan ise hata edebilir. Bu sebeple ölçümüz şahıslar değil, Kur'an ve Sünnet olmalıdır.
Bir kimse kendi şeyhini veya herhangi bir şahsı hatadan tamamen uzak görmemelidir. Saygı başka şeydir, ölçüyü kaybetmek başka şeydir.
Takvâ, insanın hem nefsini hem de bağlı bulunduğu çevreyi Allah'ın ölçüleriyle değerlendirmesidir.
---oOo---
İnsanın İçindeki Bilgi ve Çekirdek Temsili
Ağaç dalında meyve verir ve meyvenin içinde yeni bir ağacın bütün temel özelliklerini taşıyan bir çekirdek bulunur.
Vaazımızdaki işarî temsilde bu çekirdek, insanın içinde bulunan kabiliyetlere ve Allah'ın insana verdiği potansiyele benzetilmektedir.
Buradan hareketle, ahir zaman ve Mehdi ile ilgili bazı rivayetler de vaazda sembolik olarak yorumlanmaktadır.
Buradaki "Mehdi çocukları" ifadesini, belirli bir soy veya biyolojik özellik iddiası olarak değil, bir anlayışın ve güzel bir neslin yetişmesi şeklinde değerlendirmek daha doğru olacaktır.
Çocuğa temel olarak sevgi, eğitim, güzel ahlâk ve doğru bir çevre vermek gerekir. İnsanın içinde bulunan kabiliyetler ise zamanla eğitim ve tecrübe ile inkişaf eder.
أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
وَعَلَّمَ آدَمَ الأَسْمَاءَ كُلَّهَا ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى الْمَلَائِكَةِ فَقَالَ أَنبِئُونِي بِأَسْمَاءِ هَؤُلَاءِ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ
Ve alleme Âdeme'l-esmâe küllehâ sümme aradahum ale'l-melâiketi fekâle enbiûnî bi-esmâi hâulâi in küntüm sâdikîn.
"Ve Allah, Âdem'e bütün isimleri öğretti. Sonra onları meleklere arz ederek, 'Eğer sadıklardan iseniz, bunların isimlerini bana haber verin.' dedi."
BAKARA Suresi, 31. ayet
Bu ayet, insanın öğrenme, anlama ve isimlendirme kabiliyetlerine dikkat çekmektedir.
Buradaki "çekirdek" benzetmesini de bu açıdan anlayabiliriz. İnsan doğuştan çeşitli kabiliyetlerle dünyaya gelir. Eğitim, tecrübe ve gayret ile bu kabiliyetler zaman içerisinde gelişir.
Bilgisayar örneğiyle anlatırsak, bir yazıcıyı bilgisayara bağladığımızda onun çalışabilmesi için gerekli sürücü ve programlama altyapısı bulunur. Fakat cihazın nasıl kullanılacağını öğrenmek yine kullanıcıya bağlıdır.
Aynı şekilde insanın yaratılışında bulunan kabiliyetler de zamanla eğitim ve tecrübe ile ortaya çıkar.
Hz. Âdem'e öğretilen isimler meselesini de insanın düşünme, öğrenme, karar verme ve konuşma gibi kabiliyetleriyle birlikte değerlendirebiliriz.
İnsanlık nesiller boyunca bilgi birikimini geliştirmiş, yeni şeyler öğrenmiş, yeni araçlar ve kavramlar ortaya çıkarmıştır.
Bu sebeple insanın yaratılışındaki kabiliyetleri bir "çekirdek" gibi düşünmek, vaazımız açısından güzel bir temsil olabilir.
---oOo---
Mehdi ve Ahir Zamanla İlgili İşarî Yorumlar
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem'e Nispet Edilen Rivayet:
"Mehdi, tıpkı Zülkarneyn ve Süleyman gibi dünyaya hükmedecektir."
(El-Kavlü'l-Muhtasar fî Alâmâti'l-Mehdiyyi'l-Muntazar, s. 29)
Vaazımızda bu rivayet, Mehdi'nin bütün dünyayı etkileyen bir adalet ve düzen anlayışını temsil edeceği şeklinde yorumlanmaktadır.
Burada anlatılan "çark" ve "sistem" ifadelerini de sembolik anlamda değerlendirmek gerekir. Yani bütün sistemi döndüren bir düzen, adalet ve idare anlayışından söz edilmektedir.
Hz. Süleyman ile ilgili anlatımlarda geçen geniş imkânlar da vaazda bu sembolizm içerisinde ele alınmıştır.
Ancak bu tür anlatımları doğrudan tarihî veya bilimsel gerçekler şeklinde değil, vaazın işarî yorumları olarak değerlendirmek gerekir.
KIYAMETE YAKIN ALAMETLERDEN:
"İlmin azalması, bilgisizliğin çoğalması, fuhşun ortaya çıkması, kadınların çoğalması, elli kadına bir erkek düşecek kadar erkeklerin azalması kıyamet alâmetlerindendir."
(Buhârî, Tecrîd-i Sarîh, 72)
"Devlet malının belirli çevrelerin menfaatine kullanılması, emanetin ganimet sayılması, zekâtın ağır bir yük olarak görülmesi, ilmin din dışında başka amaçlar için öğrenilmesi, kişinin karısına itaat edip annesine asi olması, dostunu kendisine yaklaştırıp babasını uzaklaştırması, mescitlerde gürültülerin artması, fâsık kimsenin toplumun başına geçmesi ve değersiz kimselerin öne çıkarılması gibi durumlar ortaya çıktığında çeşitli fitnelerin ve alametlerin meydana geleceği rivayet edilmiştir."
(Tirmizî)
Bu rivayetleri değerlendirirken asıl dikkat edilmesi gereken, toplumdaki bozulmalara karşı insanın kendi nefsini ve ahlâkını korumasıdır.
Ahir zamanla ilgili meselelerde kesin hüküm vermek yerine, rivayetleri Kur'an ve sahih sünnet ölçüleri içerisinde değerlendirmek gerekir.
Rabbim, ahir zaman insanlarına hakikati araştırmayı, doğruyu yanlıştan ayırmayı ve dinî meseleleri hikmetle anlamayı nasip etsin.
---oOo---
أَللَّهُمَّ أَرِنَا الْحَقَّ حَقًّا وَارْزُقْنَا اتِّبَاعَهُ، وَأَرِنَا الْبَاطِلَ بَاطِلًا وَارْزُقْنَا اجْتِنَابَهُ
"Allah'ım! Bizlere hakkı hak gösterip ona tâbi olmayı, bâtılı da bâtıl gösterip ondan yüz çevirmeyi nasip eyle!"
وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
Ve âhiru da'vâhum enil hamdu lillâhi rabbil âlemîn.
Âmin.
El-Fâtiha maassalavât.
سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ
Sübhâneke Allahümme ve bihamdik, eşhedü en lâ ilâhe illâ ent, estağfiruke ve etûbü ileyk.
--OoO--
Kar©glan
Başağaçlı Raşit Tunca
Schrems, 30 Mart 2016 Çarşamba
Original Kar©glan
Allâh’ım! Sen kendini nasıl medh ü senâ etmişsen öylesin!” (Müslim, Salât, 222)
“Allâh’ım! Sen’in gazabından rızâna, azâbından affına ve Sen’den yine Sana sığınırım! Sen’i lâyık olduğun şekilde medh ü senâdan âcizim! Sen kendini nasıl medh ü senâ etmişsen öylesin!”
(Müslim, Salât, 222)
diyerek, acziyet duyguları içinde Cenâb-ı Hakk’a ilticâ ederdi. Ayrıca duânın ehemmiyetini şöyle ifâde buyururlardı:
“Duâ, ibâdettir. İbâdetin iliği ve özüdür. Allâh katında O’na duâ etmekten daha kıymetli bir şey olamaz. Allâh, kendisinden bir şey istemeyeni (duâ etmeyi kendisine yediremeyeni) azâba uğratır. Sıkıntı ve darlık zamanında duâsının kabûl olmasını isteyen kimse, bolluk ve rahatlık zamanında da duâyı bol yapsın. Rabbiniz Hayy ü Kerîm’dir; bir kul elini açınca onu boş bırakmaz. Kime ki duâ kapıları açılmıştır, ona hikmet kapıları açılmış demektir. Duâ, rahmet kapılarının anahtarı, mü’minin silâhı, dînin direği, göklerin ve yeryüzünün nûrudur.”
(Rûdânî, Cem‘u’l-Fevâid, 9219-20-21-22-25)
“Allâh’ım! Sen’in gazabından rızâna, azâbından affına ve Sen’den yine Sana sığınırım! Sen’i lâyık olduğun şekilde medh ü senâdan âcizim! Sen kendini nasıl medh ü senâ etmişsen öylesin!”
(Müslim, Salât, 222)
diyerek, acziyet duyguları içinde Cenâb-ı Hakk’a ilticâ ederdi. Ayrıca duânın ehemmiyetini şöyle ifâde buyururlardı:
“Duâ, ibâdettir. İbâdetin iliği ve özüdür. Allâh katında O’na duâ etmekten daha kıymetli bir şey olamaz. Allâh, kendisinden bir şey istemeyeni (duâ etmeyi kendisine yediremeyeni) azâba uğratır. Sıkıntı ve darlık zamanında duâsının kabûl olmasını isteyen kimse, bolluk ve rahatlık zamanında da duâyı bol yapsın. Rabbiniz Hayy ü Kerîm’dir; bir kul elini açınca onu boş bırakmaz. Kime ki duâ kapıları açılmıştır, ona hikmet kapıları açılmış demektir. Duâ, rahmet kapılarının anahtarı, mü’minin silâhı, dînin direği, göklerin ve yeryüzünün nûrudur.”
(Rûdânî, Cem‘u’l-Fevâid, 9219-20-21-22-25)
O, Tersi Olmayan Bir'dir: “Vahdehu Lâ Şerîke Leh”
(Kar©glan'ın 6 Nisan 2016 Vaazı)
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
الَّذِينَ آمَنُواْ وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِكْرِ اللّهِ أَلاَ بِذِكْرِ اللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ
---
إِنَّ الدِّينَ عِندَ اللّهِ الإِسْلاَمُ وَمَا اخْتَلَفَ الَّذِينَ أُوْتُواْ الْكِتَابَ إِلاَّ مِن بَعْدِ مَا جَاءهُمُ الْعِلْمُ بَغْيًا بَيْنَهُمْ وَمَن يَكْفُرْ بِآيَاتِ اللّهِ فَإِنَّ اللّهِ سَرِيعُ الْحِسَابِ
Sadakallahul Azîm — Ra'd Suresi, 28. Ayet / Âl-i İmrân Suresi, 19. Ayet
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Bismillâhirrahmânirrahîm.
Ellezîne âmenû ve tatmainnu kulûbuhum bi zikrillâh. Elâ bi zikrillâhi tatmainnul kulûb.
İnned dîne indâllâhil islâm. Ve mâhtelefellezîne ûtûl kitâbe illâ min ba'di mâ câehumul ilmu bagyen beynehum. Ve men yekfur bi âyâtillâhi fe innallâhe serîul hısâb.
Meali:
“Onlar iman edenler ve kalpleri Allah'ı zikretmekle huzura kavuşanlardır. Biliniz ki, kalpler ancak Allah'ı zikretmekle huzur bulur.”
Sadakallahul Azîm — Ra'd Suresi, 28. Ayet
“Şüphesiz Allah katında din İslâm'dır. Kitap verilmiş olanlar, kendilerine ilim geldikten sonra sırf aralarındaki ihtiras ve aşırılık yüzünden ayrılığa düştüler. Kim Allah'ın âyetlerini inkâr ederse, bilsin ki Allah hesabı çok çabuk görendir.”
Sadakallahul Azîm — Âl-i İmrân Suresi, 19. Ayet
---oOo---
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
“Duaların en faziletlisi Arefe günü yapılan duadır. Ben ve benden önceki peygamberlerin söyledikleri en faziletli söz, ‘Lâ ilâhe illallahu vahdehu lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr’ sözüdür.”
“Allah'tan başka ilâh yoktur. O tektir, O'nun ortağı yoktur. Mülk O'nundur, hamd O'na aittir. O, her şeye kadirdir.”
(Hadis-i Şerif — Muvatta, Kur'ân 32; Tirmizî, Daavât 133)
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Yine Buyurdular:
“Kim, ‘Lâ ilâhe illallâhu vahdehu lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr’ duasını bir günde yüz kere söylerse, kendisine on köle azat etmiş gibi sevap verilir. Ayrıca lehine yüz sevap yazılır ve yüz günahı silinir. O kimse o gün akşama kadar şeytana karşı muhafaza edilir. Bundan daha fazlasını yapan kimse dışında hiç kimse bundan daha faziletli bir amel getiremez.”
“Kim de bir günde yüz kere ‘Sübhânallahi ve bihamdihi’ derse, hataları denizin köpüğü kadar çok olsa bile dökülür.”
(Hadis-i Şerif — Buhârî, Daavât 54; Müslim, Zikir 28, 2691; Muvatta, Kur'ân 20; Tirmizî, Daavât 61)
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Yine Buyurdular:
“Kim sabah namazının peşinden, ‘Lâ ilâhe illallahu vahdehu lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü bi-yedihi'l-hayr ve hüve alâ külli şey'in kadîr’ derse, kendisine Hz. İsmail'in evlatlarından bir köleyi azat etmiş gibi sevap yazılır.”
(Hadis-i Şerif — Kütüb-i Sitte)
“Allâhumme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.
Allâhumme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ bârekte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.”
Yolculuğumuza Başlıyoruz:
Biz ilk defa sofi olduğumuz zamanlarda bazı yeni sofilerin, el alıp tövbe ettikten sonra, özellikle ilk hatmelerinde farklı hâller yaşadıklarını görüyorduk. Nakşîlerde toplu zikir olarak Hatm-i Hâcegân vardır. Yeni tövbe alanlardan bazıları ilk hatmelerinde heyecanlanıyor, yüksek sesle zikrediyor ve kendilerine cezbe geldiğini söylüyorlardı.
Biz ise gözlerimizi kapatıp düşünüyorduk; fakat bizde böyle bir hâl meydana gelmiyordu.
Bunu temsili bir misalle anlatacak olursak:
Türkiye'de onlarca, dünyada ise binlerce üniversite vardır. Her yıl binlerce doktor, mühendis, hâkim ve farklı mesleklerden insanlar yetişir. Sen doktor olduğunda, seni yetiştirenler zaten senden önce o ilmi öğrenmiş ve sana öğretebilecek seviyeye gelmiş kimselerdir.
Dolayısıyla bir insan bir meslek sahibi olduğunda, “Ben oldum, artık tamamım.” diye düşünmemelidir. Çünkü kendisinden önce aynı yoldan geçmiş çok sayıda insan vardır. Tasavvuf yolunda da benzer bir durum söz konusudur.
Âlimlerin ve mürşid-i kâmillerin vesilesiyle insanlara Allah Teâlâ'dan feyiz gelebilir. Bu feyzi, temsilî olarak kalbe akan bir nur ve bilgi şeklinde düşünebiliriz.
Vaazdaki anlayışımıza göre bazı kişiler bu feyzi farklı şekillerde hissedebilir. Kimi zaman insan bunu heyecan, ürperti, gözyaşı veya cezbe şeklinde yaşayabilir. Bazı kimselerde ise böyle dışa vuran bir hâl görülmez; feyiz daha sakin bir şekilde idrak ve anlayış şeklinde ortaya çıkabilir.
Bunu bir kıvılcım misaliyle anlatabiliriz. Manyetolu bir çakmakta elektrik kıvılcımı meydana geldiğinde gözle görülür bir hareket oluşur. Fakat başka bir yerde aynı enerji daha sakin ve görünmeyen bir şekilde tesir edebilir.
Dolayısıyla bir insanın cezbe yaşaması, yaşamamasından daha üstün olduğunun göstergesi değildir. İlâhî feyiz, “Ben cezbe yaşadım.” diye övünmek için değil; insanın dünya ve ahiretine faydalı olacak bir anlayış, şuur ve istikamet kazanması içindir.
Bazen yeni başlayan bir kimse, yaşadığı küçük bir hâli büyük bir makam zannedebilir. Hâlbuki kendisinden önce nice veliler, âlimler, peygamberler ve salih insanlar gelip geçmiştir.
Bu nedenle insan, kendisine gelen bir hâl veya bilgi sebebiyle hemen “Ben oldum, erdim.” diye düşünmemelidir.
İlâhî feyizle insanda daha önce bilmediği bazı bilgiler ve anlayışlar meydana gelebilir. Ancak insanın kendisine gelen bu his ve bilgilerin kaynağını ayırt edebilmesi önemlidir.
Tasavvufî anlayışa göre Rahmânî ilhamlar insanı hayra, ibadete, istikamete ve şeriata uygunluğa yöneltir. Şeytanî vesveseler ise insanı şeriata aykırı davranışlara sürükleyebilir.
Bu sebeple insanın, kendisine gelen ilham ve hisleri Kur'an ve Sünnet ölçüsüyle değerlendirecek kadar dinî bilgi sahibi olması gerekir.
ALINTI
Feyz, Arapça bir kelimedir. Feyz; verimlilik, bereket ve ilim anlamlarına gelir. Tasavvufî ıstılahta ise kalbe gelen faydalı bilgiler, hidayet nuru ve güzel hisler anlamında kullanılır.
Başlangıçta kişinin kalbine gelen hisler ve bilgiler birbirine karışabileceği için, kalbe gelen feyizlerin doğru veya yanlış olan yönleri birbirinden ayırt edilemeyebilir. Şeytanın kalpte meydana getirdiği vesveseleri Rahmânî duygulardan ayırabilmek için şeriat bilgisini iyi bilmek gerekir.
Allah Teâlâ:
“Bilmiyorsanız zikir ehline sorun.”
buyurmaktadır.
Buradaki “zikir ehli” ifadesini, dinî ilme ve şeriat bilgisine vakıf kimseler olarak anlamak gerekir. Sadece Allah'ın isimlerinden birini tekrar eden herkesin bu konuda ölçü sahibi olduğu düşünülmemelidir.
Gerek rabıta ile gerek zikirle veya ibadetlerle kalpte meydana gelen hisler, Kur'an ve Sünnet ölçüsüyle değerlendirilmedikçe bunların ne olduğu tam olarak anlaşılamaz.
“Dervişin fikri ne ise, rabıtası ve zikri de ona göre şekillenir.” anlayışından hareketle, insanın neyi sürekli düşündüğünün ve neye yöneldiğinin kalbi üzerinde tesiri olduğu söylenebilir.
Allah'ı ananın kalbi nurlanır. Peygamberleri ve salihleri hatırlayan kimselerde de onlar gibi iyi bir kul olma arzusu güçlenebilir ve ibadet etmek kolaylaşabilir.
Buna karşılık kötü ve haram şeyleri sürekli düşünmek insanın nefsini ve şehvetini güçlendirebilir. Bu sebeple insan, zihnini ve kalbini neyle meşgul ettiğine dikkat etmelidir.
Görüldüğü üzere rabıtanın ve zikrin başlangıcından ziyade insanı hangi sonuca götürdüğüne bakmak gerekir.
Herkese feyiz veren Allah Teâlâ'dır. Hidayet feyzi, yağmurun yeryüzüne yağması gibi Allah'ın lütfudur. Ancak bu feyzin insanda nasıl karşılık bulduğu, kişinin hâline ve istikametine göre farklılaşabilir.
Bunu temiz bir su misaliyle anlatabiliriz. Kaynağından temiz çıkan su, geçtiği yerlerden etkilenebilir. Manevî hâllerde de insanın kalbi, niyeti ve yaşayışı önemlidir.
Şeytanın vesveseleriyle karışan bir duygu hileye ve yanlışa dönüşebilirken, peygamberlerin, salihlerin ve mürşitlerin rehberliğiyle insan hidayet ve iman yolunda ilerleyebilir.
İlâhî feyzin bir kimsenin kalbine gelmeye başladığı dönemde, kişi bunun Rahmânî mi yoksa nefsânî veya şeytanî mi olduğunu hemen ayırt edemeyebilir. Eğer kişi istikamet üzere olursa, Allah'ın izniyle hak ile bâtılı birbirinden ayırması kolaylaşır.
Rabbânî feyiz, tasavvufî ifadeyle kalpte huzur, nur, güzel ahlâk ve Allah'ın rızasına yöneliş meydana getirir.
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem'e nispet edilen:
“El-istikâmetü fevkal kerâmeh.”
“İstikamet kerametten üstündür.”
sözü de bu anlayışı ifade eder.
İstikamet; Ehl-i Sünnet inancını bilmek, şeriatın gereklerine uygun yaşamak ve bütün bunları Allah rızası için yapmaktır.
ALINTI SONU
Biz yeni Nakşî sofisi olduğumuz dönemde, kalbimize feyzin aktığını hissetmeye başladık. Fakat bizde, bazı kimselerde olduğu gibi dışarıdan belirgin şekilde görülen bir cezbe hâli meydana gelmiyordu.
İlk defa o feyizleri nasıl algılamaya başladığımızı bir hatıra ile anlatayım:
1994 veya 1995 seneleri olmalı. Avusturya'nın Gmünd bölgesinde, Schrems'te oturuyordum. Waidhofen an der Thaya'da, yaklaşık 20-22 kilometre uzakta bulunan bir firmaya iş başvurusu yapmak için arabayla yola çıktım.
Daha iki kilometre kadar gitmiştim ki içimden bir ses:
“Zararın neresinden dönersen kârdır.”
diyordu.
Ben de kendi kendime:
“Zaten yola çıktık, yolun bir kısmını geldik. Eğer benzinden tasarruf olacaksa, zaten benzin gitti. Kârın neresi kaldı?”
diye düşünüp yola devam ettim.
Waidhofen kavşağına geldiğimde aynı söz yine içimden geçti:
“Zararın neresinden dönersen kârdır.”
Bu defa da:
“Artık yolu yarıladık, bunun kârı mı kaldı? Ben gidip iş başvurusunu yapacağım.”
deyip devam ettim.
Sonra Waidhofen'e vardım. Şehrin içinde Mondo isimli bir market vardı. Semmel, yani ekmek almak için marketin karşısına arabayı park ettim. Park levhasına dikkat etmemişim.
Yaklaşık beş dakika sonra marketten çıkıp arabama geldiğimde camın üzerinde polis tarafından yazılmış 300 Schilling'lik ceza makbuzunu gördüm.
O anda kafamda adeta bir şimşek çaktı.
“Zararın neresinden dönersen kârdır.”
sözünün ne anlama geldiğini anlamıştım.
Bize gelen o ikaza dikkat etmemiştik ve bunun sonucunda zarar etmiştik. Daha sonra iş başvurusunu yaptım. Başvurumu aldılar, fakat sonrasında beni aramadılar.
Velhasıl, o günkü hatıram bana önemli bir ders oldu.
Ben bunu o zamanlar Rabbimin bir ikazı ve ilhamı olarak değerlendirdim. Fakat o günlerde henüz toy olduğumuz için bu tür iç uyarıların kıymetini yeterince anlayamıyorduk.
Bu sebeple sizlere de şunu söyleyebilirim:
İnsanın içine gelen bir düşünce veya ilham, eğer Kur'an ve Sünnet'e aykırı değilse ve insanı hayra yönlendiriyorsa, onu dikkate almak gerekir. Ancak her iç sese mutlaka ilâhî ilham demek de doğru değildir. Ölçü her zaman şeriat ve istikamettir.
Kar©glan Raşit Tunca — 1994 veya 1995, Avusturya Waidhofen an der Thaya Hatırası
Bu hatırada olduğu gibi, bazı insanlar kendilerine gelen feyiz veya farklı hâller sebebiyle bunu dışarıya göstererek övünebilirler.
Hâlbuki feyiz, “cezbe geldi” diye övünmek için değildir. O, insana faydalı olacak bir anlayış, bilgi ve şuur kazandırmak içindir.
Biz de böylece ilk füyûzatları almaya ve anlamaya başladık. Zamanla bu anlayışın bizi bugün vaazlarımızı yazmaya kadar getiren bir süreç olduğunu gördük.
Geçmiş vaazlarımızda “Allah, her yarattığının karşıtını veya zıddını yaratmıştır” şeklinde bir temsil üzerinde durmuştuk. Suyun ateşi, ateşin de suyu dengelemesi gibi örneklerle, varlık âlemindeki zıtlıkların birbirini dengeleyen yönlerinden söz etmiştik.
Burada “anti” kavramını matematik ve fizik açısından kesin bir dinî hüküm olarak değil, vaazdaki temsilî bir anlatım olarak ele almak gerekir.
Bilimde de madde ve antimadde gibi birbirine karşıt kavramlar bulunmaktadır. Matematikte ise bir sayının tersi farklı işlemlere göre farklı şekillerde tanımlanabilir. Bu kavramlardan hareketle, varlık âlemindeki zıtlıkları ve dengeyi anlamaya yönelik işarî bir anlatım yapılabilir.
Ancak bunları doğrudan dinî bir keşif veya fizik kanunu olarak değerlendirmek doğru olmaz.
Bizim burada üzerinde durduğumuz esas mesele şudur:
“Vahdehu lâ şerîke leh.”
Yani:
“O tektir, O'nun ortağı yoktur.”
“Lâ mevcûde illallah” ifadesi tasavvufî olarak Allah'ın mutlak varlığına işaret eder. Fakat bunu “yaratılmışların tamamı Allah'ın parçalarıdır” şeklinde anlamak doğru değildir. Allah Teâlâ yaratılmışlara benzemez ve yaratılmışların parçası değildir.
Dolayısıyla Allah'ın birliği ile yaratılmışların çokluğu arasında çelişki yoktur. Çünkü Allah yaratandır, diğer bütün varlıklar ise yaratılmıştır.
Buradan hareketle “vahdehu lâ şerîke leh” ifadesindeki “birlik” üzerinde düşünürsek, Allah'ın zatında hiçbir ortak ve benzer bulunmadığını görürüz.
“O, tersi olmayan Bir'dir.”
Vaazımızdaki işarî yorumla söyleyecek olursak, Allah Teâlâ için O'na denk, O'nun karşıtı veya O'nun yerine geçebilecek başka bir ilâh düşünülemez.
Bu, Allah'ın vahdaniyetinin bir tefekkür şeklidir.
Bir kelimenin tersten yazılması veya matematikte bir sayının tersinin bulunması gibi dil ve matematik oyunları, Allah'ın zatını açıklayan kesin deliller değildir. Ancak vaazda kullanılan temsilî anlatımlar olarak, insanın “Allah'ın eşi ve benzeri yoktur” hakikatini düşünmesine vesile olabilir.
Mesela “vahid” kelimesinin dil bakımından farklı şekillerde yazılıp ters çevrilmesi üzerinden çeşitli temsiller kurulabilir. Fakat bunları Allah'ın zatına ait kesin bir sıfat veya ilmî delil olarak kabul etmemek gerekir.
Allah'ın bilinen isim ve sıfatları olduğu gibi, bizim bilemediğimiz ve kavrayamadığımız nice isim ve sıfatları da vardır. Allah'ın isim ve sıfatlarının tamamının ilmini kuşatmamız mümkün değildir.
Allah'ın “Şehîd” ismi de O'nun her şeyi görüp bilmesi ve her şeye şahit olması anlamındadır.
Zekeriyyâ ve Yahyâ aleyhisselâmın şehadetleri hakkında da tasavvufî ve işarî yorumlar yapılmıştır. Ancak bunları Allah'ın zatının bir insan bedeninde tecelli etmesi şeklinde anlamak doğru değildir. Allah Teâlâ yaratılmışlara benzemez.
---oOo---
Bir hocanın bizim anlattığımız “vahdet” meselesine itiraz ettiğini ve:
“Eğer Allah insanlarda tecelli ediyorsa, o zaman insanlar Tanrı olur. Binlerce, milyonlarca insan olduğuna göre milyonlarca Tanrı ortaya çıkar.”
şeklinde bir itiraz ileri sürdüğünü anlatmıştık.
Burada mesele, Allah'ın yaratılmışların içine girerek yaratılmış olması değildir. Tasavvufî ifadelerde “tecelli” denildiğinde, Allah'ın isim ve sıfatlarının yaratılmışlarda eserlerinin görülmesi kastedilebilir.
Nasıl ki bir köyde otuz aile bulunması, o köyün bütünlüğünü bozmazsa; insanların farklı olması da Allah'ın yaratıcı olarak birliğine zarar vermez.
Bir köyde birçok ev ve aile vardır. Her ailenin kendine ait düzeni, sorumlulukları ve ihtiyaçları bulunur. Buna rağmen hepsi aynı köyün içindedir.
Şehirler, ilçeler ve köyler de farklı birimlerden meydana gelir. Bu farklılık, bütünü ortadan kaldırmaz.
Bunu insan bedenine de temsilî olarak uygulayabiliriz.
Bir bedende milyarlarca hücre bulunur. Her hücrenin farklı görevi vardır. Göz başka, kulak başka, dil başka, kalp başka, karaciğer başka görev yapar. Fakat bütün bu farklılıklar insan bedeninin bütünlüğünü bozmaz.
Saç, deri, kan, organlar ve hücreler farklı özelliklere sahip olsalar da beden bir bütündür.
Buradan hareketle, yaratılmışların çokluğu Allah'ın vahdaniyetini bozmaz.
Çünkü Allah “Vâhid”dir; eşi, benzeri ve ortağı yoktur.
İnsanlar veya diğer yaratılmışlar ise Allah değildir. Onlar Allah'ın yaratmasıyla var olmuş kullardır.
Bu nedenle tasavvufî “vahdet” anlayışını anlatırken, Allah ile mahlûkatı birbirine eşitlememeye dikkat etmek gerekir.
---oOo---
Kapılar ve İzin İsteme Adabı
Kapı vardır; herkes girer çıkar. Buna umumî kapı diyebiliriz.
Kapı vardır; şahsa özeldir. Buna şahsî kapı denilebilir.
Kapı vardır; yalnızca belli kişilerin girmesine izin verilir. Mesela yatak odası gibi mahrem alanlara çocukların bile izin alarak girmesi gerekir.
Allah Teâlâ bu konuda Kur'an'da açıkça izin isteme adabını bildirmiştir.
Allahu Teâlâ Buyurdu:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِيَسْتَأْذِنكُمُ الَّذِينَ مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ وَالَّذِينَ لَمْ يَبْلُغُوا الْحُلُمَ مِنكُمْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ مِن قَبْلِ صَلَاةِ الْفَجْرِ وَحِينَ تَضَعُونَ ثِيَابَكُم مِّنَ الظَّهِيرَةِ وَمِن بَعْدِ صَلَاةِ الْعِشَاء ثَلَاثُ عَوْرَاتٍ لَّكُمْ لَيْسَ عَلَيْكُمْ وَلَا عَلَيْهِمْ جُنَاحٌ بَعْدَهُنَّ طَوَّافُونَ عَلَيْكُم بَعْضُكُمْ عَلَى بَعْضٍ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ إِذَا بَلَغَ الْأَطْفَالُ مِنكُمُ الْحُلُمَ فَلْيَسْتَأْذِنُوا كَمَا اسْتَأْذَنَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ
Yâ eyyuhâllezîne âmenû li yeste'zinkumullezîne meleket eymânukum vellezîne lem yeblugûl hulume minkum selâse merrâtin, min kabli salâtil fecri ve hîne tedaûne siyâbekum minez-zahîreti ve min ba'di salâtil-ışâi. Selâsu avrâtin lekum. Leyse aleykum ve lâ aleyhim cunâhun ba'dehunne. Tavvâfûne aleykum ba'dukum alâ ba'd. Kezâlike yubeyyinullâhu lekumul âyâti, vallâhu alîmun hakîm. Ve izâ belegal etfâlu minkumul hulume felyeste'zinû kemest'zenellezîne min kablihim. Kezâlike yubeyyinullâhu lekum âyâtihî, vallâhu alîmun hakîm.
Meali:
“Ey iman edenler! Ellerinizin altında bulunanlar ve sizden henüz bulûğ çağına ermemiş olanlar, şu üç vakitte yanınıza girmek için sizden izin istesinler: Sabah namazından önce, öğle vakti elbiselerinizi çıkardığınız zaman ve yatsı namazından sonra. Bunlar sizin için üç mahrem vakittir. Bu vakitlerin dışında birbirinizin yanına girip çıkmanızda size de onlara da bir günah yoktur. Allah âyetlerini size böyle açıklıyor. Allah hakkıyla bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir.
Çocuklarınız bulûğ çağına erdiklerinde, kendilerinden öncekilerin izin istedikleri gibi izin istesinler. Allah âyetlerini size böyle açıklıyor. Allah hakkıyla bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir.”
Sadakallahul Azîm — Nûr Suresi, 58-59. Ayetler
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
Ata bin Yesar anlatıyor:
Resûlullah'a bir zat gelerek sordu:
“Ya Resûlallah, annemin yanına girerken izin isteyeyim mi?”
Resûlullah:
“Evet.”
buyurdu.
O zat:
“Ama ben onunla beraber evde oturuyorum.”
dedi.
Resûlullah:
“Ondan izin iste.”
buyurdu.
O zat:
“Ben onun hizmetini görüyorum.”
deyince, Resûlullah:
“Annenden izin iste. Onu mahrem hâlde görmen hoşuna gider mi?”
diye sordu.
O zat:
“Hayır.”
dedi.
Bunun üzerine Resûlullah:
“Öyle ise her seferinde yanına girerken annenden izin iste.”
buyurdu.
(Hadis-i Şerif — Muvatta, İstizân, 1)
Allahu Teâlâ Buyurdu:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُيُوتًا غَيْرَ بُيُوتِكُمْ حَتَّى تَسْتَأْنِسُوا وَتُسَلِّمُوا عَلَى أَهْلِهَا ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ
Yâ eyyuhâllezîne âmenû lâ tedhulû buyûten gayra buyûtikum hattâ teste'nisû ve tusellimû alâ ehlihâ. Zâlikum hayrun lekum leallekum tezekkerûn.
Meali:
“Ey iman edenler! Kendi evlerinizden başka evlere, geldiğinizi hissettirip izin almadan ve ev sahiplerine selâm vermeden girmeyin. Bu davranış sizin için daha hayırlıdır. Düşünüp anlayasınız diye size böyle öğüt veriliyor.”
Sadakallahul Azîm — Nûr Suresi, 27. Ayet
Umumî kapıya ümmet kapısı da temsilî bir örnek olarak verilebilir. Okul kapısı, cami kapısı, mezarlık kapısı veya umuma açık diğer kapılar gibi.
Peygamber Efendimizin eşleri hakkında Allah Teâlâ şöyle buyurur:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
النَّبِيُّ أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنفُسِهِمْ وَأَزْوَاجُهُ أُمَّهَاتُهُمْ وَأُوْلُو الْأَرْحَامِ بَعْضُهُمْ أَوْلَى بِبَعْضٍ فِي كِتَابِ اللَّهِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُهَاجِرِينَ إِلَّا أَن تَفْعَلُوا إِلَى أَوْلِيَائِكُم مَّعْرُوفًا كَانَ ذَلِكَ فِي الْكِتَابِ مَسْطُورًا
En-nebiyyü evlâ bil-mu'minîne min enfusihim ve ezvâcuhû ummehâtuhum ve ulûl-erhâmi ba'duhum evlâ bi ba'din fî kitâbillâhi minel-mu'minîne vel-muhâcirîne illâ en tef'alû ilâ evliyâikum ma'rûfâ. Kâne zâlike fil-kitâbi mestûrâ.
Meali:
“Peygamber, müminlere kendi canlarından daha önce gelir. Onun eşleri de müminlerin anneleridir. Aralarında akrabalık bağı olanlar, Allah'ın Kitabı'na göre birbirleri için diğer müminlerden ve muhacirlerden daha önceliklidirler. Ancak dostlarınıza bir iyilik yapmanız başka. Bu hüküm Kitap'ta yazılıdır.”
Sadakallahul Azîm — Ahzâb Suresi, 6. Ayet
Geçen hafta Hz. Hatice Annemiz hakkında da konuşmuştuk. Burada bazı sembolik bağlantılar kurmuştuk. Ramazan ayının ve ümmet kapısının temsilî anlamları üzerinde durmuştuk.
“Recep Allah'ın ayıdır, Şaban benim ayımdır ve Ramazan ümmetimin ayıdır.”
şeklindeki rivayet de bu bağlamda zikredilir.
Hadis-i Şerif — Kütüb-i Sitte'de rivayet edilen anlamıyla
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Yine Buyurdular:
“Allah tarafından seçilen ay Receb ayıdır ve Receb Allah'ın ayıdır. Her kim Receb ayına hürmet ederse Allah'ın emrine hürmet etmiş olur. Kim Allah'ın emrine hürmet ederse Allah onu Naîm cennetlerine koyar ve ona en büyük nimet olan rızasını vacip kılar.
Şaban benim ayımdır. Her kim Şaban ayına hürmet gösterirse benim emrime hürmet göstermiş olur. Her kim de benim emrime hürmet gösterirse ben Kıyamet günü ona öncü ve yoldaş olurum.
Ramazan ayı ümmetimin ayıdır. Kim Ramazan ayına hürmet eder, onun saygınlığını yüceltir ve ona saygısızlık etmezse, gündüzlerini oruçlu, gecelerini namazla geçirirse ve bütün organlarını günahlardan korursa Ramazan ayından, Allah'tan affedilmesini gerektirecek bir günahı kalmadan çıkar.”
(Hadis-i Şerif — Beyhakî, Fedâilü'l-Evkât, s. 22; Süyûtî, ed-Dürrü'l-Mensûr, 3/236)
Burada ayları ve kapıları birbirine bağlayan anlatımımız tamamen temsilî ve işarî bir anlatımdır.
Receb, Şaban ve Ramazan'ın İslâmî hayatımızdaki öneminden hareketle, “umumî kapı”, “şahsî kapı” ve “mahrem kapı” gibi kavramları düşünmek mümkündür.
Ancak bunları dinin kesin hükümleri veya Kur'an'da açıkça belirtilmiş semboller olarak görmemek gerekir.
Geçen vaazla bu konuyu birleştirdiğimizde Hz. Meryem hakkında Allah Teâlâ'nın buyurduğu şu ayet karşımıza çıkar:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
قَالَتْ أَنَّى يَكُونُ لِي غُلَامٌ وَلَمْ يَمْسَسْنِي بَشَرٌ وَلَمْ أَكُ بَغِيًّا
Kâlet ennâ yekûnu lî gulâmun ve lem yemsesnî beşerun ve lem eku bagıyyâ.
Meali:
“Meryem, ‘Bana hiçbir insan dokunmadığı ve iffetsiz bir kadın olmadığım hâlde benim nasıl çocuğum olabilir?’ dedi.”
Sadakallahul Azîm — Meryem Suresi, 20. Ayet
Hz. Meryem'in Hz. İsa'ya hamile kalması, Allah'ın kudretinin açık bir mucizesidir.
Bu hadise üzerinden “şahsî kapı”, “tek yönlü yol” veya “tersi olmayan kapı” gibi sembolik anlatımlar yapılabilir. Ancak bunların ayetin açık anlamı olmadığını ve işarî bir yorum olduğunu bilmek gerekir.
Hz. İsa'nın doğumu Allah'ın dilemesiyle gerçekleşmiştir. Hz. Meryem'e hiçbir insanın dokunmadan Hz. İsa'nın dünyaya gelmesi, Allah'ın kudretinin büyük bir tecellisidir.
Bu nedenle bu kıssayı, Allah'ın dilediği zaman alışılmış sebeplerin dışında da yaratmaya kadir olduğunu düşünmek açısından değerlendirebiliriz.
---oOo---
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ
İyyâke na'budu ve iyyâke nestaîn.
“Ancak sana kulluk ederiz ve yalnız senden yardım dileriz.”
Fâtiha Suresi, 5. Ayet
Bazı kimseler:
“Hiç kimseden yardım istememek gerekir. Yardım ancak Allah'tandır.”
diyorlar.
Elbette hakiki yardımın Allah'tan geldiğine iman ederiz. Fakat Allah Teâlâ yardımını çoğu zaman sebepler ve kulları vasıtasıyla ulaştırır.
Bunu basit bir misalle anlatalım.
Sabah kalktın, işe gideceksin. Kahvaltı hazır değil. Eşine:
“Kahvaltı hazır mı?”
diye soruyorsun.
O da:
“Su kaynıyor, daha hazır değil.”
diyor.
Şimdi sen:
“Ben Allah'tan başka kimseden yardım istemem.”
diyerek eşinden kahvaltı istemeyecek misin?
“Ey Allah'ım, bana kahvaltı hazırla.”
deyip hiçbir sebebe başvurmadan beklediğinde kahvaltının kendiliğinden önüne gelmesini beklemek, sünnetullahı anlamamak olur.
Allah Teâlâ eşini, aşçıyı, çiftçiyi, fırıncıyı ve daha nice sebepleri vesile ederek sana nimet ulaştırır.
Demek ki biz Allah'tan yardım isteriz; fakat Allah'ın yardımını hangi sebepler üzerinden ulaştıracağını Allah bilir.
“İyyâke nestaîn”
ifadesi, hakiki yardımın Allah'tan olduğunu bildirir.
Bir insanın sana yardım etmesi, o insanın Allah olduğu anlamına gelmez. Allah'ın ona yardım etme gücü vermesiyle, o kul senin için bir vesile olabilir.
Aynı şekilde aspirin kullanan bir insan:
“Aspirin bana şifa verdi.”
dediğinde, burada şifayı Allah'tan bağımsız olarak aspirine vermemek gerekir. Doğru anlayış şudur:
“Allah'ın izniyle bu ilaç benim şifama vesile oldu.”
Çünkü ilacı da, ilacın içindeki maddeleri de, insan bedenini de ve şifa meydana getiren sistemi de yaratan Allah Teâlâ'dır.
Bunu televizyon örneğiyle de düşünebiliriz.
Bir hoca televizyona çıkıp sohbet ediyor. Kameraman görüntüyü çekiyor, yönetmen yayını yönetiyor, cihazlar görüntüyü işliyor, anten ve uydu sistemi yayını taşıyor, televizyon veya internet üzerinden insanlar bu yayını izliyor.
Şimdi:
“Bunların hiçbirine ihtiyaç yoktur, yalnızca Allah yayını doğrudan evlere ulaştırsın.”
demek, Allah'ın kainata koyduğu sebepleri inkâr etmek olur.
Allah dilerse sebepsiz de yaratmaya kadirdir. Fakat çoğu zaman dünyada olayları sebepler üzerinden meydana getirir.
Buna sünnetullah diyoruz.
Yerçekimi, ışık, yansıma, enerji, hareket ve daha birçok fizikî düzen, Allah'ın kainatta yarattığı sebepler ve kanunlar içerisinde düşünülebilir.
Dolayısıyla sebepleri tamamen inkâr etmek doğru değildir.
İnek süt verir; fakat sütü yaratan Allah'tır. Çiftçi tarlayı eker; fakat bitkiyi büyüten Allah'tır. Doktor tedavi eder; fakat şifayı yaratan Allah'tır.
Çöpçü çöpleri toplar; fakat bütün bu düzeni ve sebepleri yaratan Allah Teâlâ'dır.
Demek ki:
“İyyâke na'budu ve iyyâke nestaîn.”
derken, hem yalnız Allah'a kulluk ettiğimizi hem de hakiki yardımın O'ndan olduğunu kabul ederiz.
Allah'ın kullarını ve sebepleri vesile kılması ise Allah'ın yardımının başka bir tecellisidir.
Bu sebeple ağacın dallarını ve budaklarını görmek, ağacın kökünü inkâr etmek değildir. Bilakis sebepler üzerinden Müsebbibü'l-Esbâb olan Allah'ı tanımaya çalışmak gerekir.
Regaip Kandili geldi, üç aylara giriyoruz. Regaip Kandiliniz mübarek olsun.
Rabbim bizleri, nefsimizin ve cehaletimizin yanlışlarından muhafaza buyursun; bizlere hakkı hak olarak gösterip ona uymayı, bâtılı bâtıl olarak gösterip ondan uzak durmayı nasip eylesin.
---oOo---
أَللَّهُمَّ أَرِنَا الْحَقَّ حَقًّا وَارْزُقْنَا اتِّبَاعَهُ، وَأَرِنَا الْبَاطِلَ بَاطِلًا وَارْزُقْنَا اجْتِنَابَهُ
“Allah'ım! Bizlere hakkı hak gösterip ona tâbi olmayı, bâtılı da bâtıl gösterip ondan yüz çevirmeyi nasip eyle!”
وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
Ve âhiru da'vâhum enil hamdülillâhi Rabbil âlemîn. Âmin.
El-Fâtiha maassalavât.
سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ
Sübhâneke Allahümme ve bihamdik. Eşhedü en lâ ilâhe illâ ente. Estağfiruke ve etûbu ileyk.
--OoO--
Kar©glan
Başağaçlı Raşit Tunca
Schrems, 6 Nisan 2016 Çarşamba
Original Kar©glan
(Kar©glan'ın 6 Nisan 2016 Vaazı)
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
الَّذِينَ آمَنُواْ وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِكْرِ اللّهِ أَلاَ بِذِكْرِ اللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ
---
إِنَّ الدِّينَ عِندَ اللّهِ الإِسْلاَمُ وَمَا اخْتَلَفَ الَّذِينَ أُوْتُواْ الْكِتَابَ إِلاَّ مِن بَعْدِ مَا جَاءهُمُ الْعِلْمُ بَغْيًا بَيْنَهُمْ وَمَن يَكْفُرْ بِآيَاتِ اللّهِ فَإِنَّ اللّهِ سَرِيعُ الْحِسَابِ
Sadakallahul Azîm — Ra'd Suresi, 28. Ayet / Âl-i İmrân Suresi, 19. Ayet
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Bismillâhirrahmânirrahîm.
Ellezîne âmenû ve tatmainnu kulûbuhum bi zikrillâh. Elâ bi zikrillâhi tatmainnul kulûb.
İnned dîne indâllâhil islâm. Ve mâhtelefellezîne ûtûl kitâbe illâ min ba'di mâ câehumul ilmu bagyen beynehum. Ve men yekfur bi âyâtillâhi fe innallâhe serîul hısâb.
Meali:
“Onlar iman edenler ve kalpleri Allah'ı zikretmekle huzura kavuşanlardır. Biliniz ki, kalpler ancak Allah'ı zikretmekle huzur bulur.”
Sadakallahul Azîm — Ra'd Suresi, 28. Ayet
“Şüphesiz Allah katında din İslâm'dır. Kitap verilmiş olanlar, kendilerine ilim geldikten sonra sırf aralarındaki ihtiras ve aşırılık yüzünden ayrılığa düştüler. Kim Allah'ın âyetlerini inkâr ederse, bilsin ki Allah hesabı çok çabuk görendir.”
Sadakallahul Azîm — Âl-i İmrân Suresi, 19. Ayet
---oOo---
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
“Duaların en faziletlisi Arefe günü yapılan duadır. Ben ve benden önceki peygamberlerin söyledikleri en faziletli söz, ‘Lâ ilâhe illallahu vahdehu lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr’ sözüdür.”
“Allah'tan başka ilâh yoktur. O tektir, O'nun ortağı yoktur. Mülk O'nundur, hamd O'na aittir. O, her şeye kadirdir.”
(Hadis-i Şerif — Muvatta, Kur'ân 32; Tirmizî, Daavât 133)
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Yine Buyurdular:
“Kim, ‘Lâ ilâhe illallâhu vahdehu lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr’ duasını bir günde yüz kere söylerse, kendisine on köle azat etmiş gibi sevap verilir. Ayrıca lehine yüz sevap yazılır ve yüz günahı silinir. O kimse o gün akşama kadar şeytana karşı muhafaza edilir. Bundan daha fazlasını yapan kimse dışında hiç kimse bundan daha faziletli bir amel getiremez.”
“Kim de bir günde yüz kere ‘Sübhânallahi ve bihamdihi’ derse, hataları denizin köpüğü kadar çok olsa bile dökülür.”
(Hadis-i Şerif — Buhârî, Daavât 54; Müslim, Zikir 28, 2691; Muvatta, Kur'ân 20; Tirmizî, Daavât 61)
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Yine Buyurdular:
“Kim sabah namazının peşinden, ‘Lâ ilâhe illallahu vahdehu lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü bi-yedihi'l-hayr ve hüve alâ külli şey'in kadîr’ derse, kendisine Hz. İsmail'in evlatlarından bir köleyi azat etmiş gibi sevap yazılır.”
(Hadis-i Şerif — Kütüb-i Sitte)
“Allâhumme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.
Allâhumme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ bârekte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.”
Yolculuğumuza Başlıyoruz:
Biz ilk defa sofi olduğumuz zamanlarda bazı yeni sofilerin, el alıp tövbe ettikten sonra, özellikle ilk hatmelerinde farklı hâller yaşadıklarını görüyorduk. Nakşîlerde toplu zikir olarak Hatm-i Hâcegân vardır. Yeni tövbe alanlardan bazıları ilk hatmelerinde heyecanlanıyor, yüksek sesle zikrediyor ve kendilerine cezbe geldiğini söylüyorlardı.
Biz ise gözlerimizi kapatıp düşünüyorduk; fakat bizde böyle bir hâl meydana gelmiyordu.
Bunu temsili bir misalle anlatacak olursak:
Türkiye'de onlarca, dünyada ise binlerce üniversite vardır. Her yıl binlerce doktor, mühendis, hâkim ve farklı mesleklerden insanlar yetişir. Sen doktor olduğunda, seni yetiştirenler zaten senden önce o ilmi öğrenmiş ve sana öğretebilecek seviyeye gelmiş kimselerdir.
Dolayısıyla bir insan bir meslek sahibi olduğunda, “Ben oldum, artık tamamım.” diye düşünmemelidir. Çünkü kendisinden önce aynı yoldan geçmiş çok sayıda insan vardır. Tasavvuf yolunda da benzer bir durum söz konusudur.
Âlimlerin ve mürşid-i kâmillerin vesilesiyle insanlara Allah Teâlâ'dan feyiz gelebilir. Bu feyzi, temsilî olarak kalbe akan bir nur ve bilgi şeklinde düşünebiliriz.
Vaazdaki anlayışımıza göre bazı kişiler bu feyzi farklı şekillerde hissedebilir. Kimi zaman insan bunu heyecan, ürperti, gözyaşı veya cezbe şeklinde yaşayabilir. Bazı kimselerde ise böyle dışa vuran bir hâl görülmez; feyiz daha sakin bir şekilde idrak ve anlayış şeklinde ortaya çıkabilir.
Bunu bir kıvılcım misaliyle anlatabiliriz. Manyetolu bir çakmakta elektrik kıvılcımı meydana geldiğinde gözle görülür bir hareket oluşur. Fakat başka bir yerde aynı enerji daha sakin ve görünmeyen bir şekilde tesir edebilir.
Dolayısıyla bir insanın cezbe yaşaması, yaşamamasından daha üstün olduğunun göstergesi değildir. İlâhî feyiz, “Ben cezbe yaşadım.” diye övünmek için değil; insanın dünya ve ahiretine faydalı olacak bir anlayış, şuur ve istikamet kazanması içindir.
Bazen yeni başlayan bir kimse, yaşadığı küçük bir hâli büyük bir makam zannedebilir. Hâlbuki kendisinden önce nice veliler, âlimler, peygamberler ve salih insanlar gelip geçmiştir.
Bu nedenle insan, kendisine gelen bir hâl veya bilgi sebebiyle hemen “Ben oldum, erdim.” diye düşünmemelidir.
İlâhî feyizle insanda daha önce bilmediği bazı bilgiler ve anlayışlar meydana gelebilir. Ancak insanın kendisine gelen bu his ve bilgilerin kaynağını ayırt edebilmesi önemlidir.
Tasavvufî anlayışa göre Rahmânî ilhamlar insanı hayra, ibadete, istikamete ve şeriata uygunluğa yöneltir. Şeytanî vesveseler ise insanı şeriata aykırı davranışlara sürükleyebilir.
Bu sebeple insanın, kendisine gelen ilham ve hisleri Kur'an ve Sünnet ölçüsüyle değerlendirecek kadar dinî bilgi sahibi olması gerekir.
ALINTI
Feyz, Arapça bir kelimedir. Feyz; verimlilik, bereket ve ilim anlamlarına gelir. Tasavvufî ıstılahta ise kalbe gelen faydalı bilgiler, hidayet nuru ve güzel hisler anlamında kullanılır.
Başlangıçta kişinin kalbine gelen hisler ve bilgiler birbirine karışabileceği için, kalbe gelen feyizlerin doğru veya yanlış olan yönleri birbirinden ayırt edilemeyebilir. Şeytanın kalpte meydana getirdiği vesveseleri Rahmânî duygulardan ayırabilmek için şeriat bilgisini iyi bilmek gerekir.
Allah Teâlâ:
“Bilmiyorsanız zikir ehline sorun.”
buyurmaktadır.
Buradaki “zikir ehli” ifadesini, dinî ilme ve şeriat bilgisine vakıf kimseler olarak anlamak gerekir. Sadece Allah'ın isimlerinden birini tekrar eden herkesin bu konuda ölçü sahibi olduğu düşünülmemelidir.
Gerek rabıta ile gerek zikirle veya ibadetlerle kalpte meydana gelen hisler, Kur'an ve Sünnet ölçüsüyle değerlendirilmedikçe bunların ne olduğu tam olarak anlaşılamaz.
“Dervişin fikri ne ise, rabıtası ve zikri de ona göre şekillenir.” anlayışından hareketle, insanın neyi sürekli düşündüğünün ve neye yöneldiğinin kalbi üzerinde tesiri olduğu söylenebilir.
Allah'ı ananın kalbi nurlanır. Peygamberleri ve salihleri hatırlayan kimselerde de onlar gibi iyi bir kul olma arzusu güçlenebilir ve ibadet etmek kolaylaşabilir.
Buna karşılık kötü ve haram şeyleri sürekli düşünmek insanın nefsini ve şehvetini güçlendirebilir. Bu sebeple insan, zihnini ve kalbini neyle meşgul ettiğine dikkat etmelidir.
Görüldüğü üzere rabıtanın ve zikrin başlangıcından ziyade insanı hangi sonuca götürdüğüne bakmak gerekir.
Herkese feyiz veren Allah Teâlâ'dır. Hidayet feyzi, yağmurun yeryüzüne yağması gibi Allah'ın lütfudur. Ancak bu feyzin insanda nasıl karşılık bulduğu, kişinin hâline ve istikametine göre farklılaşabilir.
Bunu temiz bir su misaliyle anlatabiliriz. Kaynağından temiz çıkan su, geçtiği yerlerden etkilenebilir. Manevî hâllerde de insanın kalbi, niyeti ve yaşayışı önemlidir.
Şeytanın vesveseleriyle karışan bir duygu hileye ve yanlışa dönüşebilirken, peygamberlerin, salihlerin ve mürşitlerin rehberliğiyle insan hidayet ve iman yolunda ilerleyebilir.
İlâhî feyzin bir kimsenin kalbine gelmeye başladığı dönemde, kişi bunun Rahmânî mi yoksa nefsânî veya şeytanî mi olduğunu hemen ayırt edemeyebilir. Eğer kişi istikamet üzere olursa, Allah'ın izniyle hak ile bâtılı birbirinden ayırması kolaylaşır.
Rabbânî feyiz, tasavvufî ifadeyle kalpte huzur, nur, güzel ahlâk ve Allah'ın rızasına yöneliş meydana getirir.
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem'e nispet edilen:
“El-istikâmetü fevkal kerâmeh.”
“İstikamet kerametten üstündür.”
sözü de bu anlayışı ifade eder.
İstikamet; Ehl-i Sünnet inancını bilmek, şeriatın gereklerine uygun yaşamak ve bütün bunları Allah rızası için yapmaktır.
ALINTI SONU
Biz yeni Nakşî sofisi olduğumuz dönemde, kalbimize feyzin aktığını hissetmeye başladık. Fakat bizde, bazı kimselerde olduğu gibi dışarıdan belirgin şekilde görülen bir cezbe hâli meydana gelmiyordu.
İlk defa o feyizleri nasıl algılamaya başladığımızı bir hatıra ile anlatayım:
1994 veya 1995 seneleri olmalı. Avusturya'nın Gmünd bölgesinde, Schrems'te oturuyordum. Waidhofen an der Thaya'da, yaklaşık 20-22 kilometre uzakta bulunan bir firmaya iş başvurusu yapmak için arabayla yola çıktım.
Daha iki kilometre kadar gitmiştim ki içimden bir ses:
“Zararın neresinden dönersen kârdır.”
diyordu.
Ben de kendi kendime:
“Zaten yola çıktık, yolun bir kısmını geldik. Eğer benzinden tasarruf olacaksa, zaten benzin gitti. Kârın neresi kaldı?”
diye düşünüp yola devam ettim.
Waidhofen kavşağına geldiğimde aynı söz yine içimden geçti:
“Zararın neresinden dönersen kârdır.”
Bu defa da:
“Artık yolu yarıladık, bunun kârı mı kaldı? Ben gidip iş başvurusunu yapacağım.”
deyip devam ettim.
Sonra Waidhofen'e vardım. Şehrin içinde Mondo isimli bir market vardı. Semmel, yani ekmek almak için marketin karşısına arabayı park ettim. Park levhasına dikkat etmemişim.
Yaklaşık beş dakika sonra marketten çıkıp arabama geldiğimde camın üzerinde polis tarafından yazılmış 300 Schilling'lik ceza makbuzunu gördüm.
O anda kafamda adeta bir şimşek çaktı.
“Zararın neresinden dönersen kârdır.”
sözünün ne anlama geldiğini anlamıştım.
Bize gelen o ikaza dikkat etmemiştik ve bunun sonucunda zarar etmiştik. Daha sonra iş başvurusunu yaptım. Başvurumu aldılar, fakat sonrasında beni aramadılar.
Velhasıl, o günkü hatıram bana önemli bir ders oldu.
Ben bunu o zamanlar Rabbimin bir ikazı ve ilhamı olarak değerlendirdim. Fakat o günlerde henüz toy olduğumuz için bu tür iç uyarıların kıymetini yeterince anlayamıyorduk.
Bu sebeple sizlere de şunu söyleyebilirim:
İnsanın içine gelen bir düşünce veya ilham, eğer Kur'an ve Sünnet'e aykırı değilse ve insanı hayra yönlendiriyorsa, onu dikkate almak gerekir. Ancak her iç sese mutlaka ilâhî ilham demek de doğru değildir. Ölçü her zaman şeriat ve istikamettir.
Kar©glan Raşit Tunca — 1994 veya 1995, Avusturya Waidhofen an der Thaya Hatırası
Bu hatırada olduğu gibi, bazı insanlar kendilerine gelen feyiz veya farklı hâller sebebiyle bunu dışarıya göstererek övünebilirler.
Hâlbuki feyiz, “cezbe geldi” diye övünmek için değildir. O, insana faydalı olacak bir anlayış, bilgi ve şuur kazandırmak içindir.
Biz de böylece ilk füyûzatları almaya ve anlamaya başladık. Zamanla bu anlayışın bizi bugün vaazlarımızı yazmaya kadar getiren bir süreç olduğunu gördük.
Geçmiş vaazlarımızda “Allah, her yarattığının karşıtını veya zıddını yaratmıştır” şeklinde bir temsil üzerinde durmuştuk. Suyun ateşi, ateşin de suyu dengelemesi gibi örneklerle, varlık âlemindeki zıtlıkların birbirini dengeleyen yönlerinden söz etmiştik.
Burada “anti” kavramını matematik ve fizik açısından kesin bir dinî hüküm olarak değil, vaazdaki temsilî bir anlatım olarak ele almak gerekir.
Bilimde de madde ve antimadde gibi birbirine karşıt kavramlar bulunmaktadır. Matematikte ise bir sayının tersi farklı işlemlere göre farklı şekillerde tanımlanabilir. Bu kavramlardan hareketle, varlık âlemindeki zıtlıkları ve dengeyi anlamaya yönelik işarî bir anlatım yapılabilir.
Ancak bunları doğrudan dinî bir keşif veya fizik kanunu olarak değerlendirmek doğru olmaz.
Bizim burada üzerinde durduğumuz esas mesele şudur:
“Vahdehu lâ şerîke leh.”
Yani:
“O tektir, O'nun ortağı yoktur.”
“Lâ mevcûde illallah” ifadesi tasavvufî olarak Allah'ın mutlak varlığına işaret eder. Fakat bunu “yaratılmışların tamamı Allah'ın parçalarıdır” şeklinde anlamak doğru değildir. Allah Teâlâ yaratılmışlara benzemez ve yaratılmışların parçası değildir.
Dolayısıyla Allah'ın birliği ile yaratılmışların çokluğu arasında çelişki yoktur. Çünkü Allah yaratandır, diğer bütün varlıklar ise yaratılmıştır.
Buradan hareketle “vahdehu lâ şerîke leh” ifadesindeki “birlik” üzerinde düşünürsek, Allah'ın zatında hiçbir ortak ve benzer bulunmadığını görürüz.
“O, tersi olmayan Bir'dir.”
Vaazımızdaki işarî yorumla söyleyecek olursak, Allah Teâlâ için O'na denk, O'nun karşıtı veya O'nun yerine geçebilecek başka bir ilâh düşünülemez.
Bu, Allah'ın vahdaniyetinin bir tefekkür şeklidir.
Bir kelimenin tersten yazılması veya matematikte bir sayının tersinin bulunması gibi dil ve matematik oyunları, Allah'ın zatını açıklayan kesin deliller değildir. Ancak vaazda kullanılan temsilî anlatımlar olarak, insanın “Allah'ın eşi ve benzeri yoktur” hakikatini düşünmesine vesile olabilir.
Mesela “vahid” kelimesinin dil bakımından farklı şekillerde yazılıp ters çevrilmesi üzerinden çeşitli temsiller kurulabilir. Fakat bunları Allah'ın zatına ait kesin bir sıfat veya ilmî delil olarak kabul etmemek gerekir.
Allah'ın bilinen isim ve sıfatları olduğu gibi, bizim bilemediğimiz ve kavrayamadığımız nice isim ve sıfatları da vardır. Allah'ın isim ve sıfatlarının tamamının ilmini kuşatmamız mümkün değildir.
Allah'ın “Şehîd” ismi de O'nun her şeyi görüp bilmesi ve her şeye şahit olması anlamındadır.
Zekeriyyâ ve Yahyâ aleyhisselâmın şehadetleri hakkında da tasavvufî ve işarî yorumlar yapılmıştır. Ancak bunları Allah'ın zatının bir insan bedeninde tecelli etmesi şeklinde anlamak doğru değildir. Allah Teâlâ yaratılmışlara benzemez.
---oOo---
Bir hocanın bizim anlattığımız “vahdet” meselesine itiraz ettiğini ve:
“Eğer Allah insanlarda tecelli ediyorsa, o zaman insanlar Tanrı olur. Binlerce, milyonlarca insan olduğuna göre milyonlarca Tanrı ortaya çıkar.”
şeklinde bir itiraz ileri sürdüğünü anlatmıştık.
Burada mesele, Allah'ın yaratılmışların içine girerek yaratılmış olması değildir. Tasavvufî ifadelerde “tecelli” denildiğinde, Allah'ın isim ve sıfatlarının yaratılmışlarda eserlerinin görülmesi kastedilebilir.
Nasıl ki bir köyde otuz aile bulunması, o köyün bütünlüğünü bozmazsa; insanların farklı olması da Allah'ın yaratıcı olarak birliğine zarar vermez.
Bir köyde birçok ev ve aile vardır. Her ailenin kendine ait düzeni, sorumlulukları ve ihtiyaçları bulunur. Buna rağmen hepsi aynı köyün içindedir.
Şehirler, ilçeler ve köyler de farklı birimlerden meydana gelir. Bu farklılık, bütünü ortadan kaldırmaz.
Bunu insan bedenine de temsilî olarak uygulayabiliriz.
Bir bedende milyarlarca hücre bulunur. Her hücrenin farklı görevi vardır. Göz başka, kulak başka, dil başka, kalp başka, karaciğer başka görev yapar. Fakat bütün bu farklılıklar insan bedeninin bütünlüğünü bozmaz.
Saç, deri, kan, organlar ve hücreler farklı özelliklere sahip olsalar da beden bir bütündür.
Buradan hareketle, yaratılmışların çokluğu Allah'ın vahdaniyetini bozmaz.
Çünkü Allah “Vâhid”dir; eşi, benzeri ve ortağı yoktur.
İnsanlar veya diğer yaratılmışlar ise Allah değildir. Onlar Allah'ın yaratmasıyla var olmuş kullardır.
Bu nedenle tasavvufî “vahdet” anlayışını anlatırken, Allah ile mahlûkatı birbirine eşitlememeye dikkat etmek gerekir.
---oOo---
Kapılar ve İzin İsteme Adabı
Kapı vardır; herkes girer çıkar. Buna umumî kapı diyebiliriz.
Kapı vardır; şahsa özeldir. Buna şahsî kapı denilebilir.
Kapı vardır; yalnızca belli kişilerin girmesine izin verilir. Mesela yatak odası gibi mahrem alanlara çocukların bile izin alarak girmesi gerekir.
Allah Teâlâ bu konuda Kur'an'da açıkça izin isteme adabını bildirmiştir.
Allahu Teâlâ Buyurdu:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِيَسْتَأْذِنكُمُ الَّذِينَ مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ وَالَّذِينَ لَمْ يَبْلُغُوا الْحُلُمَ مِنكُمْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ مِن قَبْلِ صَلَاةِ الْفَجْرِ وَحِينَ تَضَعُونَ ثِيَابَكُم مِّنَ الظَّهِيرَةِ وَمِن بَعْدِ صَلَاةِ الْعِشَاء ثَلَاثُ عَوْرَاتٍ لَّكُمْ لَيْسَ عَلَيْكُمْ وَلَا عَلَيْهِمْ جُنَاحٌ بَعْدَهُنَّ طَوَّافُونَ عَلَيْكُم بَعْضُكُمْ عَلَى بَعْضٍ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ إِذَا بَلَغَ الْأَطْفَالُ مِنكُمُ الْحُلُمَ فَلْيَسْتَأْذِنُوا كَمَا اسْتَأْذَنَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ
Yâ eyyuhâllezîne âmenû li yeste'zinkumullezîne meleket eymânukum vellezîne lem yeblugûl hulume minkum selâse merrâtin, min kabli salâtil fecri ve hîne tedaûne siyâbekum minez-zahîreti ve min ba'di salâtil-ışâi. Selâsu avrâtin lekum. Leyse aleykum ve lâ aleyhim cunâhun ba'dehunne. Tavvâfûne aleykum ba'dukum alâ ba'd. Kezâlike yubeyyinullâhu lekumul âyâti, vallâhu alîmun hakîm. Ve izâ belegal etfâlu minkumul hulume felyeste'zinû kemest'zenellezîne min kablihim. Kezâlike yubeyyinullâhu lekum âyâtihî, vallâhu alîmun hakîm.
Meali:
“Ey iman edenler! Ellerinizin altında bulunanlar ve sizden henüz bulûğ çağına ermemiş olanlar, şu üç vakitte yanınıza girmek için sizden izin istesinler: Sabah namazından önce, öğle vakti elbiselerinizi çıkardığınız zaman ve yatsı namazından sonra. Bunlar sizin için üç mahrem vakittir. Bu vakitlerin dışında birbirinizin yanına girip çıkmanızda size de onlara da bir günah yoktur. Allah âyetlerini size böyle açıklıyor. Allah hakkıyla bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir.
Çocuklarınız bulûğ çağına erdiklerinde, kendilerinden öncekilerin izin istedikleri gibi izin istesinler. Allah âyetlerini size böyle açıklıyor. Allah hakkıyla bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir.”
Sadakallahul Azîm — Nûr Suresi, 58-59. Ayetler
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
Ata bin Yesar anlatıyor:
Resûlullah'a bir zat gelerek sordu:
“Ya Resûlallah, annemin yanına girerken izin isteyeyim mi?”
Resûlullah:
“Evet.”
buyurdu.
O zat:
“Ama ben onunla beraber evde oturuyorum.”
dedi.
Resûlullah:
“Ondan izin iste.”
buyurdu.
O zat:
“Ben onun hizmetini görüyorum.”
deyince, Resûlullah:
“Annenden izin iste. Onu mahrem hâlde görmen hoşuna gider mi?”
diye sordu.
O zat:
“Hayır.”
dedi.
Bunun üzerine Resûlullah:
“Öyle ise her seferinde yanına girerken annenden izin iste.”
buyurdu.
(Hadis-i Şerif — Muvatta, İstizân, 1)
Allahu Teâlâ Buyurdu:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُيُوتًا غَيْرَ بُيُوتِكُمْ حَتَّى تَسْتَأْنِسُوا وَتُسَلِّمُوا عَلَى أَهْلِهَا ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ
Yâ eyyuhâllezîne âmenû lâ tedhulû buyûten gayra buyûtikum hattâ teste'nisû ve tusellimû alâ ehlihâ. Zâlikum hayrun lekum leallekum tezekkerûn.
Meali:
“Ey iman edenler! Kendi evlerinizden başka evlere, geldiğinizi hissettirip izin almadan ve ev sahiplerine selâm vermeden girmeyin. Bu davranış sizin için daha hayırlıdır. Düşünüp anlayasınız diye size böyle öğüt veriliyor.”
Sadakallahul Azîm — Nûr Suresi, 27. Ayet
Umumî kapıya ümmet kapısı da temsilî bir örnek olarak verilebilir. Okul kapısı, cami kapısı, mezarlık kapısı veya umuma açık diğer kapılar gibi.
Peygamber Efendimizin eşleri hakkında Allah Teâlâ şöyle buyurur:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
النَّبِيُّ أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنفُسِهِمْ وَأَزْوَاجُهُ أُمَّهَاتُهُمْ وَأُوْلُو الْأَرْحَامِ بَعْضُهُمْ أَوْلَى بِبَعْضٍ فِي كِتَابِ اللَّهِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُهَاجِرِينَ إِلَّا أَن تَفْعَلُوا إِلَى أَوْلِيَائِكُم مَّعْرُوفًا كَانَ ذَلِكَ فِي الْكِتَابِ مَسْطُورًا
En-nebiyyü evlâ bil-mu'minîne min enfusihim ve ezvâcuhû ummehâtuhum ve ulûl-erhâmi ba'duhum evlâ bi ba'din fî kitâbillâhi minel-mu'minîne vel-muhâcirîne illâ en tef'alû ilâ evliyâikum ma'rûfâ. Kâne zâlike fil-kitâbi mestûrâ.
Meali:
“Peygamber, müminlere kendi canlarından daha önce gelir. Onun eşleri de müminlerin anneleridir. Aralarında akrabalık bağı olanlar, Allah'ın Kitabı'na göre birbirleri için diğer müminlerden ve muhacirlerden daha önceliklidirler. Ancak dostlarınıza bir iyilik yapmanız başka. Bu hüküm Kitap'ta yazılıdır.”
Sadakallahul Azîm — Ahzâb Suresi, 6. Ayet
Geçen hafta Hz. Hatice Annemiz hakkında da konuşmuştuk. Burada bazı sembolik bağlantılar kurmuştuk. Ramazan ayının ve ümmet kapısının temsilî anlamları üzerinde durmuştuk.
“Recep Allah'ın ayıdır, Şaban benim ayımdır ve Ramazan ümmetimin ayıdır.”
şeklindeki rivayet de bu bağlamda zikredilir.
Hadis-i Şerif — Kütüb-i Sitte'de rivayet edilen anlamıyla
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Yine Buyurdular:
“Allah tarafından seçilen ay Receb ayıdır ve Receb Allah'ın ayıdır. Her kim Receb ayına hürmet ederse Allah'ın emrine hürmet etmiş olur. Kim Allah'ın emrine hürmet ederse Allah onu Naîm cennetlerine koyar ve ona en büyük nimet olan rızasını vacip kılar.
Şaban benim ayımdır. Her kim Şaban ayına hürmet gösterirse benim emrime hürmet göstermiş olur. Her kim de benim emrime hürmet gösterirse ben Kıyamet günü ona öncü ve yoldaş olurum.
Ramazan ayı ümmetimin ayıdır. Kim Ramazan ayına hürmet eder, onun saygınlığını yüceltir ve ona saygısızlık etmezse, gündüzlerini oruçlu, gecelerini namazla geçirirse ve bütün organlarını günahlardan korursa Ramazan ayından, Allah'tan affedilmesini gerektirecek bir günahı kalmadan çıkar.”
(Hadis-i Şerif — Beyhakî, Fedâilü'l-Evkât, s. 22; Süyûtî, ed-Dürrü'l-Mensûr, 3/236)
Burada ayları ve kapıları birbirine bağlayan anlatımımız tamamen temsilî ve işarî bir anlatımdır.
Receb, Şaban ve Ramazan'ın İslâmî hayatımızdaki öneminden hareketle, “umumî kapı”, “şahsî kapı” ve “mahrem kapı” gibi kavramları düşünmek mümkündür.
Ancak bunları dinin kesin hükümleri veya Kur'an'da açıkça belirtilmiş semboller olarak görmemek gerekir.
Geçen vaazla bu konuyu birleştirdiğimizde Hz. Meryem hakkında Allah Teâlâ'nın buyurduğu şu ayet karşımıza çıkar:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
قَالَتْ أَنَّى يَكُونُ لِي غُلَامٌ وَلَمْ يَمْسَسْنِي بَشَرٌ وَلَمْ أَكُ بَغِيًّا
Kâlet ennâ yekûnu lî gulâmun ve lem yemsesnî beşerun ve lem eku bagıyyâ.
Meali:
“Meryem, ‘Bana hiçbir insan dokunmadığı ve iffetsiz bir kadın olmadığım hâlde benim nasıl çocuğum olabilir?’ dedi.”
Sadakallahul Azîm — Meryem Suresi, 20. Ayet
Hz. Meryem'in Hz. İsa'ya hamile kalması, Allah'ın kudretinin açık bir mucizesidir.
Bu hadise üzerinden “şahsî kapı”, “tek yönlü yol” veya “tersi olmayan kapı” gibi sembolik anlatımlar yapılabilir. Ancak bunların ayetin açık anlamı olmadığını ve işarî bir yorum olduğunu bilmek gerekir.
Hz. İsa'nın doğumu Allah'ın dilemesiyle gerçekleşmiştir. Hz. Meryem'e hiçbir insanın dokunmadan Hz. İsa'nın dünyaya gelmesi, Allah'ın kudretinin büyük bir tecellisidir.
Bu nedenle bu kıssayı, Allah'ın dilediği zaman alışılmış sebeplerin dışında da yaratmaya kadir olduğunu düşünmek açısından değerlendirebiliriz.
---oOo---
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ
İyyâke na'budu ve iyyâke nestaîn.
“Ancak sana kulluk ederiz ve yalnız senden yardım dileriz.”
Fâtiha Suresi, 5. Ayet
Bazı kimseler:
“Hiç kimseden yardım istememek gerekir. Yardım ancak Allah'tandır.”
diyorlar.
Elbette hakiki yardımın Allah'tan geldiğine iman ederiz. Fakat Allah Teâlâ yardımını çoğu zaman sebepler ve kulları vasıtasıyla ulaştırır.
Bunu basit bir misalle anlatalım.
Sabah kalktın, işe gideceksin. Kahvaltı hazır değil. Eşine:
“Kahvaltı hazır mı?”
diye soruyorsun.
O da:
“Su kaynıyor, daha hazır değil.”
diyor.
Şimdi sen:
“Ben Allah'tan başka kimseden yardım istemem.”
diyerek eşinden kahvaltı istemeyecek misin?
“Ey Allah'ım, bana kahvaltı hazırla.”
deyip hiçbir sebebe başvurmadan beklediğinde kahvaltının kendiliğinden önüne gelmesini beklemek, sünnetullahı anlamamak olur.
Allah Teâlâ eşini, aşçıyı, çiftçiyi, fırıncıyı ve daha nice sebepleri vesile ederek sana nimet ulaştırır.
Demek ki biz Allah'tan yardım isteriz; fakat Allah'ın yardımını hangi sebepler üzerinden ulaştıracağını Allah bilir.
“İyyâke nestaîn”
ifadesi, hakiki yardımın Allah'tan olduğunu bildirir.
Bir insanın sana yardım etmesi, o insanın Allah olduğu anlamına gelmez. Allah'ın ona yardım etme gücü vermesiyle, o kul senin için bir vesile olabilir.
Aynı şekilde aspirin kullanan bir insan:
“Aspirin bana şifa verdi.”
dediğinde, burada şifayı Allah'tan bağımsız olarak aspirine vermemek gerekir. Doğru anlayış şudur:
“Allah'ın izniyle bu ilaç benim şifama vesile oldu.”
Çünkü ilacı da, ilacın içindeki maddeleri de, insan bedenini de ve şifa meydana getiren sistemi de yaratan Allah Teâlâ'dır.
Bunu televizyon örneğiyle de düşünebiliriz.
Bir hoca televizyona çıkıp sohbet ediyor. Kameraman görüntüyü çekiyor, yönetmen yayını yönetiyor, cihazlar görüntüyü işliyor, anten ve uydu sistemi yayını taşıyor, televizyon veya internet üzerinden insanlar bu yayını izliyor.
Şimdi:
“Bunların hiçbirine ihtiyaç yoktur, yalnızca Allah yayını doğrudan evlere ulaştırsın.”
demek, Allah'ın kainata koyduğu sebepleri inkâr etmek olur.
Allah dilerse sebepsiz de yaratmaya kadirdir. Fakat çoğu zaman dünyada olayları sebepler üzerinden meydana getirir.
Buna sünnetullah diyoruz.
Yerçekimi, ışık, yansıma, enerji, hareket ve daha birçok fizikî düzen, Allah'ın kainatta yarattığı sebepler ve kanunlar içerisinde düşünülebilir.
Dolayısıyla sebepleri tamamen inkâr etmek doğru değildir.
İnek süt verir; fakat sütü yaratan Allah'tır. Çiftçi tarlayı eker; fakat bitkiyi büyüten Allah'tır. Doktor tedavi eder; fakat şifayı yaratan Allah'tır.
Çöpçü çöpleri toplar; fakat bütün bu düzeni ve sebepleri yaratan Allah Teâlâ'dır.
Demek ki:
“İyyâke na'budu ve iyyâke nestaîn.”
derken, hem yalnız Allah'a kulluk ettiğimizi hem de hakiki yardımın O'ndan olduğunu kabul ederiz.
Allah'ın kullarını ve sebepleri vesile kılması ise Allah'ın yardımının başka bir tecellisidir.
Bu sebeple ağacın dallarını ve budaklarını görmek, ağacın kökünü inkâr etmek değildir. Bilakis sebepler üzerinden Müsebbibü'l-Esbâb olan Allah'ı tanımaya çalışmak gerekir.
Regaip Kandili geldi, üç aylara giriyoruz. Regaip Kandiliniz mübarek olsun.
Rabbim bizleri, nefsimizin ve cehaletimizin yanlışlarından muhafaza buyursun; bizlere hakkı hak olarak gösterip ona uymayı, bâtılı bâtıl olarak gösterip ondan uzak durmayı nasip eylesin.
---oOo---
أَللَّهُمَّ أَرِنَا الْحَقَّ حَقًّا وَارْزُقْنَا اتِّبَاعَهُ، وَأَرِنَا الْبَاطِلَ بَاطِلًا وَارْزُقْنَا اجْتِنَابَهُ
“Allah'ım! Bizlere hakkı hak gösterip ona tâbi olmayı, bâtılı da bâtıl gösterip ondan yüz çevirmeyi nasip eyle!”
وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
Ve âhiru da'vâhum enil hamdülillâhi Rabbil âlemîn. Âmin.
El-Fâtiha maassalavât.
سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ
Sübhâneke Allahümme ve bihamdik. Eşhedü en lâ ilâhe illâ ente. Estağfiruke ve etûbu ileyk.
--OoO--
Kar©glan
Başağaçlı Raşit Tunca
Schrems, 6 Nisan 2016 Çarşamba
Original Kar©glan
YAKÎN BİLGİSİ NEDİR? ÖRNEKLERİYLE
(Kar©glan'ın 12 Nisan 2016 Vaazı)
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
الم تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ الْحَكِيمِ هُدًى وَرَحْمَةً لِّلْمُحْسِنِينَ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُم بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ أُوْلَئِكَ عَلَى هُدًى مِّن رَّبِّهِمْ وَأُوْلَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ
Sadakallahul Azîm. LOKMAN Suresi 1, 2, 3 ve 4. ayetler.
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Bismillâhirrahmânirrahîm.
Elif lâm mîm. Tilke âyâtul kitâbil hakîm. Huden ve rahmeten lil muhsinîn. Ellezîne yukîmûnes salâte ve yu'tûnez zekâte ve hum bil âhırati hum yûkinûn.
Meali:
Bunlar, hakîm olan Kitab'ın âyetleridir. Bu öğütler, ihsan makamında olanlar içindir. Onlar namazı ikame ederler, zekâtı verirler ve âhirete yakînen inanırlar.
Burada dikkat edilmesi gereken bir husus vardır: Her işin bir ehli ve her makamın bir görevi vardır. Nasıl doktorun yapması gereken işi hâkim yapamazsa, hâkimin görevini de başka bir meslek erbabı üstlenemez. Her iş, ehline verildiğinde düzenli ve yerli yerinde olur.
Sadakallahul Azîm. LOKMAN Suresi 1, 2, 3 ve 4. ayetler.
---oOo---
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
“Emanet zayi edildiğinde kıyametin kopmasını bekleyin.”
“Ya Resûlallah, emanetin zayi edilmesi nasıl olur?” denildiğinde:
“İş, ehil olmayana verildiği zaman kıyameti bekleyin.” buyurdu.
(Hadîs-i Şerif)
“Allâhumme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.
Allâhumme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ bârekte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.”
Yolculuğumuza Başlıyoruz:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
وَاعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ
Va'bud rabbeke hattâ ye'tiyekel yakîn.
“Ve sana yakîn gelinceye kadar Rabbine kulluk et.”
Sadakallahul Azîm. HİCR Suresi 99. ayet.
Burada “yakîn” nedir, onu anlamaya çalışacağız.
Vaazdaki keşfî anlayışa göre Hz. İsa'ya öyle bir yakîn bilgisi verilmişti ki, yaratılmışların özelliklerini ve onların hangi hâl üzere olduklarını idrak edebiliyordu. Bu anlatımda, insanın eşyanın yalnız dış görünüşünü değil, onun taşıdığı manayı ve yaratılıştaki yerini de anlayabilmesi, yakîn bilgisinin ileri bir derecesi olarak ele alınmaktadır.
Tasavvufî anlatımda bu hâl, nefsin safiye makamı ile ilişkilendirilir. İnsan öyle bir saflık ve safiyet derecesine ulaşır ki, yaratılmışların işaretlerini ve hâllerini daha derinden idrak eder.
Burada “elementlerin sesini duymak” şeklindeki ifadeyi de maddî anlamda değil, vaazın işarî ve tasavvufî anlatımı içinde düşünmek gerekir. Maksat, Allah'ın yaratışındaki düzeni ve varlıkların kendilerine mahsus hâllerini idrak edebilecek bir anlayış seviyesine ulaşmaktır.
İlmelyakîn bilgisi için insanın elinde bir delil, bir bilgi veya bir metin bulunabilir. Bir şeyi okuyarak, öğrenerek ve deliline ulaşarak bilmek ilmelyakîndir.
Fakat Allah'ın ilmi yalnızca insanın kitaplarda veya levhalarda gördüğü bilgilerden ibaret değildir. Bu vaazdaki anlayışa göre, kâinatın kendisi de Allah'ın âyetlerinin okunabileceği bir kitaptır.
Bir çekirgede, bir ağaçta, bir elmada, bir hayvanda veya başka bir yaratılmışta Allah'ın yaratışına dair işaretler vardır. İnsan bunları okuyabildiği ölçüde kâinat kitabından bilgi edinir.
Bu sebeple “Kur'an kâinatta yazılıdır” ifadesini, Kur'an'ın lafızlarının fiziksel olarak her canlıda bulunduğu şeklinde değil; Allah'ın yaratışındaki âyetlerin ve işaretlerin kâinatta görülebileceği şeklinde anlamak gerekir.
Nasıl bir elmanın çekirdeğinde o elmanın özelliklerini taşıyan bir düzen varsa, yaratılmışların her birinde de kendi yaratılışına ait özellikler vardır. İnsan bunları tefekkür ederek Allah'ın kudretini ve hikmetini okuyabilir.
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
فَسَلَامٌ لَّكَ مِنْ أَصْحَابِ الْيَمِينِ
وَأَمَّا إِن كَانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ فَنُزُلٌ مِّنْ حَمِيمٍ
وَتَصْلِيَةُ جَحِيمٍ
إِنَّ هَذَا لَهُوَ حَقُّ الْيَقِينِ
Fe selâmun leke min ashâbil yemîn. Ve emmâ in kâne minel mukezzibîned dâllîn. Fe nuzulun min hamîm. Ve tasliyetu cahîm. İnne hâzâ lehuve hakkul yakîn.
“Ey sağdaki kimselerden olan! Sana selam olsun.
Ama yalanlayıcı ve sapıklardan ise, kaynar sudan bir ağırlanma ve cehenneme atılma vardır.
Şüphesiz bu, kesin gerçeğin ta kendisidir.”
VÂKIA Suresi 91, 92, 93, 94 ve 95. ayetler.
Burada hakkalyakîn kavramına geliyoruz.
İnsan bir dili, o dili konuşanlarla sürekli konuşarak daha iyi öğrenebilir. İngilizceyi İngilizlerle konuşarak, İtalyancayı İtalyanlarla konuşarak öğrenmek gibi.
Bu vaazdaki işarî anlatımda, yaratılmışların kendilerine mahsus hâllerini anlamak da buna benzetilmektedir. İnsan önce varlığın işaretlerini fark eder, sonra o işaretlerin ne anlama geldiğini öğrenir.
Bir cam parçasının veya herhangi bir maddenin içinde sayısız atom ve molekül bulunur. Bunların fiziksel anlamda seslerini duymaktan söz etmek yerine, burada anlatılmak istenen, yaratılıştaki düzenin ve işleyişin derin bir şekilde idrak edilmesidir.
Hz. İbrahim'in ateşe atılmasıyla ilgili olarak Kur'an-ı Kerim'de şöyle buyurulur:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
قُلْنَا يَا نَارُ كُونِي بَرْدًا وَسَلَامًا عَلَى إِبْرَاهِيمَ
Kulnâ yâ nâru kûnî berden ve selâmen alâ İbrâhîme.
“Ey ateş! İbrahim'e karşı serin ve esenlik ol.” dedik.
ENBİYÂ Suresi 69. ayet.
Burada dikkat çekici olan, emrin doğrudan Allah tarafından verilmesidir:
“Biz dedik: Ey ateş!”
Dolayısıyla burada anlatılan hâli, herkesin kendi sözüyle ateşe hükmedebileceği şeklinde anlamamak gerekir. Asıl kudret Allah'ındır. Peygamberlere verilen mucizeler de Allah'ın izni ve dilemesiyle meydana gelir.
Yine:
وَاعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ
“Ve sana yakîn gelinceye kadar Rabbine kulluk et.”
İşte burada yakîn bilgisinin ne olduğu üzerinde düşünmemiz gerekir.
Hz. İbrahim'in hayatında da çeşitli imtihanlar vardır. Hz. İsmail'in kurban edilmesi hadisesinde bıçağın kesmemesi, ateşin Hz. İbrahim'e zarar vermemesi gibi olaylar, Allah'ın emri ve kudreti çerçevesinde gerçekleşmiştir.
Bu olaylarda insanın kendi gücünden ziyade Allah'ın emrine teslim olması ön plana çıkmaktadır.
Ashâb-ı Kehf ve İlâhî Kelimeler
Ashâb-ı Kehf'in duasında şöyle buyurulur:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِذْ أَوَى الْفِتْيَةُ إِلَى الْكَهْفِ فَقَالُوا رَبَّنَا آتِنَا مِن لَّدُنكَ رَحْمَةً وَهَيِّئْ لَنَا مِنْ أَمْرِنَا رَشَدًا
İz evâ'l-fityetü ile'l-kehfi fe kâlû rabbenâ âtinâ min ledünke rahmeten ve heyyi' lenâ min emrinâ raşedâ.
“Rabbimiz! Bize katından bir rahmet ver ve işimizden dolayı bize bir doğruluk ve çıkış yolu hazırla.”
KEHF Suresi 10. ayet.
Burada “kelime” ve “emir” kavramlarının üzerinde de durmak gerekir.
Kur'an-ı Kerim'de Allah'ın kelimelerinin sınırsızlığı şöyle anlatılır:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
قُل لَّوْ كَانَ الْبَحْرُ مِدَادًا لِّكَلِمَاتِ رَبِّي لَنَفِدَ الْبَحْرُ قَبْلَ أَن تَنفَدَ كَلِمَاتُ رَبِّي وَلَوْ جِئْنَا بِمِثْلِهِ مَدَدًا
Kul lev kânel bahru midâden li kelimâti rabbî le nefidel bahru kable en tenfede kelimâtu rabbî ve lev ci'nâ bi mislihî mededâ.
“De ki: Rabbimin kelimelerini yazmak için deniz mürekkep olsaydı ve bir o kadarını da yardımına getirsek, Rabbimin kelimeleri tükenmeden önce deniz tükenirdi.”
KEHF Suresi 109. ayet.
Dolayısıyla burada söz edilen “sırlı kelimeyi” insanın kendi başına belirleyebileceği bir kelime olarak düşünmemek gerekir. İlâhî sır, Allah'ın dilemesi ve bildirmesiyle bilinir.
Ashâb-ı Kehf'in yıllar sonra uyanması da Allah'ın kudretiyle gerçekleşmiştir. Bu sebeple belirli bir ayeti okuyarak kesin olarak belirli bir saatte uyanmanın garanti edileceğini söylemek doğru olmaz. Ancak kişi dua eder, Allah'tan yardım ister ve dileğini O'na arz eder. Allah dilerse duasına karşılık verir.
Yakîn, Safiyet ve Mucize Arasındaki Fark
Allah'ın “Ey ateş! İbrahim'e karşı serin ve esenlik ol.” buyurması, Allah'ın emrinin ateş üzerinde gerçekleşmesini gösterir.
Buradan hareketle herkesin aynı şeyi kendi sözüyle gerçekleştirebileceğini düşünmek doğru değildir.
Tasavvufî anlatımlarda bazı büyük zatlara nispet edilen kerametler vardır. Rufâîler gibi bazı tarikatlarda bedenin şiş veya benzeri şeylerle delinmesi konusunda çeşitli keramet rivayetleri anlatılır. Bunları dinî bir hüküm veya herkesin uygulayabileceği bir yöntem olarak değil, tasavvuf geleneğinde anlatılan kerametler olarak değerlendirmek gerekir.
Çünkü insanın kendisini tehlikeye atması, Allah'ın izniyle gerçekleşen peygamber mucizeleriyle aynı şey değildir.
Yakîn bilgisinin amacı da insanın gösteriş yapması değil, Allah'a kulluğunun ve teslimiyetinin artmasıdır.
Her İş Ehline Verilmelidir
Daha önce de söylediğimiz gibi, doktorluk doktorun, mühendislik mühendisin işidir.
Bir doktorun önüne gelip “Bana bir köprü yap.” demek nasıl doğru değilse, başka bir işin ehli olmayan kişiden de o işin yapılmasını beklemek doğru değildir.
Aynı şekilde tasavvufî anlamda yüksek makamlara ait sırların, onları taşıyamayacak kişilere verilmesi de doğru değildir.
Hz. Süleyman aleyhisselâm ile Belkıs'ın tahtının getirilmesi hadisesinde, Allah'ın kitabından bir ilme sahip olan kişinin tahtı çok kısa bir sürede getirdiği anlatılır.
Bu olay Kur'an'da şöyle geçer:
“Kitaptan ilmi olan kimse...”
Bu anlatım bize, Allah'ın dilediği kullarına özel ilimler ve imkânlar verebileceğini göstermektedir.
Bir komutanın emrindeki askerlerin komutunu yerine getirmesi gibi bir benzetme yaparsak, burada asıl mesele kişinin yetkisi ve makamıdır. Her insan aynı makama sahip değildir.
Bu sebeple yakîn bilgisini de makam ve ehliyet kavramlarından ayrı düşünmemek gerekir.
Hakkalyakîn Nedir?
Hakkalyakîn derecesindeki bilgi, bir şeyin yalnızca teorik olarak bilinmesi değil, hakikatinin idrak edilmesi şeklinde açıklanabilir.
Ateşin yakıcı olduğunu bilmek başka, ateşin nasıl çalıştığını ve hangi şartlarda ısı verdiğini anlamak başkadır.
Bundan daha ileri olarak, Allah'ın izniyle ateşin zarar vermemesi gibi bir mucizenin gerçekleşmesi ise bambaşka bir seviyedir.
Bu sebeple tasavvuf ehli, bazı makamları nefsin tezkiyesi ve saflaşmasıyla ilişkilendirmiştir. Buradaki “safiye makamı” anlatımını da bu çerçevede değerlendirmek gerekir.
Yakîn Bilgisi Vaktinden Önce Gelmelidir
Bazen bir bilgi, zarara uğradıktan sonra değil, zarara uğramadan önce gelirse insan için faydalı olur.
“Zararın neresinden dönülürse kârdır.” sözü de bunu anlatır.
Bir insan ateşe düştükten sonra “Ateş yakıyormuş.” diye öğrenirse, bu bilginin faydası sınırlı kalır.
Asıl faydalı olan, ateşe düşmeden önce ateşin yakıcı olduğunu bilmektir.
İşte bu anlamda yakîn bilgisi, insanın başına gelecek bir imtihanı önceden fark etmesini ve ona göre tedbir almasını sağlayan bir basiret olarak da anlaşılabilir.
Varlıkların Dilleri
Kâinatta Allah'ın yarattığı sayısız canlı vardır.
Kur'an'da Hz. Süleyman aleyhisselâmın kuşların ve diğer canlıların dilini anlayabildiğine dair anlatımlar bulunmaktadır.
Buradan hareketle hayvanların ve diğer canlıların kendilerine mahsus iletişim biçimleri olduğunu görebiliriz.
Horozun ötüşü, kurtların uluması, kuşların sesleri, arıların ve karıncaların birbirleriyle iletişimleri bize yaratılıştaki farklılıkları gösterir.
İnsan kendi dilini öğrenirken, hayvanlar da kendi türlerine mahsus iletişim biçimlerini yaratılıştan itibaren kullanırlar.
Kur'an'ın:
“Rabbimin kelimelerini yazmak için denizler mürekkep olsaydı, Rabbimin kelimeleri bitmeden denizler tükenirdi.”
anlamındaki ifadesi, Allah'ın ilminin ve kelimelerinin sınırsızlığına işaret eder.
Dolayısıyla insan kendi bildiği birkaç dili üstünlük sebebi saymamalıdır. Allah'ın yarattığı her canlıya, kendi yaratılışına uygun bir iletişim ve davranış sistemi vermesi üzerinde düşünmelidir.
Derviş Yunus ve Çiçeklerin Dili
Yunus Emre'nin:
“Sordum sarı çiçeğe, annen baban var mıdır?”
şeklindeki mısraları da yaratılmışlarla ilgili derin bir tefekkürü ifade eder.
“Ne inlersin dertli dolap?” sözü de aynı şekilde varlığın hâllerini anlamaya yönelik tasavvufî bir bakıştır.
Bu anlatımda Hz. İsa'nın makamı ise yaratılmışın sadece varlığını değil, onun yaratılış özelliklerini ve mahiyetini daha ileri bir seviyede idrak etmekle ilişkilendirilmektedir.
Buradaki “hangi lokmanın kime ait olduğu” anlatımını da biyolojik bir kesinlik olarak değil, yaratılıştaki denge ve uyum üzerine yapılmış bir tasavvufî temsil olarak anlamak gerekir.
Bir parçanın bir sisteme uygun olması gibi, yaratılmışların da kendi yaratılışlarına uygun bir düzeni vardır.
Örneğin bir otomobilin parçası başka bir otomobile doğrudan uymayabilir. Vida vidadır ama her vidanın ölçüsü ve kullanım yeri farklıdır.
Bu örnekle anlatılmak istenen şudur:
Her şey yerli yerinde yaratılmıştır ve her şeyin kendi düzeni vardır.
İnsan da kendi nasibine, kendi sorumluluğuna ve kendi makamına dikkat etmelidir.
Hz. Hatice ve “Ümmetin Annesi” Meselesi
Daha önce Hz. Hatice validemizin “ümmetin annesi” olarak anılması üzerinde de durmuşuz.
Burada “anne” kavramını yalnızca biyolojik anlamda değerlendirmemek gerekir. Tabiatta bazı canlı topluluklarında bir ana bireyin bütün topluluğun devamında önemli bir yeri vardır. Karıncalarda ve arılarda buna benzer düzenler görülmektedir.
Hz. Meryem'in Hz. İsa'nın annesi olması ise ayrıca üzerinde düşünülmesi gereken bir husustur. Hz. İsa'nın hayatındaki sadelik ve dünyalık imkânlardan uzak oluşu, annesi Hz. Meryem'in yaşadığı şartlarla birlikte düşünüldüğünde insan için önemli bir ders taşır.
Buradan hareketle, Allah yolunda hizmet eden insanların dünyalık makam ve gösteriş peşinde olmamaları gerektiği anlaşılabilir.
Saflık ve Safiyet Kavramı
“Saf” kelimesi üzerinde de duralım.
Saflık; karışmamışlık, temizlenmişlik ve özüne uygunluk anlamlarında kullanılabilir.
Tasavvufî anlamda “safiye” makamı da insanın nefsini arındırması, kötü sıfatlardan temizlenmesi ve Allah'a kullukta daha yüksek bir ihlâs seviyesine ulaşması şeklinde düşünülebilir.
Buradaki “saf” kavramını herhangi bir insan ırkının diğerinden üstün olduğu şeklinde anlamamak gerekir.
İslâmî ölçüde üstünlük soy, ırk veya fiziksel özelliklerle değil; takva, iman, güzel ahlâk ve kullukla değerlendirilir.
Bu sebeple insanın yaratılış farklılıklarını bir üstünlük veya aşağılık sebebi hâline getirmesi doğru değildir.
Her yaratılmışın kendine mahsus özellikleri vardır. Atın, kedinin, kuşun, ağacın, bitkinin ve insanın yaratılışı farklıdır. Allah'ın yaratışındaki çeşitlilik de O'nun kudretinin bir göstergesidir.
Sonuç
Velhasıl kelâm, yakîn bilgisi insanın Allah'a kulluğu ve teslimiyeti içerisinde ilerleyen bir idrak hâlidir.
İlmelyakîn; bilgi ve delil yoluyla bilmektir.
Aynelyakîn; bilinen hakikati daha derinden görüp idrak etmektir.
Hakkalyakîn ise hakikatin insanın idrakinde daha güçlü ve kesin bir hâle gelmesidir.
Bütün bu derecelerin üzerinde ise Allah'ın lütfu ve izni vardır.
İnsan, kendisine verilen bilgiyle kibirlenmemeli; bilmediği şeyleri de bildiğini iddia etmemelidir.
Çünkü Allah'ın ilmi sonsuzdur.
Bizim bildiğimiz ise O'nun bize öğrettiği kadardır.
İşte gerçek yakîn bilgisi, insanı kibirden uzaklaştırıp Allah'a daha fazla kulluğa götürüyorsa faydalıdır.
---oOo---
أَللَّهُمَّ أَرِنَا الْحَقَّ حَقًّا وَارْزُقْنَا اتِّبَاعَهُ، وَأَرِنَا الْبَاطِلَ بَاطِلًا وَارْزُقْنَا اجْتِنَابَهُ
“Allah'ım! Bizlere hakkı hak olarak göster ve ona tâbi olmayı; bâtılı da bâtıl olarak göster ve ondan uzak durmayı nasip eyle.”
وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
Ve âhiru da'vâhum enil hamdu lillâhi rabbil âlemîn. Âmin.
El-Fâtiha maassalavât.
سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ
Sübhâneke Allahümme ve bihamdik, eşhedü en lâ ilâhe illâ ente, estağfiruke ve etûbü ileyk.
--OoO--
Kar©glan
Başağaçlı Raşit Tunca
Schrems, 12 Nisan 2016 SALI
Original Kar©glan
(Kar©glan'ın 12 Nisan 2016 Vaazı)
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
الم تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ الْحَكِيمِ هُدًى وَرَحْمَةً لِّلْمُحْسِنِينَ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُم بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ أُوْلَئِكَ عَلَى هُدًى مِّن رَّبِّهِمْ وَأُوْلَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ
Sadakallahul Azîm. LOKMAN Suresi 1, 2, 3 ve 4. ayetler.
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Bismillâhirrahmânirrahîm.
Elif lâm mîm. Tilke âyâtul kitâbil hakîm. Huden ve rahmeten lil muhsinîn. Ellezîne yukîmûnes salâte ve yu'tûnez zekâte ve hum bil âhırati hum yûkinûn.
Meali:
Bunlar, hakîm olan Kitab'ın âyetleridir. Bu öğütler, ihsan makamında olanlar içindir. Onlar namazı ikame ederler, zekâtı verirler ve âhirete yakînen inanırlar.
Burada dikkat edilmesi gereken bir husus vardır: Her işin bir ehli ve her makamın bir görevi vardır. Nasıl doktorun yapması gereken işi hâkim yapamazsa, hâkimin görevini de başka bir meslek erbabı üstlenemez. Her iş, ehline verildiğinde düzenli ve yerli yerinde olur.
Sadakallahul Azîm. LOKMAN Suresi 1, 2, 3 ve 4. ayetler.
---oOo---
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
“Emanet zayi edildiğinde kıyametin kopmasını bekleyin.”
“Ya Resûlallah, emanetin zayi edilmesi nasıl olur?” denildiğinde:
“İş, ehil olmayana verildiği zaman kıyameti bekleyin.” buyurdu.
(Hadîs-i Şerif)
“Allâhumme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.
Allâhumme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ bârekte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.”
Yolculuğumuza Başlıyoruz:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
وَاعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ
Va'bud rabbeke hattâ ye'tiyekel yakîn.
“Ve sana yakîn gelinceye kadar Rabbine kulluk et.”
Sadakallahul Azîm. HİCR Suresi 99. ayet.
Burada “yakîn” nedir, onu anlamaya çalışacağız.
Vaazdaki keşfî anlayışa göre Hz. İsa'ya öyle bir yakîn bilgisi verilmişti ki, yaratılmışların özelliklerini ve onların hangi hâl üzere olduklarını idrak edebiliyordu. Bu anlatımda, insanın eşyanın yalnız dış görünüşünü değil, onun taşıdığı manayı ve yaratılıştaki yerini de anlayabilmesi, yakîn bilgisinin ileri bir derecesi olarak ele alınmaktadır.
Tasavvufî anlatımda bu hâl, nefsin safiye makamı ile ilişkilendirilir. İnsan öyle bir saflık ve safiyet derecesine ulaşır ki, yaratılmışların işaretlerini ve hâllerini daha derinden idrak eder.
Burada “elementlerin sesini duymak” şeklindeki ifadeyi de maddî anlamda değil, vaazın işarî ve tasavvufî anlatımı içinde düşünmek gerekir. Maksat, Allah'ın yaratışındaki düzeni ve varlıkların kendilerine mahsus hâllerini idrak edebilecek bir anlayış seviyesine ulaşmaktır.
İlmelyakîn bilgisi için insanın elinde bir delil, bir bilgi veya bir metin bulunabilir. Bir şeyi okuyarak, öğrenerek ve deliline ulaşarak bilmek ilmelyakîndir.
Fakat Allah'ın ilmi yalnızca insanın kitaplarda veya levhalarda gördüğü bilgilerden ibaret değildir. Bu vaazdaki anlayışa göre, kâinatın kendisi de Allah'ın âyetlerinin okunabileceği bir kitaptır.
Bir çekirgede, bir ağaçta, bir elmada, bir hayvanda veya başka bir yaratılmışta Allah'ın yaratışına dair işaretler vardır. İnsan bunları okuyabildiği ölçüde kâinat kitabından bilgi edinir.
Bu sebeple “Kur'an kâinatta yazılıdır” ifadesini, Kur'an'ın lafızlarının fiziksel olarak her canlıda bulunduğu şeklinde değil; Allah'ın yaratışındaki âyetlerin ve işaretlerin kâinatta görülebileceği şeklinde anlamak gerekir.
Nasıl bir elmanın çekirdeğinde o elmanın özelliklerini taşıyan bir düzen varsa, yaratılmışların her birinde de kendi yaratılışına ait özellikler vardır. İnsan bunları tefekkür ederek Allah'ın kudretini ve hikmetini okuyabilir.
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
فَسَلَامٌ لَّكَ مِنْ أَصْحَابِ الْيَمِينِ
وَأَمَّا إِن كَانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ فَنُزُلٌ مِّنْ حَمِيمٍ
وَتَصْلِيَةُ جَحِيمٍ
إِنَّ هَذَا لَهُوَ حَقُّ الْيَقِينِ
Fe selâmun leke min ashâbil yemîn. Ve emmâ in kâne minel mukezzibîned dâllîn. Fe nuzulun min hamîm. Ve tasliyetu cahîm. İnne hâzâ lehuve hakkul yakîn.
“Ey sağdaki kimselerden olan! Sana selam olsun.
Ama yalanlayıcı ve sapıklardan ise, kaynar sudan bir ağırlanma ve cehenneme atılma vardır.
Şüphesiz bu, kesin gerçeğin ta kendisidir.”
VÂKIA Suresi 91, 92, 93, 94 ve 95. ayetler.
Burada hakkalyakîn kavramına geliyoruz.
İnsan bir dili, o dili konuşanlarla sürekli konuşarak daha iyi öğrenebilir. İngilizceyi İngilizlerle konuşarak, İtalyancayı İtalyanlarla konuşarak öğrenmek gibi.
Bu vaazdaki işarî anlatımda, yaratılmışların kendilerine mahsus hâllerini anlamak da buna benzetilmektedir. İnsan önce varlığın işaretlerini fark eder, sonra o işaretlerin ne anlama geldiğini öğrenir.
Bir cam parçasının veya herhangi bir maddenin içinde sayısız atom ve molekül bulunur. Bunların fiziksel anlamda seslerini duymaktan söz etmek yerine, burada anlatılmak istenen, yaratılıştaki düzenin ve işleyişin derin bir şekilde idrak edilmesidir.
Hz. İbrahim'in ateşe atılmasıyla ilgili olarak Kur'an-ı Kerim'de şöyle buyurulur:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
قُلْنَا يَا نَارُ كُونِي بَرْدًا وَسَلَامًا عَلَى إِبْرَاهِيمَ
Kulnâ yâ nâru kûnî berden ve selâmen alâ İbrâhîme.
“Ey ateş! İbrahim'e karşı serin ve esenlik ol.” dedik.
ENBİYÂ Suresi 69. ayet.
Burada dikkat çekici olan, emrin doğrudan Allah tarafından verilmesidir:
“Biz dedik: Ey ateş!”
Dolayısıyla burada anlatılan hâli, herkesin kendi sözüyle ateşe hükmedebileceği şeklinde anlamamak gerekir. Asıl kudret Allah'ındır. Peygamberlere verilen mucizeler de Allah'ın izni ve dilemesiyle meydana gelir.
Yine:
وَاعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ
“Ve sana yakîn gelinceye kadar Rabbine kulluk et.”
İşte burada yakîn bilgisinin ne olduğu üzerinde düşünmemiz gerekir.
Hz. İbrahim'in hayatında da çeşitli imtihanlar vardır. Hz. İsmail'in kurban edilmesi hadisesinde bıçağın kesmemesi, ateşin Hz. İbrahim'e zarar vermemesi gibi olaylar, Allah'ın emri ve kudreti çerçevesinde gerçekleşmiştir.
Bu olaylarda insanın kendi gücünden ziyade Allah'ın emrine teslim olması ön plana çıkmaktadır.
Ashâb-ı Kehf ve İlâhî Kelimeler
Ashâb-ı Kehf'in duasında şöyle buyurulur:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِذْ أَوَى الْفِتْيَةُ إِلَى الْكَهْفِ فَقَالُوا رَبَّنَا آتِنَا مِن لَّدُنكَ رَحْمَةً وَهَيِّئْ لَنَا مِنْ أَمْرِنَا رَشَدًا
İz evâ'l-fityetü ile'l-kehfi fe kâlû rabbenâ âtinâ min ledünke rahmeten ve heyyi' lenâ min emrinâ raşedâ.
“Rabbimiz! Bize katından bir rahmet ver ve işimizden dolayı bize bir doğruluk ve çıkış yolu hazırla.”
KEHF Suresi 10. ayet.
Burada “kelime” ve “emir” kavramlarının üzerinde de durmak gerekir.
Kur'an-ı Kerim'de Allah'ın kelimelerinin sınırsızlığı şöyle anlatılır:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
قُل لَّوْ كَانَ الْبَحْرُ مِدَادًا لِّكَلِمَاتِ رَبِّي لَنَفِدَ الْبَحْرُ قَبْلَ أَن تَنفَدَ كَلِمَاتُ رَبِّي وَلَوْ جِئْنَا بِمِثْلِهِ مَدَدًا
Kul lev kânel bahru midâden li kelimâti rabbî le nefidel bahru kable en tenfede kelimâtu rabbî ve lev ci'nâ bi mislihî mededâ.
“De ki: Rabbimin kelimelerini yazmak için deniz mürekkep olsaydı ve bir o kadarını da yardımına getirsek, Rabbimin kelimeleri tükenmeden önce deniz tükenirdi.”
KEHF Suresi 109. ayet.
Dolayısıyla burada söz edilen “sırlı kelimeyi” insanın kendi başına belirleyebileceği bir kelime olarak düşünmemek gerekir. İlâhî sır, Allah'ın dilemesi ve bildirmesiyle bilinir.
Ashâb-ı Kehf'in yıllar sonra uyanması da Allah'ın kudretiyle gerçekleşmiştir. Bu sebeple belirli bir ayeti okuyarak kesin olarak belirli bir saatte uyanmanın garanti edileceğini söylemek doğru olmaz. Ancak kişi dua eder, Allah'tan yardım ister ve dileğini O'na arz eder. Allah dilerse duasına karşılık verir.
Yakîn, Safiyet ve Mucize Arasındaki Fark
Allah'ın “Ey ateş! İbrahim'e karşı serin ve esenlik ol.” buyurması, Allah'ın emrinin ateş üzerinde gerçekleşmesini gösterir.
Buradan hareketle herkesin aynı şeyi kendi sözüyle gerçekleştirebileceğini düşünmek doğru değildir.
Tasavvufî anlatımlarda bazı büyük zatlara nispet edilen kerametler vardır. Rufâîler gibi bazı tarikatlarda bedenin şiş veya benzeri şeylerle delinmesi konusunda çeşitli keramet rivayetleri anlatılır. Bunları dinî bir hüküm veya herkesin uygulayabileceği bir yöntem olarak değil, tasavvuf geleneğinde anlatılan kerametler olarak değerlendirmek gerekir.
Çünkü insanın kendisini tehlikeye atması, Allah'ın izniyle gerçekleşen peygamber mucizeleriyle aynı şey değildir.
Yakîn bilgisinin amacı da insanın gösteriş yapması değil, Allah'a kulluğunun ve teslimiyetinin artmasıdır.
Her İş Ehline Verilmelidir
Daha önce de söylediğimiz gibi, doktorluk doktorun, mühendislik mühendisin işidir.
Bir doktorun önüne gelip “Bana bir köprü yap.” demek nasıl doğru değilse, başka bir işin ehli olmayan kişiden de o işin yapılmasını beklemek doğru değildir.
Aynı şekilde tasavvufî anlamda yüksek makamlara ait sırların, onları taşıyamayacak kişilere verilmesi de doğru değildir.
Hz. Süleyman aleyhisselâm ile Belkıs'ın tahtının getirilmesi hadisesinde, Allah'ın kitabından bir ilme sahip olan kişinin tahtı çok kısa bir sürede getirdiği anlatılır.
Bu olay Kur'an'da şöyle geçer:
“Kitaptan ilmi olan kimse...”
Bu anlatım bize, Allah'ın dilediği kullarına özel ilimler ve imkânlar verebileceğini göstermektedir.
Bir komutanın emrindeki askerlerin komutunu yerine getirmesi gibi bir benzetme yaparsak, burada asıl mesele kişinin yetkisi ve makamıdır. Her insan aynı makama sahip değildir.
Bu sebeple yakîn bilgisini de makam ve ehliyet kavramlarından ayrı düşünmemek gerekir.
Hakkalyakîn Nedir?
Hakkalyakîn derecesindeki bilgi, bir şeyin yalnızca teorik olarak bilinmesi değil, hakikatinin idrak edilmesi şeklinde açıklanabilir.
Ateşin yakıcı olduğunu bilmek başka, ateşin nasıl çalıştığını ve hangi şartlarda ısı verdiğini anlamak başkadır.
Bundan daha ileri olarak, Allah'ın izniyle ateşin zarar vermemesi gibi bir mucizenin gerçekleşmesi ise bambaşka bir seviyedir.
Bu sebeple tasavvuf ehli, bazı makamları nefsin tezkiyesi ve saflaşmasıyla ilişkilendirmiştir. Buradaki “safiye makamı” anlatımını da bu çerçevede değerlendirmek gerekir.
Yakîn Bilgisi Vaktinden Önce Gelmelidir
Bazen bir bilgi, zarara uğradıktan sonra değil, zarara uğramadan önce gelirse insan için faydalı olur.
“Zararın neresinden dönülürse kârdır.” sözü de bunu anlatır.
Bir insan ateşe düştükten sonra “Ateş yakıyormuş.” diye öğrenirse, bu bilginin faydası sınırlı kalır.
Asıl faydalı olan, ateşe düşmeden önce ateşin yakıcı olduğunu bilmektir.
İşte bu anlamda yakîn bilgisi, insanın başına gelecek bir imtihanı önceden fark etmesini ve ona göre tedbir almasını sağlayan bir basiret olarak da anlaşılabilir.
Varlıkların Dilleri
Kâinatta Allah'ın yarattığı sayısız canlı vardır.
Kur'an'da Hz. Süleyman aleyhisselâmın kuşların ve diğer canlıların dilini anlayabildiğine dair anlatımlar bulunmaktadır.
Buradan hareketle hayvanların ve diğer canlıların kendilerine mahsus iletişim biçimleri olduğunu görebiliriz.
Horozun ötüşü, kurtların uluması, kuşların sesleri, arıların ve karıncaların birbirleriyle iletişimleri bize yaratılıştaki farklılıkları gösterir.
İnsan kendi dilini öğrenirken, hayvanlar da kendi türlerine mahsus iletişim biçimlerini yaratılıştan itibaren kullanırlar.
Kur'an'ın:
“Rabbimin kelimelerini yazmak için denizler mürekkep olsaydı, Rabbimin kelimeleri bitmeden denizler tükenirdi.”
anlamındaki ifadesi, Allah'ın ilminin ve kelimelerinin sınırsızlığına işaret eder.
Dolayısıyla insan kendi bildiği birkaç dili üstünlük sebebi saymamalıdır. Allah'ın yarattığı her canlıya, kendi yaratılışına uygun bir iletişim ve davranış sistemi vermesi üzerinde düşünmelidir.
Derviş Yunus ve Çiçeklerin Dili
Yunus Emre'nin:
“Sordum sarı çiçeğe, annen baban var mıdır?”
şeklindeki mısraları da yaratılmışlarla ilgili derin bir tefekkürü ifade eder.
“Ne inlersin dertli dolap?” sözü de aynı şekilde varlığın hâllerini anlamaya yönelik tasavvufî bir bakıştır.
Bu anlatımda Hz. İsa'nın makamı ise yaratılmışın sadece varlığını değil, onun yaratılış özelliklerini ve mahiyetini daha ileri bir seviyede idrak etmekle ilişkilendirilmektedir.
Buradaki “hangi lokmanın kime ait olduğu” anlatımını da biyolojik bir kesinlik olarak değil, yaratılıştaki denge ve uyum üzerine yapılmış bir tasavvufî temsil olarak anlamak gerekir.
Bir parçanın bir sisteme uygun olması gibi, yaratılmışların da kendi yaratılışlarına uygun bir düzeni vardır.
Örneğin bir otomobilin parçası başka bir otomobile doğrudan uymayabilir. Vida vidadır ama her vidanın ölçüsü ve kullanım yeri farklıdır.
Bu örnekle anlatılmak istenen şudur:
Her şey yerli yerinde yaratılmıştır ve her şeyin kendi düzeni vardır.
İnsan da kendi nasibine, kendi sorumluluğuna ve kendi makamına dikkat etmelidir.
Hz. Hatice ve “Ümmetin Annesi” Meselesi
Daha önce Hz. Hatice validemizin “ümmetin annesi” olarak anılması üzerinde de durmuşuz.
Burada “anne” kavramını yalnızca biyolojik anlamda değerlendirmemek gerekir. Tabiatta bazı canlı topluluklarında bir ana bireyin bütün topluluğun devamında önemli bir yeri vardır. Karıncalarda ve arılarda buna benzer düzenler görülmektedir.
Hz. Meryem'in Hz. İsa'nın annesi olması ise ayrıca üzerinde düşünülmesi gereken bir husustur. Hz. İsa'nın hayatındaki sadelik ve dünyalık imkânlardan uzak oluşu, annesi Hz. Meryem'in yaşadığı şartlarla birlikte düşünüldüğünde insan için önemli bir ders taşır.
Buradan hareketle, Allah yolunda hizmet eden insanların dünyalık makam ve gösteriş peşinde olmamaları gerektiği anlaşılabilir.
Saflık ve Safiyet Kavramı
“Saf” kelimesi üzerinde de duralım.
Saflık; karışmamışlık, temizlenmişlik ve özüne uygunluk anlamlarında kullanılabilir.
Tasavvufî anlamda “safiye” makamı da insanın nefsini arındırması, kötü sıfatlardan temizlenmesi ve Allah'a kullukta daha yüksek bir ihlâs seviyesine ulaşması şeklinde düşünülebilir.
Buradaki “saf” kavramını herhangi bir insan ırkının diğerinden üstün olduğu şeklinde anlamamak gerekir.
İslâmî ölçüde üstünlük soy, ırk veya fiziksel özelliklerle değil; takva, iman, güzel ahlâk ve kullukla değerlendirilir.
Bu sebeple insanın yaratılış farklılıklarını bir üstünlük veya aşağılık sebebi hâline getirmesi doğru değildir.
Her yaratılmışın kendine mahsus özellikleri vardır. Atın, kedinin, kuşun, ağacın, bitkinin ve insanın yaratılışı farklıdır. Allah'ın yaratışındaki çeşitlilik de O'nun kudretinin bir göstergesidir.
Sonuç
Velhasıl kelâm, yakîn bilgisi insanın Allah'a kulluğu ve teslimiyeti içerisinde ilerleyen bir idrak hâlidir.
İlmelyakîn; bilgi ve delil yoluyla bilmektir.
Aynelyakîn; bilinen hakikati daha derinden görüp idrak etmektir.
Hakkalyakîn ise hakikatin insanın idrakinde daha güçlü ve kesin bir hâle gelmesidir.
Bütün bu derecelerin üzerinde ise Allah'ın lütfu ve izni vardır.
İnsan, kendisine verilen bilgiyle kibirlenmemeli; bilmediği şeyleri de bildiğini iddia etmemelidir.
Çünkü Allah'ın ilmi sonsuzdur.
Bizim bildiğimiz ise O'nun bize öğrettiği kadardır.
İşte gerçek yakîn bilgisi, insanı kibirden uzaklaştırıp Allah'a daha fazla kulluğa götürüyorsa faydalıdır.
---oOo---
أَللَّهُمَّ أَرِنَا الْحَقَّ حَقًّا وَارْزُقْنَا اتِّبَاعَهُ، وَأَرِنَا الْبَاطِلَ بَاطِلًا وَارْزُقْنَا اجْتِنَابَهُ
“Allah'ım! Bizlere hakkı hak olarak göster ve ona tâbi olmayı; bâtılı da bâtıl olarak göster ve ondan uzak durmayı nasip eyle.”
وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
Ve âhiru da'vâhum enil hamdu lillâhi rabbil âlemîn. Âmin.
El-Fâtiha maassalavât.
سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ
Sübhâneke Allahümme ve bihamdik, eşhedü en lâ ilâhe illâ ente, estağfiruke ve etûbü ileyk.
--OoO--
Kar©glan
Başağaçlı Raşit Tunca
Schrems, 12 Nisan 2016 SALI
Original Kar©glan
Allah'ın Kullarını Sîgaya (Sîga veya Sıbğatullah'a) Çekmesi Nedir?
(Kar©glan'ın 21 Nisan 2016 Vaazı)
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
صِبْغَةَ اللّهِ وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللّهِ صِبْغَةً وَنَحْنُ لَهُ عَابِدونَ
Sadakallahul Azîm - Bakara Suresi, 138. Ayet
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Bismillâhirrahmânirrahîm.
Sıbğatallâh ve men ahsenu minallâhi sıbğaten ve nahnu lehu âbidûn.
Diyanet Meali:
“Biz, Allah'ın boyasıyla boyanmışızdır. Boyası Allah'ınkinden daha güzel olan kimdir? Biz O'na ibadet edenleriz.” deyin.
Tefsirî Manada Bizim Mealimiz:
Sıbğatullah ifadesini, bizim vaazımızdaki işarî anlayışla “Allah'ın kulunu kendi terbiyesinden geçirmesi” şeklinde anlayabiliriz.
“Sîga” kelimesi, Arapçada fiillerin çekimiyle de ilişkilidir. Mesela “yapmak” fiili; ben yaptım, sen yaptın, o yaptı, biz yaptık, siz yaptınız, onlar yaptılar şeklinde farklı şahıslara göre çekilir.
Buradan hareketle vaazımızda şöyle bir temsil yapılmaktadır:
Allah insanı terbiye ederken, insanı kendi yaptığı fiillerle yüzleştirir. Bugün “o yaptı” dediğimiz bir davranışı yarın kendimiz yapabiliriz. Bugün başkasının davranışını eleştirirken, yarın aynı davranışın içine düşebiliriz.
Mesela bir insanın başkasına bağırmasını eleştiririz. Fakat bir gün aynı şekilde biz de bağırmaya başlayabiliriz. O zaman insan kendi kendine sormalıdır:
“O davranış başkasında iken neden hoşuma gitmiyordu? Ben yaptığım zaman neden kendime yakıştırıyorum?”
İşte vaazımızdaki “sîgaya çekilmek” ifadesiyle anlatılmak istenen, insanın kendi fiilleriyle imtihan edilmesi ve yaptığı şeylerin hakikatini yaşayarak anlamasıdır.
Allah'tan daha güzel terbiye edici olur mu?
Bizler O'nun kullarıyız. O'nun yaratması ve takdiri içinde insan, kendi fiillerinin ve tercihlerinin sonuçlarıyla karşılaşır.
Buradaki tesbih benzetmesi de bu noktada önemlidir. Tesbihin kendi başına bir anlamı olmadığı gibi, onu dizen ve kullanan kimse vardır. Asıl mesele, insanın bu yaratılış ve terbiye düzeni içinde nerede bulunduğunu anlayabilmesidir.
Yani sen ne yaptın?
Sen konuştun, onlar konuştu.
Sen namaz kıldın, onlar namaz kıldı.
Sen zikrettin, onlar zikretti.
Sen baktın, onlar baktı.
İnsan kendisine dönüp “Ben bu tesbihin neresindeyim?” diye düşünmelidir.
Mesele budur.
Allah'ın boyasından başka bir renk mi vardır?
Âyetteki “Allah'ın boyası” ifadesini yalnızca maddi bir renk olarak anlamamak gerekir. Burada iman, fıtrat, kulluk ve Allah'ın terbiyesi kastedilmektedir.
“Allah'ın boyasıyla boyanın” ifadesini, Allah'ın emirlerine uymak ve O'nun sevdiği güzel ahlâkla ahlâklanmak şeklinde de anlayabiliriz.
Vaazımızdaki diğer bir işarî yaklaşım da “sîga”yı tesbihin dizilişine benzetmektir.
Allah'ın kitabındaki harflerin, kelimelerin ve sûrelerin kendi içinde bir tertibi vardır. Mesela Bakara Suresi, kendisine ait harf ve kelime düzeniyle okunur. Bu düzeni bozarak başka bir şekle dönüştürmek, artık aynı metni okumak olmaz.
Buradaki örneğimizin amacı, Kur'an'ın lafzının ve tertibinin önemini anlatmaktır.
Bir bilgisayar sisteminde kullanıcı adı ve şifre nasıl belirli bir düzene göre çalışıyorsa, insanın da Kur'an'ı okurken Allah'ın indirdiği lafız ve tertibe riayet etmesi gerekir.
Mesela “çiçek” kelimesi Türkçede “çiçek”, Almancada “Blume”, İngilizcede “flower” şeklinde ifade edilir. Anlam aynı varlığa işaret etse de belirli bir sistem içerisinde kullanıcı adı veya şifre olarak hangi ifade kayıtlıysa, o sistem o ifadeyi arar.
Vaazımızdaki bu temsilden hareketle, Kur'an'ın kendine mahsus lafzının ve tertibinin korunmasının önemini anlatıyoruz.
Fâtiha Suresi de “açılış” anlamına gelir. Namazın her rekâtında Fâtiha'nın okunması, kulun Rabbine yönelişinin ve Kur'an'a açılan kapının sürekli hatırlanması şeklinde işarî olarak düşünülebilir.
Sadakallahul Azîm - Bakara Suresi, 138. Ayet
---oOo---
Muâz bin Cebel (radıyallâhu anh) şöyle rivayet eder:
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
“Her kim kardeşini işlediği günahtan dolayı ayıplarsa, kendisi o günahı işlemeden ölmez.”
(Hadis-i Şerif - Tirmizî, 2620)
Başka bir hadiste de şöyle geçmektedir:
Vâsile bin el-Eska' (radıyallâhu anh) şöyle dedi:
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
“Kardeşinin başına gelene sevinme! Allah ona rahmet eder de, senin başına verir.”
(Hadis-i Şerif - Tirmizî, 2621)
Bu hadislerde bize verilen önemli derslerden biri şudur:
Bir insanın düştüğü hatayı küçümsememeli ve kendimizi ondan üstün görmemeliyiz. Çünkü insan, imtihanın hangi şekliyle karşılaşacağını bilemez.
“Allâhumme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.
Allâhumme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ bârakte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.”
Yolculuğumuza Başlıyoruz:
Allah elmayı yaratırken onun kendisine mahsus bir yaratılış düzeni vermiştir.
Burada DNA'yı “Allah'ın yaratılışındaki düzenin bir parçası” şeklinde düşünmek mümkündür. Fakat bunu, Kur'an'daki “Sıbğatullah” kelimesinin bilimsel olarak doğrudan DNA anlamına geldiği şeklinde kesin bir hüküm olarak değil, vaazımızdaki temsili bir anlatım olarak değerlendirmek gerekir.
Bir web sitesinin HTML, PHP ve CSS kodları nasıl belirli bir düzen içinde çalışıyorsa, canlıların genetik yapısında da son derece karmaşık bir düzen vardır.
CSS ile bir resmin sayfadaki yerini, büyüklüğünü veya görünüşünü belirli kurallara göre düzenlersiniz. Kodun belirli bir kısmını değiştirirseniz sayfanın görünüşü de değişebilir.
Bunu yalnızca bir temsil olarak ele alırsak, DNA'daki genetik bilginin canlıların gelişimindeki önemini anlatmak için güzel bir benzetme yapılabilir.
Allah'ın yaratışında her şeyin bir ölçüsü ve düzeni vardır.
Annem boncuk cüzdan örerken, örülecek model önce bir kâğıda çizilirdi. Daha sonra o modele uygun olarak boncukların hangi renk ve hangi sırayla dizileceği hesaplanırdı. Boncuklar önce ipe dizilir, sonra o düzene göre cüzdan örülürdü.
İşte vaazımızdaki temsil de buna benzer.
Allah'ın yaratışında da canlıların gelişmesini sağlayan çok büyük bir düzen vardır.
Geçen hafta verdiğimiz başka bir örnekte olduğu gibi, bir araba veya telefon fabrikasında parçalar ayrı ayrı hazırlanır. Fakat parçalar doğru yere ve doğru ölçüye göre takılmadığında ortaya düzgün çalışan bir ürün çıkmaz.
Buradan hareketle, “DNA” kavramını Allah'ın yaratışındaki düzenin bir işareti olarak değerlendirebiliriz.
Ancak burada önemli bir noktayı tekrar belirtelim:
Genetik yapı ile ilgili bilimsel gerçekleri, dinî bir hüküm veya kesin bir tefsir gibi sunmamak gerekir. Buradaki anlatımımız, Allah'ın yaratışındaki ölçüyü ve düzeni düşündürmek amacıyla yapılan bir temsildir.
İnsanın yaratılışında da gözün, kulağın, kalbin, beynin ve diğer organların birbirleriyle uyumlu şekilde gelişmesi son derece büyük bir yaratılış düzenidir.
Bu sebeple insan, Allah'ın yaratışındaki ölçü ve denge üzerinde düşünmelidir.
“Sıbğatullah”ı, vaazımızdaki işarî anlamıyla Allah'ın yaratışındaki ölçü, fıtrat ve kulluk terbiyesi olarak düşünebiliriz.
Allah'ın yaratışında bulunan bu düzeni anlamaya çalışmak, insanı Rabbine karşı hayrete, şükre ve tefekküre götürmelidir.
---oOo---
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِنَّ اللّهَ لاَ يَخْفَىَ عَلَيْهِ شَيْءٌ فِي الأَرْضِ وَلاَ فِي السَّمَاء
İnnallâhe lâ yahfâ aleyhi şey'un fil ardı ve lâ fis semâ.
Meali:
“Şüphesiz yerde ve gökte hiçbir şey Allah'a gizli kalmaz.”
Âl-i İmrân Suresi, 5. Ayet
Daha önceki vaazlarımızda Hz. Eyyûb Aleyhisselâm'dan bahsetmiş ve onun yaşadığı imtihanları, dostluk ve çevre konusunda verilen temsillerle açıklamıştık.
Burada da aynı düşünceyi sürdürelim:
Allah'ın yerde ve gökte hiçbir şeyi gizli kalmaz. O, kullarının hâlini, niyetini, davranışını ve imtihanını bilir.
Bununla beraber Kur'an bize şöyle buyurur:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَكُونُواْ مَعَ الصَّادِقِينَ
Yâ eyyuhellezîne âmenûttekullâhe ve kûnû meassâdikîn.
“Ey iman edenler! Allah'tan sakının ve doğrularla beraber olun.”
Tevbe Suresi, 119. Ayet
Allah müminlere doğrularla ve iyilerle beraber olmayı emretmektedir.
İnsan kiminle beraber olursa, onun davranışlarından etkilenebilir. Bu etki insanın manevi hayatında da görülebilir.
Allah'ın Sevmediği Davranışlar:
Allah aşırı gidenleri sevmez. (Bakara, 2/190; Mâide, 5/87; A'râf, 7/55)
Allah fesadı sevmez. (Bakara, 2/205)
Allah inkârda ısrar edenleri sevmez. (Bakara, 2/276)
Allah inkâr edenleri sevmez. (Âl-i İmrân, 3/32; Rûm, 30/45)
Allah zalimleri sevmez. (Âl-i İmrân, 3/57, 140; Şûrâ, 42/40)
Allah kendini beğenen ve övünüp duranları sevmez. (Nisâ, 4/36; Lokmân, 31/18; Hadîd, 57/23)
Allah hainlikte ısrar edenleri sevmez. (Nisâ, 4/107; Hac, 22/38)
Allah kötü sözün açıktan söylenmesini sevmez. (Nisâ, 4/148)
Allah fesat çıkaranları sevmez. (Mâide, 5/64; Kasas, 28/77)
Allah israf edenleri sevmez. (En'âm, 6/141; A'râf, 7/31)
Allah hainleri sevmez. (Enfâl, 8/58)
Allah kibirlileri sevmez. (Nahl, 16/23)
Allah şımaranları sevmez. (Kasas, 28/76)
Bu ayetlerden anlaşılacağı üzere, insanın hangi davranışları terk etmesi gerektiği ve hangi ahlâkı kazanması gerektiği Kur'an'da açıkça bildirilmektedir.
Hz. Eyyûb Aleyhisselâm ile ilgili önceki anlatımımızdaki temsilleri de bu çerçevede değerlendirmek gerekir.
Allah şöyle buyurur:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ
İnnallâhe lâ yuhıbbul-mufsidîn.
Meali:
“Muhakkak ki Allah, fesat çıkaranları sevmez.”
Kasas Suresi, 77. Ayet
İnsan, yaptığı tercihlerle kendi hayatını şekillendirir.
Allah mümin kullarına rahmetiyle muamele ettiği gibi, yarattığı bütün varlıklar üzerinde de kudret ve hikmetiyle tasarruf eder.
Bu noktada “her varlığın yaratılışında bir vazife ve denge vardır” şeklinde düşünebiliriz.
Mesela şeytanların hepsi insanlarla aynı şekilde davranıyor olsaydı, imtihanın mahiyeti farklı olurdu. Kur'an'ın anlattığı imtihan düzeninde ise insanın önünde çeşitli vesveseler, arzular ve sınanmalar bulunmaktadır.
Bu sebeple insan, kendisini kötülüğe çağıran şeylere karşı uyanık olmalıdır.
Bunu bir temsille açıklayabiliriz:
Traktör traktörlük yapmazsa tarlayı kim sürecek? Otobüs ve şoförleri görevini yapmazsa yolcuları kim taşıyacak?
Yaratılmışların her birinin farklı özellikleri ve görevleri vardır. İnsan ise kendisine verilen akıl, irade ve sorumlulukla imtihan edilmektedir.
Aynı şekilde demir elementinin oksijen ve nemle temas ettiğinde paslanması da Allah'ın yaratışındaki tabiat kanunlarından biridir. İnsan bu kanunları öğrendikçe, demiri korumak için boya veya başka yöntemler kullanır.
Buradan hareketle vaazımızdaki temsil şudur:
Nasıl demiri paslanmaktan korumak için yüzeyini koruyorsak, insan da kalbini ve ahlâkını kötü etkilerden korumaya çalışmalıdır.
İşte Kur'an bize şöyle buyuruyor:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
لَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يَا بَنِي آدَمَ أَن لَّا تَعْبُدُوا الشَّيْطَانَ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِينٌ
E lem a'hed ileykum yâ benî Âdeme en lâ ta'budû'ş-şeytân. İnnehu lekum aduvvun mubîn.
Meali:
“Ey Âdemoğulları! Ben size, ‘Şeytana kulluk etmeyin; çünkü o sizin apaçık düşmanınızdır’ diye bildirmedim mi?”
Yâsîn Suresi, 60. Ayet
Burada insanın dikkat etmesi gereken nokta açıktır:
Şeytan insanın dostu değil, düşmanıdır. İnsan ise kendi iradesiyle onun vesvesesine uymamaya çalışmalıdır.
Bu nedenle insan, Kur'an'ı yalnızca okumakla kalmayıp anlamaya ve hayatında uygulamaya çalışmalıdır.
Allah'ın Müminlere Tavsiye Ettiği ve Sevdiği Davranışlar:
Allah ihsan sahiplerini sever. (Bakara, 2/195; Âl-i İmrân, 3/134, 148)
Allah çokça tövbe edenleri sever. (Bakara, 2/222)
Allah temizleri sever. (Bakara, 2/222; Tevbe, 9/108)
Allah takva sahiplerini sever. (Âl-i İmrân, 3/76; Tevbe, 9/4, 7)
Allah sabredenleri sever. (Âl-i İmrân, 3/146)
Allah tevekkül edenleri sever. (Âl-i İmrân, 3/159)
Allah adaletli olanları sever. (Mâide, 5/42; Hucurât, 49/9; Mümtehine, 60/8)
Allah kendi yolunda saf saf mücadele edenleri sever. (Saff, 61/4)
Allah'ın sevdiği topluluğun özellikleri de Mâide Suresi'nin 54. âyetinde açıklanmaktadır.
Allah'ın Kur'an'da özellikle övdüğü kimselerden biri ihsan sahipleridir. Bunun yanında adaletli olanlar, takva sahipleri, temizlenenler, tövbe edenler, sabredenler ve tevekkül edenler de övülmektedir.
Bütün bunlar bize şunu gösterir:
İnsan yalnızca kötülüklerden uzak durmakla yetinmemeli, aynı zamanda güzel ahlâkı da kazanmalıdır.
---oOo---
Vaazlarda bazen “şeytan Allah'ın kara köpeğidir” şeklinde bir temsil kullanılmaktadır. Bu, Kur'an'da geçen bir ifade değil, şeytanın insanı vesveseyle takip etmesini anlatmak için kullanılan bir benzetmedir.
Bu temsil üzerinden anlatılmak istenen şudur:
İnsan bazen namazında veya zikrinde hata yapabilir. Şüpheye düştüğünde vesveseyle mücadele ederken ibadetini gereksiz yere zorlaştırmamalıdır.
Namazda kaç rekât kıldığı konusunda şüpheye düşen kimse için fıkıhta sehiv secdesi gibi hükümler bulunmaktadır. Esas olan, insanın vesveseye kapılmadan ibadetini tamamlamasıdır.
Bu nedenle insan her hatada kendisini tekrar tekrar zorlayarak ibadetini içinden çıkılmaz hâle getirmemelidir.
Vesveseye Kapılmadan, Bildiğimiz Dinî Ölçülere Uyarak İbadetimizi Tamamlamak Gerekir.
Ey insan!
Sen bu dünyanın tek sahibi değilsin. Allah'ın yarattığı her varlığın yaratılışında bir hikmet ve düzen vardır.
Bir mikrop bile Allah'ın izni ve yaratması olmadan var olamaz. Onun varlığı, beslenmesi, çoğalması ve ömrü de Allah'ın koyduğu yaratılış düzeni içerisindedir.
Bu kadar büyük bir yaratılış düzenini gören insan, Allah'ın hiçbir şeyi boşuna yaratmadığını anlamaya çalışmalıdır.
Kur'an-ı Kerîm şöyle buyuruyor:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
لَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَىَ جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذا بَاطِلاً سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ
Ellezîne yezkurûnallâhe kıyâmen ve kuûden ve alâ cunûbihim ve yetefekkerûne fî halkıs-semâvâti vel-ard. Rabbenâ mâ halakte hâzâ bâtılâ. Sübhâneke fekınâ azâben-nâr.
Meali:
“Onlar ayakta dururken, otururken ve yanları üzerine yatarken Allah'ı anarlar. Göklerin ve yerin yaratılışı üzerinde düşünürler ve şöyle derler:
‘Rabbimiz! Sen bunu boşuna yaratmadın. Seni eksikliklerden uzak tutarız. Bizi ateşin azabından koru.’”
Âl-i İmrân Suresi, 191. Ayet
Rabbim, inanan mümin kullarına Allah'ın hiçbir şeyi boşuna yaratmadığını anlamayı, yaratılış üzerinde tefekkür etmeyi ve gördüğümüz her şeyden Rabbimizin kudretine ulaşmayı nasip eylesin.
---oOo---
أَأَللَّهُمَّ أَرِنَا الْحَقَّ حَقّاً وَارْزُقْنَا اتِّبَاعَهُ وَأَرِنَا الْبَاطِلَ بَاطِلًا وَارْزُقْنَا اجْتِنَابَهُ
“Allah'ım! Bizlere hakkı Hak gösterip ona tâbi olmayı, bâtılı da bâtıl gösterip ondan yüz çevirmeyi nasip eyle!”
وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
Ve âhiru da'vâhum enil-hamdülillâhi rabbil-âlemîn. Âmin.
El-Fâtiha maassalavât.
سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ
Sübhâneke Allahümme ve bihamdik. Eşhedü en lâ ilâhe illâ ente. Estağfiruke ve etûbu ileyk.
---oOo---
Kar©glan
Başağaçlı Raşit Tunca
Schrems, 21 Nisan 2016 Perşembe
Original Kar © glan
(Kar©glan'ın 21 Nisan 2016 Vaazı)
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
صِبْغَةَ اللّهِ وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللّهِ صِبْغَةً وَنَحْنُ لَهُ عَابِدونَ
Sadakallahul Azîm - Bakara Suresi, 138. Ayet
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Bismillâhirrahmânirrahîm.
Sıbğatallâh ve men ahsenu minallâhi sıbğaten ve nahnu lehu âbidûn.
Diyanet Meali:
“Biz, Allah'ın boyasıyla boyanmışızdır. Boyası Allah'ınkinden daha güzel olan kimdir? Biz O'na ibadet edenleriz.” deyin.
Tefsirî Manada Bizim Mealimiz:
Sıbğatullah ifadesini, bizim vaazımızdaki işarî anlayışla “Allah'ın kulunu kendi terbiyesinden geçirmesi” şeklinde anlayabiliriz.
“Sîga” kelimesi, Arapçada fiillerin çekimiyle de ilişkilidir. Mesela “yapmak” fiili; ben yaptım, sen yaptın, o yaptı, biz yaptık, siz yaptınız, onlar yaptılar şeklinde farklı şahıslara göre çekilir.
Buradan hareketle vaazımızda şöyle bir temsil yapılmaktadır:
Allah insanı terbiye ederken, insanı kendi yaptığı fiillerle yüzleştirir. Bugün “o yaptı” dediğimiz bir davranışı yarın kendimiz yapabiliriz. Bugün başkasının davranışını eleştirirken, yarın aynı davranışın içine düşebiliriz.
Mesela bir insanın başkasına bağırmasını eleştiririz. Fakat bir gün aynı şekilde biz de bağırmaya başlayabiliriz. O zaman insan kendi kendine sormalıdır:
“O davranış başkasında iken neden hoşuma gitmiyordu? Ben yaptığım zaman neden kendime yakıştırıyorum?”
İşte vaazımızdaki “sîgaya çekilmek” ifadesiyle anlatılmak istenen, insanın kendi fiilleriyle imtihan edilmesi ve yaptığı şeylerin hakikatini yaşayarak anlamasıdır.
Allah'tan daha güzel terbiye edici olur mu?
Bizler O'nun kullarıyız. O'nun yaratması ve takdiri içinde insan, kendi fiillerinin ve tercihlerinin sonuçlarıyla karşılaşır.
Buradaki tesbih benzetmesi de bu noktada önemlidir. Tesbihin kendi başına bir anlamı olmadığı gibi, onu dizen ve kullanan kimse vardır. Asıl mesele, insanın bu yaratılış ve terbiye düzeni içinde nerede bulunduğunu anlayabilmesidir.
Yani sen ne yaptın?
Sen konuştun, onlar konuştu.
Sen namaz kıldın, onlar namaz kıldı.
Sen zikrettin, onlar zikretti.
Sen baktın, onlar baktı.
İnsan kendisine dönüp “Ben bu tesbihin neresindeyim?” diye düşünmelidir.
Mesele budur.
Allah'ın boyasından başka bir renk mi vardır?
Âyetteki “Allah'ın boyası” ifadesini yalnızca maddi bir renk olarak anlamamak gerekir. Burada iman, fıtrat, kulluk ve Allah'ın terbiyesi kastedilmektedir.
“Allah'ın boyasıyla boyanın” ifadesini, Allah'ın emirlerine uymak ve O'nun sevdiği güzel ahlâkla ahlâklanmak şeklinde de anlayabiliriz.
Vaazımızdaki diğer bir işarî yaklaşım da “sîga”yı tesbihin dizilişine benzetmektir.
Allah'ın kitabındaki harflerin, kelimelerin ve sûrelerin kendi içinde bir tertibi vardır. Mesela Bakara Suresi, kendisine ait harf ve kelime düzeniyle okunur. Bu düzeni bozarak başka bir şekle dönüştürmek, artık aynı metni okumak olmaz.
Buradaki örneğimizin amacı, Kur'an'ın lafzının ve tertibinin önemini anlatmaktır.
Bir bilgisayar sisteminde kullanıcı adı ve şifre nasıl belirli bir düzene göre çalışıyorsa, insanın da Kur'an'ı okurken Allah'ın indirdiği lafız ve tertibe riayet etmesi gerekir.
Mesela “çiçek” kelimesi Türkçede “çiçek”, Almancada “Blume”, İngilizcede “flower” şeklinde ifade edilir. Anlam aynı varlığa işaret etse de belirli bir sistem içerisinde kullanıcı adı veya şifre olarak hangi ifade kayıtlıysa, o sistem o ifadeyi arar.
Vaazımızdaki bu temsilden hareketle, Kur'an'ın kendine mahsus lafzının ve tertibinin korunmasının önemini anlatıyoruz.
Fâtiha Suresi de “açılış” anlamına gelir. Namazın her rekâtında Fâtiha'nın okunması, kulun Rabbine yönelişinin ve Kur'an'a açılan kapının sürekli hatırlanması şeklinde işarî olarak düşünülebilir.
Sadakallahul Azîm - Bakara Suresi, 138. Ayet
---oOo---
Muâz bin Cebel (radıyallâhu anh) şöyle rivayet eder:
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
“Her kim kardeşini işlediği günahtan dolayı ayıplarsa, kendisi o günahı işlemeden ölmez.”
(Hadis-i Şerif - Tirmizî, 2620)
Başka bir hadiste de şöyle geçmektedir:
Vâsile bin el-Eska' (radıyallâhu anh) şöyle dedi:
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
“Kardeşinin başına gelene sevinme! Allah ona rahmet eder de, senin başına verir.”
(Hadis-i Şerif - Tirmizî, 2621)
Bu hadislerde bize verilen önemli derslerden biri şudur:
Bir insanın düştüğü hatayı küçümsememeli ve kendimizi ondan üstün görmemeliyiz. Çünkü insan, imtihanın hangi şekliyle karşılaşacağını bilemez.
“Allâhumme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.
Allâhumme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ bârakte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.”
Yolculuğumuza Başlıyoruz:
Allah elmayı yaratırken onun kendisine mahsus bir yaratılış düzeni vermiştir.
Burada DNA'yı “Allah'ın yaratılışındaki düzenin bir parçası” şeklinde düşünmek mümkündür. Fakat bunu, Kur'an'daki “Sıbğatullah” kelimesinin bilimsel olarak doğrudan DNA anlamına geldiği şeklinde kesin bir hüküm olarak değil, vaazımızdaki temsili bir anlatım olarak değerlendirmek gerekir.
Bir web sitesinin HTML, PHP ve CSS kodları nasıl belirli bir düzen içinde çalışıyorsa, canlıların genetik yapısında da son derece karmaşık bir düzen vardır.
CSS ile bir resmin sayfadaki yerini, büyüklüğünü veya görünüşünü belirli kurallara göre düzenlersiniz. Kodun belirli bir kısmını değiştirirseniz sayfanın görünüşü de değişebilir.
Bunu yalnızca bir temsil olarak ele alırsak, DNA'daki genetik bilginin canlıların gelişimindeki önemini anlatmak için güzel bir benzetme yapılabilir.
Allah'ın yaratışında her şeyin bir ölçüsü ve düzeni vardır.
Annem boncuk cüzdan örerken, örülecek model önce bir kâğıda çizilirdi. Daha sonra o modele uygun olarak boncukların hangi renk ve hangi sırayla dizileceği hesaplanırdı. Boncuklar önce ipe dizilir, sonra o düzene göre cüzdan örülürdü.
İşte vaazımızdaki temsil de buna benzer.
Allah'ın yaratışında da canlıların gelişmesini sağlayan çok büyük bir düzen vardır.
Geçen hafta verdiğimiz başka bir örnekte olduğu gibi, bir araba veya telefon fabrikasında parçalar ayrı ayrı hazırlanır. Fakat parçalar doğru yere ve doğru ölçüye göre takılmadığında ortaya düzgün çalışan bir ürün çıkmaz.
Buradan hareketle, “DNA” kavramını Allah'ın yaratışındaki düzenin bir işareti olarak değerlendirebiliriz.
Ancak burada önemli bir noktayı tekrar belirtelim:
Genetik yapı ile ilgili bilimsel gerçekleri, dinî bir hüküm veya kesin bir tefsir gibi sunmamak gerekir. Buradaki anlatımımız, Allah'ın yaratışındaki ölçüyü ve düzeni düşündürmek amacıyla yapılan bir temsildir.
İnsanın yaratılışında da gözün, kulağın, kalbin, beynin ve diğer organların birbirleriyle uyumlu şekilde gelişmesi son derece büyük bir yaratılış düzenidir.
Bu sebeple insan, Allah'ın yaratışındaki ölçü ve denge üzerinde düşünmelidir.
“Sıbğatullah”ı, vaazımızdaki işarî anlamıyla Allah'ın yaratışındaki ölçü, fıtrat ve kulluk terbiyesi olarak düşünebiliriz.
Allah'ın yaratışında bulunan bu düzeni anlamaya çalışmak, insanı Rabbine karşı hayrete, şükre ve tefekküre götürmelidir.
---oOo---
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِنَّ اللّهَ لاَ يَخْفَىَ عَلَيْهِ شَيْءٌ فِي الأَرْضِ وَلاَ فِي السَّمَاء
İnnallâhe lâ yahfâ aleyhi şey'un fil ardı ve lâ fis semâ.
Meali:
“Şüphesiz yerde ve gökte hiçbir şey Allah'a gizli kalmaz.”
Âl-i İmrân Suresi, 5. Ayet
Daha önceki vaazlarımızda Hz. Eyyûb Aleyhisselâm'dan bahsetmiş ve onun yaşadığı imtihanları, dostluk ve çevre konusunda verilen temsillerle açıklamıştık.
Burada da aynı düşünceyi sürdürelim:
Allah'ın yerde ve gökte hiçbir şeyi gizli kalmaz. O, kullarının hâlini, niyetini, davranışını ve imtihanını bilir.
Bununla beraber Kur'an bize şöyle buyurur:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَكُونُواْ مَعَ الصَّادِقِينَ
Yâ eyyuhellezîne âmenûttekullâhe ve kûnû meassâdikîn.
“Ey iman edenler! Allah'tan sakının ve doğrularla beraber olun.”
Tevbe Suresi, 119. Ayet
Allah müminlere doğrularla ve iyilerle beraber olmayı emretmektedir.
İnsan kiminle beraber olursa, onun davranışlarından etkilenebilir. Bu etki insanın manevi hayatında da görülebilir.
Allah'ın Sevmediği Davranışlar:
Allah aşırı gidenleri sevmez. (Bakara, 2/190; Mâide, 5/87; A'râf, 7/55)
Allah fesadı sevmez. (Bakara, 2/205)
Allah inkârda ısrar edenleri sevmez. (Bakara, 2/276)
Allah inkâr edenleri sevmez. (Âl-i İmrân, 3/32; Rûm, 30/45)
Allah zalimleri sevmez. (Âl-i İmrân, 3/57, 140; Şûrâ, 42/40)
Allah kendini beğenen ve övünüp duranları sevmez. (Nisâ, 4/36; Lokmân, 31/18; Hadîd, 57/23)
Allah hainlikte ısrar edenleri sevmez. (Nisâ, 4/107; Hac, 22/38)
Allah kötü sözün açıktan söylenmesini sevmez. (Nisâ, 4/148)
Allah fesat çıkaranları sevmez. (Mâide, 5/64; Kasas, 28/77)
Allah israf edenleri sevmez. (En'âm, 6/141; A'râf, 7/31)
Allah hainleri sevmez. (Enfâl, 8/58)
Allah kibirlileri sevmez. (Nahl, 16/23)
Allah şımaranları sevmez. (Kasas, 28/76)
Bu ayetlerden anlaşılacağı üzere, insanın hangi davranışları terk etmesi gerektiği ve hangi ahlâkı kazanması gerektiği Kur'an'da açıkça bildirilmektedir.
Hz. Eyyûb Aleyhisselâm ile ilgili önceki anlatımımızdaki temsilleri de bu çerçevede değerlendirmek gerekir.
Allah şöyle buyurur:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ
İnnallâhe lâ yuhıbbul-mufsidîn.
Meali:
“Muhakkak ki Allah, fesat çıkaranları sevmez.”
Kasas Suresi, 77. Ayet
İnsan, yaptığı tercihlerle kendi hayatını şekillendirir.
Allah mümin kullarına rahmetiyle muamele ettiği gibi, yarattığı bütün varlıklar üzerinde de kudret ve hikmetiyle tasarruf eder.
Bu noktada “her varlığın yaratılışında bir vazife ve denge vardır” şeklinde düşünebiliriz.
Mesela şeytanların hepsi insanlarla aynı şekilde davranıyor olsaydı, imtihanın mahiyeti farklı olurdu. Kur'an'ın anlattığı imtihan düzeninde ise insanın önünde çeşitli vesveseler, arzular ve sınanmalar bulunmaktadır.
Bu sebeple insan, kendisini kötülüğe çağıran şeylere karşı uyanık olmalıdır.
Bunu bir temsille açıklayabiliriz:
Traktör traktörlük yapmazsa tarlayı kim sürecek? Otobüs ve şoförleri görevini yapmazsa yolcuları kim taşıyacak?
Yaratılmışların her birinin farklı özellikleri ve görevleri vardır. İnsan ise kendisine verilen akıl, irade ve sorumlulukla imtihan edilmektedir.
Aynı şekilde demir elementinin oksijen ve nemle temas ettiğinde paslanması da Allah'ın yaratışındaki tabiat kanunlarından biridir. İnsan bu kanunları öğrendikçe, demiri korumak için boya veya başka yöntemler kullanır.
Buradan hareketle vaazımızdaki temsil şudur:
Nasıl demiri paslanmaktan korumak için yüzeyini koruyorsak, insan da kalbini ve ahlâkını kötü etkilerden korumaya çalışmalıdır.
İşte Kur'an bize şöyle buyuruyor:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
لَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يَا بَنِي آدَمَ أَن لَّا تَعْبُدُوا الشَّيْطَانَ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِينٌ
E lem a'hed ileykum yâ benî Âdeme en lâ ta'budû'ş-şeytân. İnnehu lekum aduvvun mubîn.
Meali:
“Ey Âdemoğulları! Ben size, ‘Şeytana kulluk etmeyin; çünkü o sizin apaçık düşmanınızdır’ diye bildirmedim mi?”
Yâsîn Suresi, 60. Ayet
Burada insanın dikkat etmesi gereken nokta açıktır:
Şeytan insanın dostu değil, düşmanıdır. İnsan ise kendi iradesiyle onun vesvesesine uymamaya çalışmalıdır.
Bu nedenle insan, Kur'an'ı yalnızca okumakla kalmayıp anlamaya ve hayatında uygulamaya çalışmalıdır.
Allah'ın Müminlere Tavsiye Ettiği ve Sevdiği Davranışlar:
Allah ihsan sahiplerini sever. (Bakara, 2/195; Âl-i İmrân, 3/134, 148)
Allah çokça tövbe edenleri sever. (Bakara, 2/222)
Allah temizleri sever. (Bakara, 2/222; Tevbe, 9/108)
Allah takva sahiplerini sever. (Âl-i İmrân, 3/76; Tevbe, 9/4, 7)
Allah sabredenleri sever. (Âl-i İmrân, 3/146)
Allah tevekkül edenleri sever. (Âl-i İmrân, 3/159)
Allah adaletli olanları sever. (Mâide, 5/42; Hucurât, 49/9; Mümtehine, 60/8)
Allah kendi yolunda saf saf mücadele edenleri sever. (Saff, 61/4)
Allah'ın sevdiği topluluğun özellikleri de Mâide Suresi'nin 54. âyetinde açıklanmaktadır.
Allah'ın Kur'an'da özellikle övdüğü kimselerden biri ihsan sahipleridir. Bunun yanında adaletli olanlar, takva sahipleri, temizlenenler, tövbe edenler, sabredenler ve tevekkül edenler de övülmektedir.
Bütün bunlar bize şunu gösterir:
İnsan yalnızca kötülüklerden uzak durmakla yetinmemeli, aynı zamanda güzel ahlâkı da kazanmalıdır.
---oOo---
Vaazlarda bazen “şeytan Allah'ın kara köpeğidir” şeklinde bir temsil kullanılmaktadır. Bu, Kur'an'da geçen bir ifade değil, şeytanın insanı vesveseyle takip etmesini anlatmak için kullanılan bir benzetmedir.
Bu temsil üzerinden anlatılmak istenen şudur:
İnsan bazen namazında veya zikrinde hata yapabilir. Şüpheye düştüğünde vesveseyle mücadele ederken ibadetini gereksiz yere zorlaştırmamalıdır.
Namazda kaç rekât kıldığı konusunda şüpheye düşen kimse için fıkıhta sehiv secdesi gibi hükümler bulunmaktadır. Esas olan, insanın vesveseye kapılmadan ibadetini tamamlamasıdır.
Bu nedenle insan her hatada kendisini tekrar tekrar zorlayarak ibadetini içinden çıkılmaz hâle getirmemelidir.
Vesveseye Kapılmadan, Bildiğimiz Dinî Ölçülere Uyarak İbadetimizi Tamamlamak Gerekir.
Ey insan!
Sen bu dünyanın tek sahibi değilsin. Allah'ın yarattığı her varlığın yaratılışında bir hikmet ve düzen vardır.
Bir mikrop bile Allah'ın izni ve yaratması olmadan var olamaz. Onun varlığı, beslenmesi, çoğalması ve ömrü de Allah'ın koyduğu yaratılış düzeni içerisindedir.
Bu kadar büyük bir yaratılış düzenini gören insan, Allah'ın hiçbir şeyi boşuna yaratmadığını anlamaya çalışmalıdır.
Kur'an-ı Kerîm şöyle buyuruyor:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
لَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَىَ جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذا بَاطِلاً سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ
Ellezîne yezkurûnallâhe kıyâmen ve kuûden ve alâ cunûbihim ve yetefekkerûne fî halkıs-semâvâti vel-ard. Rabbenâ mâ halakte hâzâ bâtılâ. Sübhâneke fekınâ azâben-nâr.
Meali:
“Onlar ayakta dururken, otururken ve yanları üzerine yatarken Allah'ı anarlar. Göklerin ve yerin yaratılışı üzerinde düşünürler ve şöyle derler:
‘Rabbimiz! Sen bunu boşuna yaratmadın. Seni eksikliklerden uzak tutarız. Bizi ateşin azabından koru.’”
Âl-i İmrân Suresi, 191. Ayet
Rabbim, inanan mümin kullarına Allah'ın hiçbir şeyi boşuna yaratmadığını anlamayı, yaratılış üzerinde tefekkür etmeyi ve gördüğümüz her şeyden Rabbimizin kudretine ulaşmayı nasip eylesin.
---oOo---
أَأَللَّهُمَّ أَرِنَا الْحَقَّ حَقّاً وَارْزُقْنَا اتِّبَاعَهُ وَأَرِنَا الْبَاطِلَ بَاطِلًا وَارْزُقْنَا اجْتِنَابَهُ
“Allah'ım! Bizlere hakkı Hak gösterip ona tâbi olmayı, bâtılı da bâtıl gösterip ondan yüz çevirmeyi nasip eyle!”
وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
Ve âhiru da'vâhum enil-hamdülillâhi rabbil-âlemîn. Âmin.
El-Fâtiha maassalavât.
سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ
Sübhâneke Allahümme ve bihamdik. Eşhedü en lâ ilâhe illâ ente. Estağfiruke ve etûbu ileyk.
---oOo---
Kar©glan
Başağaçlı Raşit Tunca
Schrems, 21 Nisan 2016 Perşembe
Original Kar © glan
Terakki - Cennet veya Cehenneme Dönüşüm
(Kar©glan'ın 27 Nisan 2016 Vaazı)
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِذَا جَاءكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِنَا فَقُلْ سَلاَمٌ عَلَيْكُمْ كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلَى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ أَنَّهُ مَن عَمِلَ مِنكُمْ سُوءًا بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابَ مِن بَعْدِهِ وَأَصْلَحَ فَأَنَّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ
Sadakallahul Azîm - En'âm Suresi, 54. Ayet
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Bismillâhirrahmânirrahîm.
Ve izâ câekellezîne yu'minûne bi âyâtinâ fe kul selâmun aleykum ketebe rabbukum alâ nefsihir rahmete ennehu men amile minkum sûen bi cehâletin sümme tâbe min ba'dihî ve asleha fe innehû gafûrun rahîm.
Meali:
Âyetlerimize iman edenler sana geldikleri zaman de ki: “Selâm olsun size! Rabbiniz kendi üzerine rahmeti yazdı. Şöyle ki: Sizden kim cahillikle bir kabahat işler de sonra peşinden tövbe eder ve kendini düzeltirse, şüphesiz O, çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.”
Sadakallahul Azîm - En'âm Suresi, 54. Ayet
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
قُلْ إِنِّي عَلَى بَيِّنَةٍ مِّن رَّبِّي وَكَذَّبْتُم بِهِ مَا عِندِي مَا تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ إِنِ الْحُكْمُ إِلاَّ لِلّهِ يَقُصُّ الْحَقَّ وَهُوَ خَيْرُ الْفَاصِلِينَ
Kul innî alâ beyyinetin min rabbî ve kezzebtum bihî, mâ indî mâ testa'cilûne bihî, inil hukmu illâ lillâhi yakussul-hakka ve huve hayrul-fâsılîn.
Meali:
De ki: “Ben Rabbimden gelen apaçık bir delil üzereyim. Siz ise onu yalanladınız. Sizin acele istediğiniz şey benim yanımda değildir. Hüküm yalnız Allah'ındır. O, hakkı anlatır ve O, hüküm verenlerin en hayırlısıdır.”
Sadakallahul Azîm - En'âm Suresi, 57. Ayet
---oOo---
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
“En şiddetli düşmanın, iki yanın arasındaki nefsindir.”
(Hadis-i Şerif - Beyhakî)
“Şüphesiz ki her şeye cilâ verecek bir âlet vardır. Kalbin cilâsı ise zikrullahtır.”
(Hadis-i Şerif - Câmiu's-Sağîr)
“Allâhumme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.
Allâhumme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ bârakte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.”
Yolculuğumuza Başlıyoruz:
[attachment=38461]
Zikr-i Raşidi Evradı Pro9.3 Çıktı. Aldınız mı, Okudunuz mu?
[attachment=38462]
Yolumuzdan Gidecek ve Zikirlerimizi Çekecek Olanların Dikkat Edeceği Hususlar
1 - İlk kırk günü aksatmamaya çalışmak. Eğer aksarsa da en kısa sürede kırk güne tamam etmek.
2 - Bu duaların büyük bir kısmı ya âyetlerden ya da hadislerden derlenmiştir. Duaları yalnızca Arapça olarak ezberden okumakla yetinmeyip, manalarını da öğrenmek gerekir. İnternetten araştırarak veya bilen kimselere sorarak duaların anlamlarını öğrenip, anlamlarını bilerek okumaya devam etmek daha uygundur.
Çünkü insan bir duanın manasını bilirse, okuduğu sözün ne anlama geldiğinin farkında olur. Sadece ses ve ezber üzerinden okumak yerine, mana ile birlikte okumak daha şuurlu bir ibadet hâline gelir.
3 - Zikir ve dualarda dikkatli ve uyanık olmak gerekir. Vaazdaki anlayışımıza göre, insanın zihnini karıştıran vesveseler gelebilir. Böyle durumlarda okuduğumuz duanın anlamını bilmek, bizi vesveseye karşı daha dikkatli hâle getirir.
Bir ibadette vesvese veya zihinsel karışıklık hissedildiğinde, kişinin bildiği ve güvendiği başka bir okuma biçimine geçerek zihnini toparlaması, ardından tekrar kaldığı yerden devam etmesi mümkündür. Buradaki esas maksat, vesveseye kapılmadan ibadeti şuurlu şekilde sürdürmektir.
4 - Zikirler ezberlendiğinde bazen insanın aklı başka şeylere gidebilir. Dil zikre devam ederken zihin başka şeylerle meşgul olabilir. Buna halk arasında “otomatik pilot” hâli denilebilir.
Fakat insanın dikkati yeniden zikre döndüğünde, dilinin söylediği yer ile en son hatırladığı yer arasında farklılık bulunabilir. Böyle bir durumda, insanın en son hatırladığı yerden devam etmesi daha uygundur.
Bunu bir televizyon örneğiyle anlatabiliriz: Televizyonu açtığımızda daha önce başka bir kanalda kalmış olabilir. Biz istediğimiz kanala yeniden geçeriz. Zikirde de dikkatimiz yeniden toplandığında, hatırladığımız son yerden devam ederiz.
5 - Çektiğimiz zikirlerde bazen kaçıncı tekrarımızda olduğumuzu unutabiliriz. “İki mi çektim, üç mü çektim?” gibi bir şüphe oluşabilir.
Bu durumda kalbin hangi sayıda mutmain olduğuna bakarak ona göre tamamlamak uygun olur. Namazdaki sehiv hâlinde olduğu gibi, zikirde de insanın vesveseye kapılmadan ibadetini tamamlaması önemlidir.
Bizim duamızın içinde bulunan “alfabe duası”nın da bu anlamda tamamlayıcı bir yönü olduğunu ifade ediyoruz. Yani zikir içerisinde bulunan bu dua, eksikliklerin tamamlanmasına vesile olan bir niyaz olarak görülmektedir.
---oOo---
Vaaza Dönersek:
Geçen hafta “sıbğatullah” ifadesini biyolojideki DNA kavramıyla ilişkilendiren bir anlatım yapmıştık. Burada bunun bilimsel bir eşitleme değil, vaazımızdaki temsili ve işarî bir anlatım olduğunu özellikle belirtelim.
Ayrıca şöyle buyurulmaktadır:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَكُونُواْ مَعَ الصَّادِقِينَ
Yâ eyyuhellezîne âmenûttekullâhe ve kûnû meassâdikîn.
Meali:
“Ey iman edenler! Allah'tan korkun ve doğrularla beraber olun.”
Tevbe Suresi, 119. Ayet
Allah müminlere doğrularla ve iyilerle beraber olmayı emretmektedir. İnsan kiminle beraber olursa, onun hâlinden ve ahlâkından etkilenebilir. Bu etki bazen manevi hayatımıza, bazen de günlük davranışlarımıza yansır.
Bu nedenle Allah'ın sevmediği davranışlardan ve insanı kötülüğe sürükleyen ortamlardan uzak durmak, hem manevi hayatımızı hem de ahlâkımızı korumak bakımından önemlidir.
Vaazımızdaki ifadeyle, yeni bir “versiyonumuzda” Hz. Ebû Bekir'in doğruluğuna ve sadakatine benzer bir ahlâka ulaşmak istiyorsak, doğrularla ve sözüne sadık insanlarla beraber olmamız gerekir.
Çocuğa Ebû Bekir ismini vermek elbette güzeldir. Fakat asıl mesele yalnızca ismi taşımak değil, Hz. Ebû Bekir'in temsil ettiği sıddîkî ahlâkı, doğruluğu ve sadakati hayatımıza taşımaya çalışmaktır.
Aynı şekilde adaletli ve adil kimselerle dostluk eden insan, onların güzel ahlâkından etkilenerek adalet duygusunu geliştirebilir. Buradaki “Ömer olmak” ifadesini de Hz. Ömer'in temsil ettiği adalet ve hakkaniyet anlayışına bir işaret olarak değerlendirmek gerekir.
Buna karşılık insan sürekli olarak kötülüğü, yalanı, haksızlığı ve zulmü örnek alan kimselerle beraber olursa, onların davranışlarından etkilenebilir.
İbrahim Aleyhisselâm'ın karşısında Nemrud'un bulunması veya Musa Aleyhisselâm'ın karşısında Firavun'un bulunması da vaazımızdaki anlatımda, hak ile bâtılın karşı karşıya gelişine dair temsili örnekler olarak ele alınmaktadır.
DNA ve kalıtsal özelliklerle ilgili önceki anlatımımızı da burada aynı şekilde temsili bir çerçevede değerlendirmek gerekir. İnsanların biyolojik özellikleri anne ve babadan gelen genetik mirasla şekillenir. Fakat güzel veya kötü ahlâkın yalnızca DNA ile belirlendiğini söylemek doğru değildir.
Ahlâk; aile, eğitim, çevre, alışkanlıklar, irade, arkadaşlıklar ve insanın kendi tercihlerinden de etkilenir.
Bu nedenle bizim burada asıl üzerinde durduğumuz mesele, “cibilliyet” kelimesini biyolojik bir sınıflandırma olarak kullanmak değil, insanın zaman içinde beraber olduğu kimselerin ahlâkından etkilenebileceğini anlatmaktır.
Zikir Evradımızdaki İstiâze Duasının Gayesi de Budur:
Kötü sıfatlardan, kötü alışkanlıklardan ve insanı Allah'tan uzaklaştıran hâllerden korunmayı istemek.
Bunu süt üzerinden verilen bir temsil ile de anlatabiliriz:
Sütü süt olarak muhafaza edemeyen insan onu peynir yaparak muhafaza eder. Peynir olarak muhafaza edemeyen yoğurt yapar. Daha sonra başka şekillerde değerlendirebilir.
Bu yalnızca bir temsildir.
İnsanın manevi hâli de bazen böyledir. Kendi bulunduğu güzel hâli koruyamazsa daha aşağı bir seviyeye düşebilir. Fakat her düşüşün ardından yeniden toparlanmak ve yükselmek mümkündür.
İyilik yolunda nefsin makamları yükseldikçe insan daha temiz, daha dengeli ve daha faydalı bir hâle gelir. En azından levvâme nefis seviyesinde insan yaptığı hatanın farkına varır, pişman olur ve kendisini düzeltmeye çalışır.
İnsan bundan da uzaklaşır ve kötülüğü benimserse, nefs-i emmâre seviyesine düşebilir. Buradaki anlatımımız, insanın ahlâk bakımından aşağı doğru ilerleyebileceğine dair bir temsildir.
Cennet ise temizliğin, huzurun ve Allah'ın rızasına ulaşmanın yurdudur. Bu nedenle cennet ehlinin hâli, insanın dünyadaki ahlâkî terakkisinin nihai bir karşılığı olarak düşünülebilir.
Gerçek mümin, çevresine zarar vermediği gibi mümkün olduğu kadar faydalı olmaya çalışır.
Bunu hayvanlar üzerinden verilen temsillerle de açıklayabiliriz:
Hz. Üzeyr'in eşeği üzerinden anlatılan örnekte olduğu gibi, bazı hayvanlar insana yük taşımada yardımcı olur. At, daha hızlı ulaşım sağlar. Arı kendisi yenmez; fakat yaptığı bal insanlara fayda verir. İnek ve koyun gibi hayvanlardan ise et, süt ve başka şekillerde faydalanılır.
Bunların her biri, vaazımızdaki temsilde “faydalı olma” hâlinin farklı derecelerini anlatmaktadır.
Buna karşılık timsah gibi insan için tehlike oluşturabilecek bir hayvan üzerinden de “zarar verme” hâli temsil edilmektedir.
Asıl anlatılmak istenen şudur:
İyilerle beraber olan ve iyilerin ahlâkı ile ahlâklanan elbette terakki eder.
İyilerle beraber olan, onların güzel ahlâkından istifade eder ve onların yöneldiği hayırlı istikamete yönelir.
Buna karşılık insan iyilerden uzaklaşıp sürekli kötülük içinde yaşayan kimselerle beraber olursa, zamanla onların davranışlarından etkilenebilir. Bu da insanı manevi olarak aşağıya doğru götürebilir.
Burada “mikrop” veya “zehirli yaratık” gibi ifadeler de gerçek bir biyolojik dönüşüm anlamında değil, insanın ahlâk bakımından ne kadar aşağı düşebileceğini anlatan temsili ifadelerdir.
Dinde Terakki Vardır.
Nefis, insanın manevi yolculuğunda katman katman yükselir veya aşağı doğru düşebilir.
İnsan hata ettikten sonra kendisini düzeltirse, Allah'ın rahmetiyle yeniden yükselir. Bu terakki iyiliğe doğru da olabilir, kötülüğe doğru da olabilir. Yani insan ya yukarı doğru yükselir ya da aşağı doğru düşer.
Başta okuduğumuz âyette bu husus açıkça ifade edilmektedir:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِذَا جَاءكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِنَا فَقُلْ سَلاَمٌ عَلَيْكُمْ كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلَى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ أَنَّهُ مَن عَمِلَ مِنكُمْ سُوءًا بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابَ مِن بَعْدِهِ وَأَصْلَحَ فَأَنَّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ
Sadakallahul Azîm - En'âm Suresi, 54. Ayet
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Bismillâhirrahmânirrahîm.
Ve izâ câekellezîne yu'minûne bi âyâtinâ fe kul selâmun aleykum ketebe rabbukum alâ nefsihir rahmete ennehu men amile minkum sûen bi cehâletin sümme tâbe min ba'dihî ve asleha fe innehû gafûrun rahîm.
Meali:
Âyetlerimize iman edenler sana geldikleri zaman de ki: “Selâm olsun size! Rabbiniz kendi üzerine rahmeti yazdı. Şöyle ki: Sizden kim cahillikle bir kabahat işler de sonra peşinden tövbe eder ve kendini düzeltirse, şüphesiz O, çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.”
Sadakallahul Azîm - En'âm Suresi, 54. Ayet
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
فَسَلَامٌ لَّكَ مِنْ أَصْحَابِ الْيَمِينِ
وَأَمَّا إِن كَانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ
فَنُزُلٌ مِّنْ حَمِيمٍ
وَتَصْلِيَةُ جَحِيمٍ
إِنَّ هَذَا لَهُوَ حَقُّ الْيَقِينِ
Fe selâmun leke min ashâbil yemîn. Ve emmâ in kâne minel mukezzibîned dâllîn. Fe nuzulun min hamîm. Ve tasliyetu cahîm. İnne hâzâ lehuve hakkul-yakîn.
Meali:
“Sağdakilerden sana selâm olsun!”
“Fakat yalanlayan ve sapıklıkta olanlardan ise, kaynar sudan bir ziyafet ve cehenneme atılma vardır.”
“Şüphesiz bu, kesin gerçektir.”
Vâkıa Suresi, 91-95. Ayetler
Buradaki ifadeleri de vaazımızdaki işarî anlamıyla değerlendirdiğimizde, insanın hangi istikamette yürüdüğünün sonunda kendi hâline yansıyacağı anlatılmaktadır.
İnsan iyiliğe yöneldikçe rahmete ve cennete yaklaşır; kötülükte ısrar ettikçe de cehennem ehlinin hâline yaklaşır.
Ardından şöyle buyurulmaktadır:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
يَا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلَى رَبِّكِ رَاضِيَةً مَّرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبَادِي وَادْخُلِي جَنَّتِي
Yâ eyyetuhân nefsul-mutmainneh. İrciî ilâ rabbiki râdıyeten mardıyyeh. Fedhulî fî ibâdî. Vedhulî cennetî.
Meali:
“Ey huzura ermiş nefis! Sen O'ndan razı, O da senden razı olarak Rabbine dön. Kullarımın arasına gir. Cennetime gir.”
Fecr Suresi, 27-30. Ayetler
Buradaki “Cennetime gir” ifadesini vaazımızdaki işarî anlayışla, Allah'ın rahmetine ve cennet ehlinin arasına katılmak şeklinde değerlendirebiliriz.
İnsan dünyada güzel ahlâkla, imanla, tövbe ve salih amellerle terakki etmeye çalışmalıdır.
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
رَبَّنَا لاَ تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِن لَّدُنكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنتَ الْوَهَّابُ رَبَّنَا إِنَّكَ جَامِعُ النَّاسِ لِيَوْمٍ لاَّ رَيْبَ فِيهِ إِنَّ اللّهَ لاَ يُخْلِفُ الْمِيعَادَ
Rabbenâ lâ tuziğ kulûbenâ ba'de iz hedeytenâ ve heb lenâ min ledünke rahmeh, inneke entel-vehhâb. Rabbenâ inneke câmiun-nâsi li yevmin lâ raybe fîh, innallâhe lâ yuhliful-mîâd.
Meali:
“Rabbimiz! Bizi hidayete erdirdikten sonra kalplerimizi eğriltme. Bize katından bir rahmet bağışla. Şüphesiz sen çok bağışlayansın.”
“Rabbimiz! Şüphesiz sen, hakkında hiçbir şüphe olmayan bir günde insanları toplayacaksın. Şüphesiz Allah va'dinden dönmez.”
Âl-i İmrân Suresi, 8-9. Ayetler
---oOo---
أَأَللَّهُمَّ أَرِنَا الْحَقَّ حَقّاً وَارْزُقْنَا اتِّبَاعَهُ وَأَرِنَا الْبَاطِلَ بَاطِلًا وَارْزُقْنَا اجْتِنَابَهُ
“Allah'ım! Bizlere hakkı Hak gösterip ona tâbi olmayı, bâtılı da bâtıl gösterip ondan yüz çevirmeyi nasip eyle!”
وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
Ve âhiru da'vâhum enil-hamdülillâhi rabbil-âlemîn. Âmin.
El-Fâtiha maassalavât.
سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ
Sübhâneke Allahümme ve bihamdik. Eşhedü en lâ ilâhe illâ ente. Estağfiruke ve etûbu ileyk.
---oOo---
Kar©glan
Başağaçlı Raşit Tunca
Schrems, 27 Nisan 2016 Çarşamba
Original Kar © glan
(Kar©glan'ın 27 Nisan 2016 Vaazı)
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِذَا جَاءكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِنَا فَقُلْ سَلاَمٌ عَلَيْكُمْ كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلَى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ أَنَّهُ مَن عَمِلَ مِنكُمْ سُوءًا بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابَ مِن بَعْدِهِ وَأَصْلَحَ فَأَنَّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ
Sadakallahul Azîm - En'âm Suresi, 54. Ayet
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Bismillâhirrahmânirrahîm.
Ve izâ câekellezîne yu'minûne bi âyâtinâ fe kul selâmun aleykum ketebe rabbukum alâ nefsihir rahmete ennehu men amile minkum sûen bi cehâletin sümme tâbe min ba'dihî ve asleha fe innehû gafûrun rahîm.
Meali:
Âyetlerimize iman edenler sana geldikleri zaman de ki: “Selâm olsun size! Rabbiniz kendi üzerine rahmeti yazdı. Şöyle ki: Sizden kim cahillikle bir kabahat işler de sonra peşinden tövbe eder ve kendini düzeltirse, şüphesiz O, çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.”
Sadakallahul Azîm - En'âm Suresi, 54. Ayet
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
قُلْ إِنِّي عَلَى بَيِّنَةٍ مِّن رَّبِّي وَكَذَّبْتُم بِهِ مَا عِندِي مَا تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ إِنِ الْحُكْمُ إِلاَّ لِلّهِ يَقُصُّ الْحَقَّ وَهُوَ خَيْرُ الْفَاصِلِينَ
Kul innî alâ beyyinetin min rabbî ve kezzebtum bihî, mâ indî mâ testa'cilûne bihî, inil hukmu illâ lillâhi yakussul-hakka ve huve hayrul-fâsılîn.
Meali:
De ki: “Ben Rabbimden gelen apaçık bir delil üzereyim. Siz ise onu yalanladınız. Sizin acele istediğiniz şey benim yanımda değildir. Hüküm yalnız Allah'ındır. O, hakkı anlatır ve O, hüküm verenlerin en hayırlısıdır.”
Sadakallahul Azîm - En'âm Suresi, 57. Ayet
---oOo---
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
“En şiddetli düşmanın, iki yanın arasındaki nefsindir.”
(Hadis-i Şerif - Beyhakî)
“Şüphesiz ki her şeye cilâ verecek bir âlet vardır. Kalbin cilâsı ise zikrullahtır.”
(Hadis-i Şerif - Câmiu's-Sağîr)
“Allâhumme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.
Allâhumme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ bârakte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.”
Yolculuğumuza Başlıyoruz:
[attachment=38461]
Zikr-i Raşidi Evradı Pro9.3 Çıktı. Aldınız mı, Okudunuz mu?
[attachment=38462]
Yolumuzdan Gidecek ve Zikirlerimizi Çekecek Olanların Dikkat Edeceği Hususlar
1 - İlk kırk günü aksatmamaya çalışmak. Eğer aksarsa da en kısa sürede kırk güne tamam etmek.
2 - Bu duaların büyük bir kısmı ya âyetlerden ya da hadislerden derlenmiştir. Duaları yalnızca Arapça olarak ezberden okumakla yetinmeyip, manalarını da öğrenmek gerekir. İnternetten araştırarak veya bilen kimselere sorarak duaların anlamlarını öğrenip, anlamlarını bilerek okumaya devam etmek daha uygundur.
Çünkü insan bir duanın manasını bilirse, okuduğu sözün ne anlama geldiğinin farkında olur. Sadece ses ve ezber üzerinden okumak yerine, mana ile birlikte okumak daha şuurlu bir ibadet hâline gelir.
3 - Zikir ve dualarda dikkatli ve uyanık olmak gerekir. Vaazdaki anlayışımıza göre, insanın zihnini karıştıran vesveseler gelebilir. Böyle durumlarda okuduğumuz duanın anlamını bilmek, bizi vesveseye karşı daha dikkatli hâle getirir.
Bir ibadette vesvese veya zihinsel karışıklık hissedildiğinde, kişinin bildiği ve güvendiği başka bir okuma biçimine geçerek zihnini toparlaması, ardından tekrar kaldığı yerden devam etmesi mümkündür. Buradaki esas maksat, vesveseye kapılmadan ibadeti şuurlu şekilde sürdürmektir.
4 - Zikirler ezberlendiğinde bazen insanın aklı başka şeylere gidebilir. Dil zikre devam ederken zihin başka şeylerle meşgul olabilir. Buna halk arasında “otomatik pilot” hâli denilebilir.
Fakat insanın dikkati yeniden zikre döndüğünde, dilinin söylediği yer ile en son hatırladığı yer arasında farklılık bulunabilir. Böyle bir durumda, insanın en son hatırladığı yerden devam etmesi daha uygundur.
Bunu bir televizyon örneğiyle anlatabiliriz: Televizyonu açtığımızda daha önce başka bir kanalda kalmış olabilir. Biz istediğimiz kanala yeniden geçeriz. Zikirde de dikkatimiz yeniden toplandığında, hatırladığımız son yerden devam ederiz.
5 - Çektiğimiz zikirlerde bazen kaçıncı tekrarımızda olduğumuzu unutabiliriz. “İki mi çektim, üç mü çektim?” gibi bir şüphe oluşabilir.
Bu durumda kalbin hangi sayıda mutmain olduğuna bakarak ona göre tamamlamak uygun olur. Namazdaki sehiv hâlinde olduğu gibi, zikirde de insanın vesveseye kapılmadan ibadetini tamamlaması önemlidir.
Bizim duamızın içinde bulunan “alfabe duası”nın da bu anlamda tamamlayıcı bir yönü olduğunu ifade ediyoruz. Yani zikir içerisinde bulunan bu dua, eksikliklerin tamamlanmasına vesile olan bir niyaz olarak görülmektedir.
---oOo---
Vaaza Dönersek:
Geçen hafta “sıbğatullah” ifadesini biyolojideki DNA kavramıyla ilişkilendiren bir anlatım yapmıştık. Burada bunun bilimsel bir eşitleme değil, vaazımızdaki temsili ve işarî bir anlatım olduğunu özellikle belirtelim.
Ayrıca şöyle buyurulmaktadır:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَكُونُواْ مَعَ الصَّادِقِينَ
Yâ eyyuhellezîne âmenûttekullâhe ve kûnû meassâdikîn.
Meali:
“Ey iman edenler! Allah'tan korkun ve doğrularla beraber olun.”
Tevbe Suresi, 119. Ayet
Allah müminlere doğrularla ve iyilerle beraber olmayı emretmektedir. İnsan kiminle beraber olursa, onun hâlinden ve ahlâkından etkilenebilir. Bu etki bazen manevi hayatımıza, bazen de günlük davranışlarımıza yansır.
Bu nedenle Allah'ın sevmediği davranışlardan ve insanı kötülüğe sürükleyen ortamlardan uzak durmak, hem manevi hayatımızı hem de ahlâkımızı korumak bakımından önemlidir.
Vaazımızdaki ifadeyle, yeni bir “versiyonumuzda” Hz. Ebû Bekir'in doğruluğuna ve sadakatine benzer bir ahlâka ulaşmak istiyorsak, doğrularla ve sözüne sadık insanlarla beraber olmamız gerekir.
Çocuğa Ebû Bekir ismini vermek elbette güzeldir. Fakat asıl mesele yalnızca ismi taşımak değil, Hz. Ebû Bekir'in temsil ettiği sıddîkî ahlâkı, doğruluğu ve sadakati hayatımıza taşımaya çalışmaktır.
Aynı şekilde adaletli ve adil kimselerle dostluk eden insan, onların güzel ahlâkından etkilenerek adalet duygusunu geliştirebilir. Buradaki “Ömer olmak” ifadesini de Hz. Ömer'in temsil ettiği adalet ve hakkaniyet anlayışına bir işaret olarak değerlendirmek gerekir.
Buna karşılık insan sürekli olarak kötülüğü, yalanı, haksızlığı ve zulmü örnek alan kimselerle beraber olursa, onların davranışlarından etkilenebilir.
İbrahim Aleyhisselâm'ın karşısında Nemrud'un bulunması veya Musa Aleyhisselâm'ın karşısında Firavun'un bulunması da vaazımızdaki anlatımda, hak ile bâtılın karşı karşıya gelişine dair temsili örnekler olarak ele alınmaktadır.
DNA ve kalıtsal özelliklerle ilgili önceki anlatımımızı da burada aynı şekilde temsili bir çerçevede değerlendirmek gerekir. İnsanların biyolojik özellikleri anne ve babadan gelen genetik mirasla şekillenir. Fakat güzel veya kötü ahlâkın yalnızca DNA ile belirlendiğini söylemek doğru değildir.
Ahlâk; aile, eğitim, çevre, alışkanlıklar, irade, arkadaşlıklar ve insanın kendi tercihlerinden de etkilenir.
Bu nedenle bizim burada asıl üzerinde durduğumuz mesele, “cibilliyet” kelimesini biyolojik bir sınıflandırma olarak kullanmak değil, insanın zaman içinde beraber olduğu kimselerin ahlâkından etkilenebileceğini anlatmaktır.
Zikir Evradımızdaki İstiâze Duasının Gayesi de Budur:
Kötü sıfatlardan, kötü alışkanlıklardan ve insanı Allah'tan uzaklaştıran hâllerden korunmayı istemek.
Bunu süt üzerinden verilen bir temsil ile de anlatabiliriz:
Sütü süt olarak muhafaza edemeyen insan onu peynir yaparak muhafaza eder. Peynir olarak muhafaza edemeyen yoğurt yapar. Daha sonra başka şekillerde değerlendirebilir.
Bu yalnızca bir temsildir.
İnsanın manevi hâli de bazen böyledir. Kendi bulunduğu güzel hâli koruyamazsa daha aşağı bir seviyeye düşebilir. Fakat her düşüşün ardından yeniden toparlanmak ve yükselmek mümkündür.
İyilik yolunda nefsin makamları yükseldikçe insan daha temiz, daha dengeli ve daha faydalı bir hâle gelir. En azından levvâme nefis seviyesinde insan yaptığı hatanın farkına varır, pişman olur ve kendisini düzeltmeye çalışır.
İnsan bundan da uzaklaşır ve kötülüğü benimserse, nefs-i emmâre seviyesine düşebilir. Buradaki anlatımımız, insanın ahlâk bakımından aşağı doğru ilerleyebileceğine dair bir temsildir.
Cennet ise temizliğin, huzurun ve Allah'ın rızasına ulaşmanın yurdudur. Bu nedenle cennet ehlinin hâli, insanın dünyadaki ahlâkî terakkisinin nihai bir karşılığı olarak düşünülebilir.
Gerçek mümin, çevresine zarar vermediği gibi mümkün olduğu kadar faydalı olmaya çalışır.
Bunu hayvanlar üzerinden verilen temsillerle de açıklayabiliriz:
Hz. Üzeyr'in eşeği üzerinden anlatılan örnekte olduğu gibi, bazı hayvanlar insana yük taşımada yardımcı olur. At, daha hızlı ulaşım sağlar. Arı kendisi yenmez; fakat yaptığı bal insanlara fayda verir. İnek ve koyun gibi hayvanlardan ise et, süt ve başka şekillerde faydalanılır.
Bunların her biri, vaazımızdaki temsilde “faydalı olma” hâlinin farklı derecelerini anlatmaktadır.
Buna karşılık timsah gibi insan için tehlike oluşturabilecek bir hayvan üzerinden de “zarar verme” hâli temsil edilmektedir.
Asıl anlatılmak istenen şudur:
İyilerle beraber olan ve iyilerin ahlâkı ile ahlâklanan elbette terakki eder.
İyilerle beraber olan, onların güzel ahlâkından istifade eder ve onların yöneldiği hayırlı istikamete yönelir.
Buna karşılık insan iyilerden uzaklaşıp sürekli kötülük içinde yaşayan kimselerle beraber olursa, zamanla onların davranışlarından etkilenebilir. Bu da insanı manevi olarak aşağıya doğru götürebilir.
Burada “mikrop” veya “zehirli yaratık” gibi ifadeler de gerçek bir biyolojik dönüşüm anlamında değil, insanın ahlâk bakımından ne kadar aşağı düşebileceğini anlatan temsili ifadelerdir.
Dinde Terakki Vardır.
Nefis, insanın manevi yolculuğunda katman katman yükselir veya aşağı doğru düşebilir.
İnsan hata ettikten sonra kendisini düzeltirse, Allah'ın rahmetiyle yeniden yükselir. Bu terakki iyiliğe doğru da olabilir, kötülüğe doğru da olabilir. Yani insan ya yukarı doğru yükselir ya da aşağı doğru düşer.
Başta okuduğumuz âyette bu husus açıkça ifade edilmektedir:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِذَا جَاءكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِنَا فَقُلْ سَلاَمٌ عَلَيْكُمْ كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلَى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ أَنَّهُ مَن عَمِلَ مِنكُمْ سُوءًا بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابَ مِن بَعْدِهِ وَأَصْلَحَ فَأَنَّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ
Sadakallahul Azîm - En'âm Suresi, 54. Ayet
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Bismillâhirrahmânirrahîm.
Ve izâ câekellezîne yu'minûne bi âyâtinâ fe kul selâmun aleykum ketebe rabbukum alâ nefsihir rahmete ennehu men amile minkum sûen bi cehâletin sümme tâbe min ba'dihî ve asleha fe innehû gafûrun rahîm.
Meali:
Âyetlerimize iman edenler sana geldikleri zaman de ki: “Selâm olsun size! Rabbiniz kendi üzerine rahmeti yazdı. Şöyle ki: Sizden kim cahillikle bir kabahat işler de sonra peşinden tövbe eder ve kendini düzeltirse, şüphesiz O, çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.”
Sadakallahul Azîm - En'âm Suresi, 54. Ayet
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
فَسَلَامٌ لَّكَ مِنْ أَصْحَابِ الْيَمِينِ
وَأَمَّا إِن كَانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ
فَنُزُلٌ مِّنْ حَمِيمٍ
وَتَصْلِيَةُ جَحِيمٍ
إِنَّ هَذَا لَهُوَ حَقُّ الْيَقِينِ
Fe selâmun leke min ashâbil yemîn. Ve emmâ in kâne minel mukezzibîned dâllîn. Fe nuzulun min hamîm. Ve tasliyetu cahîm. İnne hâzâ lehuve hakkul-yakîn.
Meali:
“Sağdakilerden sana selâm olsun!”
“Fakat yalanlayan ve sapıklıkta olanlardan ise, kaynar sudan bir ziyafet ve cehenneme atılma vardır.”
“Şüphesiz bu, kesin gerçektir.”
Vâkıa Suresi, 91-95. Ayetler
Buradaki ifadeleri de vaazımızdaki işarî anlamıyla değerlendirdiğimizde, insanın hangi istikamette yürüdüğünün sonunda kendi hâline yansıyacağı anlatılmaktadır.
İnsan iyiliğe yöneldikçe rahmete ve cennete yaklaşır; kötülükte ısrar ettikçe de cehennem ehlinin hâline yaklaşır.
Ardından şöyle buyurulmaktadır:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
يَا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلَى رَبِّكِ رَاضِيَةً مَّرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبَادِي وَادْخُلِي جَنَّتِي
Yâ eyyetuhân nefsul-mutmainneh. İrciî ilâ rabbiki râdıyeten mardıyyeh. Fedhulî fî ibâdî. Vedhulî cennetî.
Meali:
“Ey huzura ermiş nefis! Sen O'ndan razı, O da senden razı olarak Rabbine dön. Kullarımın arasına gir. Cennetime gir.”
Fecr Suresi, 27-30. Ayetler
Buradaki “Cennetime gir” ifadesini vaazımızdaki işarî anlayışla, Allah'ın rahmetine ve cennet ehlinin arasına katılmak şeklinde değerlendirebiliriz.
İnsan dünyada güzel ahlâkla, imanla, tövbe ve salih amellerle terakki etmeye çalışmalıdır.
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
رَبَّنَا لاَ تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِن لَّدُنكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنتَ الْوَهَّابُ رَبَّنَا إِنَّكَ جَامِعُ النَّاسِ لِيَوْمٍ لاَّ رَيْبَ فِيهِ إِنَّ اللّهَ لاَ يُخْلِفُ الْمِيعَادَ
Rabbenâ lâ tuziğ kulûbenâ ba'de iz hedeytenâ ve heb lenâ min ledünke rahmeh, inneke entel-vehhâb. Rabbenâ inneke câmiun-nâsi li yevmin lâ raybe fîh, innallâhe lâ yuhliful-mîâd.
Meali:
“Rabbimiz! Bizi hidayete erdirdikten sonra kalplerimizi eğriltme. Bize katından bir rahmet bağışla. Şüphesiz sen çok bağışlayansın.”
“Rabbimiz! Şüphesiz sen, hakkında hiçbir şüphe olmayan bir günde insanları toplayacaksın. Şüphesiz Allah va'dinden dönmez.”
Âl-i İmrân Suresi, 8-9. Ayetler
---oOo---
أَأَللَّهُمَّ أَرِنَا الْحَقَّ حَقّاً وَارْزُقْنَا اتِّبَاعَهُ وَأَرِنَا الْبَاطِلَ بَاطِلًا وَارْزُقْنَا اجْتِنَابَهُ
“Allah'ım! Bizlere hakkı Hak gösterip ona tâbi olmayı, bâtılı da bâtıl gösterip ondan yüz çevirmeyi nasip eyle!”
وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
Ve âhiru da'vâhum enil-hamdülillâhi rabbil-âlemîn. Âmin.
El-Fâtiha maassalavât.
سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ
Sübhâneke Allahümme ve bihamdik. Eşhedü en lâ ilâhe illâ ente. Estağfiruke ve etûbu ileyk.
---oOo---
Kar©glan
Başağaçlı Raşit Tunca
Schrems, 27 Nisan 2016 Çarşamba
Original Kar © glan
Çekirdeği Yenenler ve Kur'an'daki Çekirdekli Sûreler
(Kar©glan'ın 16 Mayıs 2016 Vaazı)
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
يس
كٓـهٰيٰعٓصٓۜ
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Bismillâhirrahmânirrahîm.
Yâsîn.
Kâf-Hâ-Yâ-Ayn-Sâd.
Sadakallâhü'l-Azîm — Yâsîn Suresi, 1. ayet; Meryem Suresi, 1. ayet
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
فَلَمَّا سَمِعَتْ بِمَكْرِهِنَّ أَرْسَلَتْ إِلَيْهِنَّ وَأَعْتَدَتْ لَهُنَّ مُتَّكَأً وَآتَتْ كُلَّ وَاحِدَةٍ مِّنْهُنَّ سِكِّينًا وَقَالَتِ اخْرُجْ عَلَيْهِنَّ فَلَمَّا رَأَيْنَهُ أَكْبَرْنَهُ وَقَطَّعْنَ أَيْدِيَهُنَّ وَقُلْنَ حَاشَ لِلّهِ مَا هَذَا بَشَرًا إِنْ هَذَا إِلاَّ مَلَكٌ كَرِيمٌ
Fe lemmâ semiat bi mekrihinne erselet ileyhinne ve a'tedet lehunne muttekeen ve âtet kulle vâhidetin minhünne sikkînen ve kâlet ihruc aleyhinne. Fe lemmâ raeynehû ekbernehû ve katta'ne eydiyehunne ve kulne hâşe lillâhi mâ hâzâ beşeren, in hâzâ illâ melekun kerîm.
Meali:
Kadın, onların dedikodularını işitince haber gönderip onları çağırdı. Onlar için yaslanıp oturacakları bir yer hazırladı ve her birine birer bıçak verdi. Yusuf'a da, “Çık karşılarına.” dedi. Kadınlar Yusuf'u görünce onu pek büyüttüler ve şaşkınlıktan ellerini kestiler. “Hâşâ! Allah için, bu bir insan değil, ancak şerefli bir melektir.” dediler.
Sadakallâhü'l-Azîm — Yûsuf Suresi, 31. ayet
---oOo---
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
“Miraç gecesinde Yusuf peygamberi gördüm. Baktım ki, bütün insanlara verilen güzelliğin yarısı ona verilmiştir.”
(Hadis-i Şerif, İbn Hacer, Fethu'l-Bârî, 7/250)
“Allahümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdün mecîd.
Allahümme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ bârekte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdün mecîd.”
Yolculuğumuza Başlıyoruz:
Geçen hafta ücretsiz indirme bağlantısını verdiğimiz Zikr-i Raşidî Evradı'nın içerisinde “Hâ-Mîm”, “Elif-Lâm-Mîm” gibi hurûf-ı mukattaa ile başlayan sûreler bulunmaktadır.
Bu sûrelerin başındaki harfleri ayrıca zikir olarak aldık. Fakat bu harflerin manasını bilmeyenler, “Bunları niçin çekiyoruz?” diye sorabilirler ve sormuşlardır.
El-Cevap:
Rabbim yeryüzünde bazı sebzeler, meyveler ve kuru yemişler yaratmıştır. Bunların bazılarının çekirdekleri de yenmektedir.
Mesela karpuzun kendisini yediğimiz gibi, çekirdeğini de yiyebiliriz. Kayısı çekirdeği, ceviz, badem ve ay çekirdeği gibi çekirdeği veya tohumu tüketilen birçok bitki vardır.
Buradan hareketle bir temsil yapabiliriz:
Bir çekirdeğin içinde, o bitkinin bütün özelliklerinin özüne dair bilgi ve potansiyel bulunmaktadır. Küçücük bir çekirdekten koskoca bir ağaç veya yeni bir bitki meydana gelebilmektedir.
İşte Kur'an-ı Kerim'de bazı sûrelerin başında bulunan hurûf-ı mukattaa da, bu vaazdaki anlayışımız içerisinde sûrenin bir çeşit “çekirdeği” gibi temsil edilmektedir.
Elbette hurûf-ı mukattaanın gerçek manasını Allah Teâlâ daha iyi bilir. Bu harflerin mahiyeti hakkında farklı tefsirler yapılmıştır.
Bizim burada yaptığımız ise bir temsil ve zikir anlayışıdır.
Mesela Yâsîn Suresi'ni bütünüyle okumaya gücü veya vakti olmayan bir kimse, zikir evradımızdaki uygulama içerisinde geçici olarak “Yâsîn” lafzını zikredebilir.
Nasıl üç karpuzu birden yemek mümkün olmayabilir fakat üç karpuz çekirdeği yenilebilirse, burada da uzun bir sureyi okumakla onun başındaki harfleri zikir olarak tekrar etmek arasında bir kolaylık ve temsil kurulmaktadır.
Bu, sûrenin tamamının okunmasıyla aynı sevabı kesin olarak verir şeklinde bir fıkıh hükmü değildir. Buradaki anlatım, zikir ehli için yapılan bir kolaylık ve temsilî açıklamadır.
Bu sebeple zikir evradımızda bazı yerlere gelindiğinde Yâsîn Suresi'nin tamamının veya ilk sayfasının okunması tavsiye edilmiş; bunu henüz bilmeyenlerin ise öğreninceye kadar geçici olarak “Yâsîn” lafzını birkaç defa söylemeleri uygun görülmüştür.
Diğer bazı sûrelerin başındaki “Elif-Lâm-Mîm”, “Tâ-Hâ”, “Kâf-Hâ-Yâ-Ayn-Sâd” gibi hurûf-ı mukattaa için de aynı temsilî yaklaşım kullanılmıştır.
Not: Hurûf-ı mukattaanın gerçek ve kesin manasını Allah Teâlâ bilir. Buradaki “çekirdek” ifadesi, vaazda kullanılan bir temsil ve zikir açıklamasıdır.
---oOo---
Zıtların Birbirini Terbiye Etmesi
Allah Teâlâ'nın yaratmış olduğu varlıklarda çiftler, zıtlıklar ve birbirini tamamlayan unsurlar bulunduğunu görüyoruz.
Kur'an'da “zevc” kelimesiyle eşlerden ve çiftlerden söz edilir. Gece ve gündüz, acı ve tatlı, sıcak ve soğuk gibi birbirinin karşıtı veya tamamlayıcısı olan şeyler vardır.
Bir taraf aşırıya gittiğinde diğer taraf onun dengelenmesine vesile olabilir.
Bu sebeple insanın hayatında da bazı zorluklar ve karşıtlıklar, insanın olgunlaşmasına vesile olabilir.
Şeytan ve insan arasındaki mücadeleyi de bu açıdan düşündüğümüzde, insanın imtihan dünyasında karşılaştığı kötülükler sebebiyle iyiyi daha iyi tanıması ve tercih etmesi mümkün olabilir.
Burada anlatılanları, dinî açıdan kesin bir tarih anlatımı olarak değil, vaazın işarî ve temsilî açıklaması olarak değerlendirmek gerekir.
Âdem Aleyhisselâm ile Havvâ validemizin cennetten çıkarılışı konusunda Kur'an'ın bildirdiği esaslar bellidir. Şeytanın onları aldattığı, bunun sonucunda imtihan dünyasına gönderildikleri ve insanın dünya hayatındaki sorumluluğunun başladığı bilinmektedir.
Bunun ötesinde, şeytanın cennete nasıl girdiği veya yılan üzerinden nasıl hareket ettiği gibi ayrıntılar hakkında farklı rivayetler ve halk anlatımları bulunmaktadır. Bunları kesin dinî bilgi olarak kabul etmek yerine, ibret ve temsil yönüyle değerlendirmek gerekir.
İnsan hayatındaki her olaydan ibret alınabilir. Bazen insanın başına gelen bir sıkıntı, daha sonra onun için bir ders ve olgunlaşma vesilesi olabilir.
Nitekim Âşık Veysel'in meşhur sözüyle:
“Uzun ince bir yoldayım, gidiyorum gündüz gece.”
İnsan da hayat yolculuğunda çeşitli aşamalardan geçer. Dünya hayatı bir imtihandır ve insanın asıl amacı Allah'ın rızasını kazanmaktır.
Sırat ve Yolculuk Temsili:
Ebû Vâiz ez-Zâhid'in şöyle dediği rivayet edilmiştir:
“Bana ulaşan bir haberde anlatıldığına göre sırat köprüsünün uzunluğu üç bin senelik yoldur. İlk bin senede insanlar ancak ona tırmanırlar. İkinci bin senede üzerindeki düzlükte ilerlerler. Üçüncü bin senede de aşağı inerler.”
Bu tür rivayetler, ahiret yolculuğunun uzunluğunu ve zorluğunu anlatan temsilî ifadeler olarak aktarılmıştır.
Buradan hareketle insanın dünyadaki hayatını da uzun bir yolculuk gibi düşünebiliriz.
İnsan topraktan yaratılmıştır ve sonunda yine toprağa dönecektir. Sonra Allah'ın kudretiyle yeniden diriltilecektir.
Bu noktada, insanın yaratılışı ile ilgili bazı biyolojik süreçleri ahiret hayatına doğrudan bağlamak doğru olmaz. Dünya hayatındaki üreme ve yaratılış süreçleri ile kıyamet ve yeniden diriliş, birbirinden ayrı konulardır.
Biz burada yalnızca şu ibreti çıkarabiliriz:
İnsan nereden geldiğini ve sonunda nereye döneceğini unutmamalıdır.
Âdem Aleyhisselâm ve Havvâ validemizin kıssası da insana, imtihan dünyasında günaha karşı dikkatli olması gerektiğini öğretmektedir.
Her şerde bir hikmet bulunabileceği gibi, insanın yaşadığı sıkıntılar da onun için bir ders ve terbiye vesilesi olabilir.
---oOo---
Hz. Yusuf Aleyhisselâm'ın Güzelliği ve Zıtların Birbirini Terbiye Etmesi
Başta yazdığımız ayette Hz. Yusuf Aleyhisselâm'ın güzelliğinden söz edilmektedir.
Kadınlar Yusuf Aleyhisselâm'ı görünce hayran kalmış ve şaşkınlıklarından ellerini kesmişlerdir.
Züleyha validemiz hakkındaki anlatımlarda da onun Yusuf Aleyhisselâm'a karşı duyduğu büyük hayranlık ve imtihan konusu işlenmektedir.
Buradan şu ibreti çıkarabiliriz:
İnsan bazen sahip olduğu makam, mal, güzellik veya güç sebebiyle kendisini üstün görebilir. Fakat Allah Teâlâ dilediği zaman insanın karşısına öyle bir imtihan çıkarır ki, kişi kendi acziyetini anlar.
Bu sebeple insan kendisini bulunmaz ve vazgeçilmez zannetmemelidir.
Firavun örneğinde de bunun en büyük misallerinden biri vardır. Firavun, kendisini üstün görmüş ve ilahlık iddiasında bulunmuştur. Fakat sonunda Allah'ın kudreti karşısında aciz olduğu ortaya çıkmıştır.
Hz. Yusuf Aleyhisselâm'ın kıssasında da güzellik, sabır, iffet, imtihan ve Allah'a teslimiyet gibi birçok ders bulunmaktadır.
Buradaki asıl mesele, insanların birbirine üstünlük taslaması değil; Allah'ın insanı farklı nimetlerle imtihan etmesidir.
Bir insan güzelliğiyle, bir başkası makamıyla, bir başkası malıyla, bir diğeri ilmiyle imtihan edilebilir.
Bu sebeple hiç kimse kendisini başkasından üstün görmemelidir.
Evlilik ve aile hayatında da insanın sınırlarını bilmesi, eşine sadakat göstermesi ve nefsine hâkim olması gerekir.
Züleyha kıssası üzerinden anlatılanları da bu çerçevede değerlendirmek gerekir. Burada amaç, insanların aile hayatını küçümsemek değil; insanın nefsinin ve arzularının da bir imtihan olduğunu hatırlatmaktır.
Mehdi, Muhammed ve Yusuf Kıssalarından Çıkarılacak Ders:
İnsanları makamları, soyları veya manevî sıfatları sebebiyle aşırı derecede yüceltmek doğru değildir.
Peygamberler Allah'ın seçilmiş kullarıdır. Onların makamı insan makamlarından farklıdır. Bununla birlikte onlar da dünya hayatında imtihanlardan geçirilmişlerdir.
Bu nedenle herhangi bir kimseyi, makamı ne olursa olsun, insanüstü bir varlık gibi görmek doğru değildir.
Her şeyi Allah'ın takdiri içinde değerlendirmek gerekir.
İnsan kendisini de başkasını da ölçüsüz biçimde yüceltmemeli; herkes için belirlenen sınır ve ölçü içerisinde hareket etmelidir.
Rabbim,
Bu kıssalardan ders ve ibret alan müminlerden eylesin.
Bizlere akıl, basiret, edep, iffet, sabır ve hikmet nasip eylesin.
Bizleri nefsimizin aşırılıklarından korusun. Bizleri ölçüyü kaçırmadan, hak ve hakikat üzere yaşayan kullarından eylesin.
Cemaatimizi, takipçilerimizi ve bütün mümin kardeşlerimizi muhafaza eylesin.
---oOo---
أَأَللَّهُمَّ أَرِنَا الْحَقَّ حَقاً وَ ارْزُقْنَا اتِّبَاعَهْ وَ أَرِنَا الْبَاطِلَ بَاطِلاً وَ ارْزُقْنَا اجْتِنَابَهْ
“Allahım! Bizlere hakkı Hak gösterip ona tâbi olmayı, bâtılı da bâtıl gösterip ondan yüz çevirmeyi nasip eyle!”
وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
Ve âhiru da'vâhum enil hamdülillâhi rabbil âlemîn. Âmin.
El-Fâtiha maassalavât.
سُبْحاَنَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ
Sübhâneke Allahümme ve bihamdik, eşhedü en lâ ilâhe illâ ent, estağfiruke ve etûbü ileyk.
--OoO--
Kar©glan
Başağaçlı Raşit Tunca
Schrems, 16 Mayıs 2016 Pazartesi
Original Kar © glan
(Kar©glan'ın 16 Mayıs 2016 Vaazı)
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
يس
كٓـهٰيٰعٓصٓۜ
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Bismillâhirrahmânirrahîm.
Yâsîn.
Kâf-Hâ-Yâ-Ayn-Sâd.
Sadakallâhü'l-Azîm — Yâsîn Suresi, 1. ayet; Meryem Suresi, 1. ayet
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
فَلَمَّا سَمِعَتْ بِمَكْرِهِنَّ أَرْسَلَتْ إِلَيْهِنَّ وَأَعْتَدَتْ لَهُنَّ مُتَّكَأً وَآتَتْ كُلَّ وَاحِدَةٍ مِّنْهُنَّ سِكِّينًا وَقَالَتِ اخْرُجْ عَلَيْهِنَّ فَلَمَّا رَأَيْنَهُ أَكْبَرْنَهُ وَقَطَّعْنَ أَيْدِيَهُنَّ وَقُلْنَ حَاشَ لِلّهِ مَا هَذَا بَشَرًا إِنْ هَذَا إِلاَّ مَلَكٌ كَرِيمٌ
Fe lemmâ semiat bi mekrihinne erselet ileyhinne ve a'tedet lehunne muttekeen ve âtet kulle vâhidetin minhünne sikkînen ve kâlet ihruc aleyhinne. Fe lemmâ raeynehû ekbernehû ve katta'ne eydiyehunne ve kulne hâşe lillâhi mâ hâzâ beşeren, in hâzâ illâ melekun kerîm.
Meali:
Kadın, onların dedikodularını işitince haber gönderip onları çağırdı. Onlar için yaslanıp oturacakları bir yer hazırladı ve her birine birer bıçak verdi. Yusuf'a da, “Çık karşılarına.” dedi. Kadınlar Yusuf'u görünce onu pek büyüttüler ve şaşkınlıktan ellerini kestiler. “Hâşâ! Allah için, bu bir insan değil, ancak şerefli bir melektir.” dediler.
Sadakallâhü'l-Azîm — Yûsuf Suresi, 31. ayet
---oOo---
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
“Miraç gecesinde Yusuf peygamberi gördüm. Baktım ki, bütün insanlara verilen güzelliğin yarısı ona verilmiştir.”
(Hadis-i Şerif, İbn Hacer, Fethu'l-Bârî, 7/250)
“Allahümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdün mecîd.
Allahümme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ bârekte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdün mecîd.”
Yolculuğumuza Başlıyoruz:
Geçen hafta ücretsiz indirme bağlantısını verdiğimiz Zikr-i Raşidî Evradı'nın içerisinde “Hâ-Mîm”, “Elif-Lâm-Mîm” gibi hurûf-ı mukattaa ile başlayan sûreler bulunmaktadır.
Bu sûrelerin başındaki harfleri ayrıca zikir olarak aldık. Fakat bu harflerin manasını bilmeyenler, “Bunları niçin çekiyoruz?” diye sorabilirler ve sormuşlardır.
El-Cevap:
Rabbim yeryüzünde bazı sebzeler, meyveler ve kuru yemişler yaratmıştır. Bunların bazılarının çekirdekleri de yenmektedir.
Mesela karpuzun kendisini yediğimiz gibi, çekirdeğini de yiyebiliriz. Kayısı çekirdeği, ceviz, badem ve ay çekirdeği gibi çekirdeği veya tohumu tüketilen birçok bitki vardır.
Buradan hareketle bir temsil yapabiliriz:
Bir çekirdeğin içinde, o bitkinin bütün özelliklerinin özüne dair bilgi ve potansiyel bulunmaktadır. Küçücük bir çekirdekten koskoca bir ağaç veya yeni bir bitki meydana gelebilmektedir.
İşte Kur'an-ı Kerim'de bazı sûrelerin başında bulunan hurûf-ı mukattaa da, bu vaazdaki anlayışımız içerisinde sûrenin bir çeşit “çekirdeği” gibi temsil edilmektedir.
Elbette hurûf-ı mukattaanın gerçek manasını Allah Teâlâ daha iyi bilir. Bu harflerin mahiyeti hakkında farklı tefsirler yapılmıştır.
Bizim burada yaptığımız ise bir temsil ve zikir anlayışıdır.
Mesela Yâsîn Suresi'ni bütünüyle okumaya gücü veya vakti olmayan bir kimse, zikir evradımızdaki uygulama içerisinde geçici olarak “Yâsîn” lafzını zikredebilir.
Nasıl üç karpuzu birden yemek mümkün olmayabilir fakat üç karpuz çekirdeği yenilebilirse, burada da uzun bir sureyi okumakla onun başındaki harfleri zikir olarak tekrar etmek arasında bir kolaylık ve temsil kurulmaktadır.
Bu, sûrenin tamamının okunmasıyla aynı sevabı kesin olarak verir şeklinde bir fıkıh hükmü değildir. Buradaki anlatım, zikir ehli için yapılan bir kolaylık ve temsilî açıklamadır.
Bu sebeple zikir evradımızda bazı yerlere gelindiğinde Yâsîn Suresi'nin tamamının veya ilk sayfasının okunması tavsiye edilmiş; bunu henüz bilmeyenlerin ise öğreninceye kadar geçici olarak “Yâsîn” lafzını birkaç defa söylemeleri uygun görülmüştür.
Diğer bazı sûrelerin başındaki “Elif-Lâm-Mîm”, “Tâ-Hâ”, “Kâf-Hâ-Yâ-Ayn-Sâd” gibi hurûf-ı mukattaa için de aynı temsilî yaklaşım kullanılmıştır.
Not: Hurûf-ı mukattaanın gerçek ve kesin manasını Allah Teâlâ bilir. Buradaki “çekirdek” ifadesi, vaazda kullanılan bir temsil ve zikir açıklamasıdır.
---oOo---
Zıtların Birbirini Terbiye Etmesi
Allah Teâlâ'nın yaratmış olduğu varlıklarda çiftler, zıtlıklar ve birbirini tamamlayan unsurlar bulunduğunu görüyoruz.
Kur'an'da “zevc” kelimesiyle eşlerden ve çiftlerden söz edilir. Gece ve gündüz, acı ve tatlı, sıcak ve soğuk gibi birbirinin karşıtı veya tamamlayıcısı olan şeyler vardır.
Bir taraf aşırıya gittiğinde diğer taraf onun dengelenmesine vesile olabilir.
Bu sebeple insanın hayatında da bazı zorluklar ve karşıtlıklar, insanın olgunlaşmasına vesile olabilir.
Şeytan ve insan arasındaki mücadeleyi de bu açıdan düşündüğümüzde, insanın imtihan dünyasında karşılaştığı kötülükler sebebiyle iyiyi daha iyi tanıması ve tercih etmesi mümkün olabilir.
Burada anlatılanları, dinî açıdan kesin bir tarih anlatımı olarak değil, vaazın işarî ve temsilî açıklaması olarak değerlendirmek gerekir.
Âdem Aleyhisselâm ile Havvâ validemizin cennetten çıkarılışı konusunda Kur'an'ın bildirdiği esaslar bellidir. Şeytanın onları aldattığı, bunun sonucunda imtihan dünyasına gönderildikleri ve insanın dünya hayatındaki sorumluluğunun başladığı bilinmektedir.
Bunun ötesinde, şeytanın cennete nasıl girdiği veya yılan üzerinden nasıl hareket ettiği gibi ayrıntılar hakkında farklı rivayetler ve halk anlatımları bulunmaktadır. Bunları kesin dinî bilgi olarak kabul etmek yerine, ibret ve temsil yönüyle değerlendirmek gerekir.
İnsan hayatındaki her olaydan ibret alınabilir. Bazen insanın başına gelen bir sıkıntı, daha sonra onun için bir ders ve olgunlaşma vesilesi olabilir.
Nitekim Âşık Veysel'in meşhur sözüyle:
“Uzun ince bir yoldayım, gidiyorum gündüz gece.”
İnsan da hayat yolculuğunda çeşitli aşamalardan geçer. Dünya hayatı bir imtihandır ve insanın asıl amacı Allah'ın rızasını kazanmaktır.
Sırat ve Yolculuk Temsili:
Ebû Vâiz ez-Zâhid'in şöyle dediği rivayet edilmiştir:
“Bana ulaşan bir haberde anlatıldığına göre sırat köprüsünün uzunluğu üç bin senelik yoldur. İlk bin senede insanlar ancak ona tırmanırlar. İkinci bin senede üzerindeki düzlükte ilerlerler. Üçüncü bin senede de aşağı inerler.”
Bu tür rivayetler, ahiret yolculuğunun uzunluğunu ve zorluğunu anlatan temsilî ifadeler olarak aktarılmıştır.
Buradan hareketle insanın dünyadaki hayatını da uzun bir yolculuk gibi düşünebiliriz.
İnsan topraktan yaratılmıştır ve sonunda yine toprağa dönecektir. Sonra Allah'ın kudretiyle yeniden diriltilecektir.
Bu noktada, insanın yaratılışı ile ilgili bazı biyolojik süreçleri ahiret hayatına doğrudan bağlamak doğru olmaz. Dünya hayatındaki üreme ve yaratılış süreçleri ile kıyamet ve yeniden diriliş, birbirinden ayrı konulardır.
Biz burada yalnızca şu ibreti çıkarabiliriz:
İnsan nereden geldiğini ve sonunda nereye döneceğini unutmamalıdır.
Âdem Aleyhisselâm ve Havvâ validemizin kıssası da insana, imtihan dünyasında günaha karşı dikkatli olması gerektiğini öğretmektedir.
Her şerde bir hikmet bulunabileceği gibi, insanın yaşadığı sıkıntılar da onun için bir ders ve terbiye vesilesi olabilir.
---oOo---
Hz. Yusuf Aleyhisselâm'ın Güzelliği ve Zıtların Birbirini Terbiye Etmesi
Başta yazdığımız ayette Hz. Yusuf Aleyhisselâm'ın güzelliğinden söz edilmektedir.
Kadınlar Yusuf Aleyhisselâm'ı görünce hayran kalmış ve şaşkınlıklarından ellerini kesmişlerdir.
Züleyha validemiz hakkındaki anlatımlarda da onun Yusuf Aleyhisselâm'a karşı duyduğu büyük hayranlık ve imtihan konusu işlenmektedir.
Buradan şu ibreti çıkarabiliriz:
İnsan bazen sahip olduğu makam, mal, güzellik veya güç sebebiyle kendisini üstün görebilir. Fakat Allah Teâlâ dilediği zaman insanın karşısına öyle bir imtihan çıkarır ki, kişi kendi acziyetini anlar.
Bu sebeple insan kendisini bulunmaz ve vazgeçilmez zannetmemelidir.
Firavun örneğinde de bunun en büyük misallerinden biri vardır. Firavun, kendisini üstün görmüş ve ilahlık iddiasında bulunmuştur. Fakat sonunda Allah'ın kudreti karşısında aciz olduğu ortaya çıkmıştır.
Hz. Yusuf Aleyhisselâm'ın kıssasında da güzellik, sabır, iffet, imtihan ve Allah'a teslimiyet gibi birçok ders bulunmaktadır.
Buradaki asıl mesele, insanların birbirine üstünlük taslaması değil; Allah'ın insanı farklı nimetlerle imtihan etmesidir.
Bir insan güzelliğiyle, bir başkası makamıyla, bir başkası malıyla, bir diğeri ilmiyle imtihan edilebilir.
Bu sebeple hiç kimse kendisini başkasından üstün görmemelidir.
Evlilik ve aile hayatında da insanın sınırlarını bilmesi, eşine sadakat göstermesi ve nefsine hâkim olması gerekir.
Züleyha kıssası üzerinden anlatılanları da bu çerçevede değerlendirmek gerekir. Burada amaç, insanların aile hayatını küçümsemek değil; insanın nefsinin ve arzularının da bir imtihan olduğunu hatırlatmaktır.
Mehdi, Muhammed ve Yusuf Kıssalarından Çıkarılacak Ders:
İnsanları makamları, soyları veya manevî sıfatları sebebiyle aşırı derecede yüceltmek doğru değildir.
Peygamberler Allah'ın seçilmiş kullarıdır. Onların makamı insan makamlarından farklıdır. Bununla birlikte onlar da dünya hayatında imtihanlardan geçirilmişlerdir.
Bu nedenle herhangi bir kimseyi, makamı ne olursa olsun, insanüstü bir varlık gibi görmek doğru değildir.
Her şeyi Allah'ın takdiri içinde değerlendirmek gerekir.
İnsan kendisini de başkasını da ölçüsüz biçimde yüceltmemeli; herkes için belirlenen sınır ve ölçü içerisinde hareket etmelidir.
Rabbim,
Bu kıssalardan ders ve ibret alan müminlerden eylesin.
Bizlere akıl, basiret, edep, iffet, sabır ve hikmet nasip eylesin.
Bizleri nefsimizin aşırılıklarından korusun. Bizleri ölçüyü kaçırmadan, hak ve hakikat üzere yaşayan kullarından eylesin.
Cemaatimizi, takipçilerimizi ve bütün mümin kardeşlerimizi muhafaza eylesin.
---oOo---
أَأَللَّهُمَّ أَرِنَا الْحَقَّ حَقاً وَ ارْزُقْنَا اتِّبَاعَهْ وَ أَرِنَا الْبَاطِلَ بَاطِلاً وَ ارْزُقْنَا اجْتِنَابَهْ
“Allahım! Bizlere hakkı Hak gösterip ona tâbi olmayı, bâtılı da bâtıl gösterip ondan yüz çevirmeyi nasip eyle!”
وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
Ve âhiru da'vâhum enil hamdülillâhi rabbil âlemîn. Âmin.
El-Fâtiha maassalavât.
سُبْحاَنَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ
Sübhâneke Allahümme ve bihamdik, eşhedü en lâ ilâhe illâ ent, estağfiruke ve etûbü ileyk.
--OoO--
Kar©glan
Başağaçlı Raşit Tunca
Schrems, 16 Mayıs 2016 Pazartesi
Original Kar © glan
Ahmaklık Hastalığı
(Kar©glan'ın 1 Haziran 2016 Vaazı)
Deccal aleyhillane ve Ahmaklık Hastalığı
Bu vaazda, Deccal fitnesinin; insanları hakikatten uzaklaştıran, düşünme ve muhakeme kabiliyetlerini zayıflatan çeşitli etkiler ve imtihanlar üzerinden anlatıldığı görülmektedir. Atmosfere ve tabiata zarar veren zehirli maddeler konusu da burada, insanın aklını ve idrakini perdeleyen unsurlara dair bir temsil ve işarî yorum olarak ele alınmaktadır.
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
اخْتَارَ مُوسَى قَوْمَهُ سَبْعِينَ رَجُلاً لِّمِيقَاتِنَا فَلَمَّا أَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ قَالَ رَبِّ لَوْ شِئْتَ أَهْلَكْتَهُم مِّن قَبْلُ وَإِيَّايَ أَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ السُّفَهَاء مِنَّا إِنْ هِيَ إِلاَّ فِتْنَتُكَ تُضِلُّ بِهَا مَن تَشَاء وَتَهْدِي مَن تَشَاء أَنتَ وَلِيُّنَا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَأَنتَ خَيْرُ الْغَافِرِينَ
Sadakallâhü'l-Azîm — A'râf Suresi, 155. ayet
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Bismillâhirrahmânirrahîm.
Vahtâra Mûsâ kavmehu seb'îne raculen li-mîkâtinâ, fe lemmâ ehazethumur-recfe(tü), kâle rabbi lev şi'te ehlektehum min kablü ve iyyâye, e tühlikünâ bimâ feale's-süfehâu minnâ, in hiye illâ fitnetüke, tudıllü bihâ men teşâü ve tehdî men teşâü, ente veliyyünâ fağfir lenâ verhamnâ ve ente hayrul-gâfirîn.
Meali:
Mûsâ, kavminden, belirlediğimiz yere gitmek için yetmiş adam seçti. Onları sarsıntı yakalayınca Mûsâ, “Ey Rabbim! Dileseydin onları da beni de bundan önce helâk ederdin. Şimdi içimizden birtakım beyinsizlerin işledikleri günah sebebiyle bizi helâk mı edeceksin? Bu, sırf senin bir imtihanındır. Onunla dilediğin kimseyi saptırırsın, dilediğini de doğruya iletirsin. Sen bizim velimizsin. Artık bizi bağışla ve bize acı. Sen bağışlayanların en hayırlısısın.” dedi.
Sadakallâhü'l-Azîm — A'râf Suresi, 155. ayet
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
قَالَ رَبِّ انصُرْنِي بِمَا كَذَّبُونِ
Kâle rabbin surnî bimâ kezzebûn.
Sadakallâhü'l-Azîm — Mü'minûn Suresi, 26. ayet
Meali:
Nûh dedi ki: “Rabbim! Beni yalanlamalarına karşı bana yardım et.”
Sadakallâhü'l-Azîm — Mü'minûn Suresi, 26. ayet
---oOo---
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
“Ahmak, ahmaklığından; fâsıkın, yani açıktan günah işleyenin günahından daha büyük bir derde düşer.”
(Hadis-i Şerif, Hakîm)
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem yine buyurdular:
“Akıllı olan nefsine uymaz, ibadetlerini yapar. Ahmak olan ise nefsine uyar, günah işler; sonra da ‘Allah affeder’ diye ümitlenir.”
(Hadis-i Şerif, Tirmizî)
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem yine buyurdular:
“Her şey Allah’ın takdiri iledir; akıl ve ahmaklık bile.”
(Hadis-i Şerif, Buhârî)
“Allahümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdün mecîd.
Allahümme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ bârekte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdün mecîd.”
Yolculuğumuza Başlıyoruz:
AHMAKLIK HASTALIĞI
Ahmaklık Nedir?
Aklı hiç olmayana deli denir. Aklı olup da aklını kullanmayana veya kullanamayana ise ahmak denir.
Ahmak; aklı az, görüşü kısa, basiretsiz, kötü huylu; kârını ve zararını iyi düşünemeyen kimse olarak tarif edilir.
Hikmet, iyiyi kötüden, hakkı bâtıldan ayıran bir kuvvettir. Hikmetin gereğinden az olması da ahmaklık olarak ifade edilmiştir.
Ahmak, hayrı ve şerri birbirinden gerektiği şekilde ayıramaz.
Âlimler buyuruyor ki:
“Ahmakla arkadaşlık etmekten sakın. Çünkü sana iyilik edeyim derken zarar verebilir.”
(Hz. Ömer)
“Dişleriyle tırnak uçlarını ısırmak ahmaklık alametidir.”
(Hz. Ali)
“Ahmaklar arasında bulunan horlanır, âlimler arasında bulunan hürmet görür.”
(Cafer-i Sâdık)
“Dünyayı ele geçirmek için âhireti, yani dinini vermek ahmaklıktır. Yaratıkların en ahmağı nefistir. Çünkü her isteği kendi aleyhinedir.”
(İmâm-ı Rabbânî)
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem yine buyurdular:
“Ahmak olanla ilgini kes.”
(Hadis-i Şerif, Beyhekî)
Ahmaklık, zehirli gazlara benzetilebilir. Nereden sızıp geleceği belli olmayan bir gaz nasıl bulunduğu ortamı etkiliyorsa, düşünmeden yapılan yanlışların ve kötü alışkanlıkların da insanın zihnini ve ahlakını etkileyebileceğini anlatmak mümkündür.
Bu sebeple insan, kendisini sürekli kötülüğe, bilgisizliğe, bağımlılığa ve yanlış düşüncelere sürükleyen çevrelerden uzak durmalıdır. Çünkü insan, bulunduğu ortamdan ve arkadaşlıklarından etkilenebilir. Bir müddet sonra başkasının yanlış düşüncelerini kendi düşüncesi zannetmeye başlayabilir.
Sigara ve bağımlılık yapan maddeler konusunda da insanın dikkatli olması gerekir. Tütün dumanında insan sağlığına zarar verebilecek çok sayıda kimyasal madde bulunmaktadır. Alkol ve uyuşturucu gibi maddeler de kişinin muhakeme ve davranışlarını olumsuz etkileyebilir.
Buradaki maksat şudur:
İnsanın bedenini zehirleyen maddeler olduğu gibi, ruhunu ve aklını zehirleyen alışkanlıklar da vardır. Kötü alışkanlıklar insanın iradesini zayıflatabilir, düşünme ve karar verme kabiliyetini bozabilir.
Bu sebeple insan, yalnızca bedenini değil, aklını, kalbini ve ahlakını da korumalıdır.
Uyuşturucu ve benzeri bağımlılıkların aile ve toplum üzerindeki etkileri de çok ağır olabilir. Bu sebeple insanın kendisini ve gelecek nesilleri koruması gerekir.
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
أُولَئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَسَمْعِهِمْ وَأَبْصَارِهِمْ وَأُولَئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Ulâikellezîne tabeallâhu alâ kulûbihim ve sem'ihim ve ebsârihim, ve ulâike humul-gâfilûn.
Sadakallâhü'l-Azîm — Nahl Suresi, 108. ayet
Meali:
“İşte onlar, Allah’ın kalplerini, kulaklarını ve gözlerini mühürlediği kimselerdir. İşte onlar gafillerin ta kendileridir.”
Sadakallâhü'l-Azîm — Nahl Suresi, 108. ayet
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
كَذَلِكَ يَطْبَعُ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Kezâlike yatbaullâhu alâ kulûbillezîne lâ ya'lemûn.
Sadakallâhü'l-Azîm — Rûm Suresi, 59. ayet
Meali:
“Allah, bilmeyenlerin kalplerini işte böyle mühürler.”
Sadakallâhü'l-Azîm — Rûm Suresi, 59. ayet
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ آمِنُواْ كَمَا آمَنَ النَّاسُ قَالُواْ أَنُؤْمِنُ كَمَا آمَنَ السُّفَهَاء أَلا إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهَاء وَلَكِن لاَّ يَعْلَمُونَ
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Ve izâ kîle lehum âminû kemâ âmenen-nâsu kâlû e nu'minu kemâ âmenes-süfehâu, elâ innehum humus-süfehâu ve lâkin lâ ya'lemûn.
Sadakallâhü'l-Azîm — Bakara Suresi, 13. ayet
Meali:
“Onlara, ‘İnsanların inandıkları gibi siz de inanın.’ denildiğinde, ‘Biz de akılsızlar gibi iman mı edelim?’ derler. İyi bilin ki, asıl akılsızlar kendileridir; fakat bilmezler.”
Sadakallâhü'l-Azîm — Bakara Suresi, 13. ayet
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem yine buyurdular:
“Akletmeyenin dini de yoktur.”
(Hadis-i Şerif, Tirmizî)
Ahmaklık; kârını ve zararını bilmemek, iyiyi kötüden ayıramamak ve körü körüne bir şeye saplanıp gitmektir.
İyilik yaptığını zannederek kötülüğe sebep olabilir. Fitne çıkarabilir. Susulması gereken yerde konuşabilir. Çeşitli zararlara sebep olabilir.
Ahmak bir insanı ikna etmeye çalışmak da çoğu zaman fayda vermeyebilir. Çünkü insan, önce kendi yanlışını fark etmeye niyet etmelidir.
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ نَاراً فَلَمَّا أَضَاءتْ مَا حَوْلَهُ ذَهَبَ اللّهُ بِنُورِهِمْ وَتَرَكَهُمْ فِي ظُلُمَاتٍ لاَّ يُبْصِرُونَ صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لاَ يَرْجِعُونَ أَوْ كَصَيِّبٍ مِّنَ السَّمَاء فِيهِ ظُلُمَاتٌ وَرَعْدٌ وَبَرْقٌ يَجْعَلُونَ أَصْابِعَهُمْ فِي آذَانِهِم مِّنَ الصَّوَاعِقِ حَذَرَ الْمَوْتِ وَاللّهُ مُحِيطٌ بِالْكَافِرِينَ
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Meseluhum ke meselillezistevkade nâran, fe lemmâ edâet mâ havlehu zeheballâhu bi nûrihim ve terekehum fî zulumâtin lâ yubsirûn. Summun bukmun umyun fe hum lâ yerciûn. Ev ke sayyibin mines-semâi fîhi zulumâtun ve ra'dun ve berkun, yec'alûne esâbiahum fî âzânihim mines-savâiki hazeral-mevt, vallâhu muhîtun bil-kâfirîn.
Sadakallâhü'l-Azîm — Bakara Suresi, 17-18-19. ayetler
Meali:
“Onların durumu, geceleyin ateş yakan kimsenin durumuna benzer: Ateş tam çevresini aydınlattığı sırada Allah ışıklarını yok ediverir de onları göremez bir şekilde karanlıklar içinde bırakıverir.
Onlar sağır, dilsiz ve kördürler. Artık onlar dönemezler.
Veya onların durumu, gökten boşanan, içinde karanlıklar, gök gürlemesi ve şimşek bulunan bir yağmura tutulmuş kimselerin durumuna benzer. Yıldırımların dehşetinden ölüm korkusuyla kulaklarını parmaklarıyla tıkarlar. Allah ise kâfirleri kuşatandır.”
Sadakallâhü'l-Azîm — Bakara Suresi, 17-18-19. ayetler
Bu ayetler neyi tarif ediyor?
Burada anlatılan karanlık ve görememe hâlini, günümüzdeki bazı teknolojik ve sanal ortamlarla ilgili bir temsil olarak da düşünebiliriz. İnsan, hakikatten uzaklaşıp sürekli sanal bir dünyanın içinde yaşamaya başladığında, gerçek ile görüntüyü birbirinden ayırmakta zorlanabilir.
Bu vaazdaki anlayışa göre mesele yalnızca teknoloji değildir. Teknoloji insanın hizmetinde olduğu zaman faydalıdır; fakat insan teknolojiye bağımlı hâle gelir, kendi aklını kullanmayı bırakır ve her şeyi hazır olarak tüketmeye başlarsa, bunun düşünme kabiliyeti üzerinde olumsuz etkileri olabilir.
Mesela basit bir hesabı bile sürekli hesap makinesine yaptıran insan, zamanla zihninden hesap yapma alışkanlığını kaybedebilir. Burada maksat teknolojiyi bütünüyle reddetmek değil; insanın teknolojiyi kullanırken kendi aklını ve muhakemesini de kullanması gerektiğini hatırlatmaktır.
İmâm-ı Rabbânî şöyle buyuruyor:
“Dünyayı ele geçirmek için âhireti vermek ahmaklıktır.”
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem yine buyurdular:
“Ahmaklığın en kötüsü, Müslümanlığı bırakıp başka dine meyletmektir.”
(Hadis-i Şerif, Deylemî)
Deccal ve Zehirli Gazlar Meselesi:
Bu bölümde anlatılan atmosferdeki zehirli gazlar ve insanları etkileme meselesini, kesinleşmiş bir bilimsel gerçek olarak değil, vaazın içindeki işarî ve temsili anlatım olarak değerlendirmek gerekir.
Hava kirliliği, zehirli gazlar, ağır metaller ve çeşitli kimyasal maddeler elbette insan sağlığı için ciddi tehlikeler oluşturabilir. Bunların çevreye ve insan bedenine zarar vermemesi için gerekli tedbirlerin alınması gerekir.
Ancak belirli uçakların gizlice insanları ahmaklaştırmak veya onları belli davranışlara yönlendirmek amacıyla atmosfere özel gazlar bıraktığını kesin bir gerçek olarak kabul etmek doğru değildir.
Buradaki ana fikir, insanın farkında olmadan maruz kaldığı zararlı alışkanlıklar, çevresel etkiler, yanlış bilgiler ve bağımlılıklar sebebiyle muhakeme gücünü kaybetmemesi gerektiğidir.
Alkol ve uyuşturucu gibi maddelerin insanın muhakemesini bozabileceği herkesçe bilinen bir gerçektir. İnsan, iradesini ve aklını zayıflatan her türlü bağımlılıktan uzak durmalıdır.
Bu sebeple:
İnsan neyi tükettiğine, neyi dinlediğine, neye inandığına ve kimlerden etkilendiğine dikkat etmelidir.
Çünkü bazen insan, kendisine zarar veren şeyin nereden geldiğini fark etmeden onun etkisi altında kalabilir.
Aynı şekilde toprağın, suyun, havanın, yiyeceklerin ve çevrenin kirletilmesi de insan sağlığı açısından büyük problemlere sebep olabilir. Bu nedenle çevreyi korumak, temiz suyu ve temiz havayı muhafaza etmek, zararlı maddelerin doğaya karışmasını önlemek hepimizin sorumluluğudur.
---oOo---
Cabir b. Abdullah Ensârî'nin (r.a.) Naklettiğine Göre:
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
“Benden evvel hiçbir kimseye verilmedik beş şey, hep birden bana verilmiştir: Her peygamber özellikle kendi kavmine gönderilirken ben kırmızı-siyah bütün insanlara gönderildim.
Ganimetler bana helal edildi; halbuki benden evvel kimseye helal edilmemiştir.
Yer yüzü bana temiz, temizlik sebebi ve mescit kılındı. Onun için kim olursa olsun namaz vakti gelip çatmış ise bulunduğu yerde namazını kılıversin.
Önümdeki bir aylık yola kadar düşmanlarımın kalbine korku salınması için bana yardım edildi ve bana şefaat etme hakkı verildi.”
(Hadis-i Şerif, Sahih-i Müslim)
Yani mescit yalnızca belli bir binadan ibaret değildir. Hadiste, yeryüzünün temiz ve namaz kılınabilir bir mekân kılındığı bildirilmektedir.
Bu sebeple insan, bulunduğu çevreyi temiz tutmalıdır.
Temizlik Meselesi:
Mescitlerin temiz tutulması konusunda Peygamber Efendimizden çeşitli rivayetler nakledilmiştir. Vaazda ayrıca, Allah'ın evlerinden pislik ve necaseti kaldırmanın büyük sevap olduğu manasında bir rivayetten söz edilmektedir. Rivayetin kaynağı burada kesin olarak tespit edilemediği için, bunu kesin hadis metni olarak değil, temizliğe teşvik eden bir anlatım olarak değerlendirmek gerekir.
Peygamber Efendimizin mescitleri ve insanların kullandığı yolları temiz tutmaya teşvik ettiği bilinmektedir.
Eğer insan kendi elini, yüzünü, evini ve yiyeceğini temiz tutuyorsa; yaşadığı mahalleyi, şehri, camiyi, okulu, iş yerini, parkı ve bahçeyi de temiz tutmalıdır.
Fakat çöplerin ve hastalık meydana getirebilecek atıkların bir yerde toplanması da gerekir. Çünkü çöpün belirli alanlarda toplanması, diğer yerlerin temiz kalmasına yardımcı olur.
Her yere çöp atılırsa, her yer çöplüğe dönüşür.
Bu sebeple zararlı ve kirletici atıkların uygun şekilde toplanması, muhafaza edilmesi ve çevreye yayılmasının önlenmesi gerekir.
Bunun sonucunda kolera, veba ve benzeri hastalıkların yayılmasının da önüne geçilebilir.
İkinci Aşama Şudur:
Aynı temsil üzerinden düşündüğümüzde; suç işleyen, başkasının canına, malına, namusuna veya güvenliğine zarar veren kimselerin hukuk çerçevesinde toplumdan uzaklaştırılması gerekir ki masum insanların canı, malı ve güvenliği korunabilsin.
Günümüzde bunun karşılığı, hukuk düzeni içerisinde hapishaneler ve diğer koruyucu tedbirlerdir.
Üçüncü Aşama Şudur:
İslâm inancında cehennem de ahiret hayatındaki adaletin bir parçasıdır.
İnsan dünyada yaptığı iyilik ve kötülüklerden sorumludur. Cennet ve cehennem anlayışı da bu ilahî adalet çerçevesinde değerlendirilir.
Çünkü kötülüğün ve zulmün hiçbir karşılığı olmayacağını düşünmek, adalet duygusuyla bağdaşmaz.
Nitekim Bediüzzaman Said Nursî'nin meşhur sözüyle:
“Cennet ucuz değil, cehennem dahi lüzumsuz değil.”
Bu sözle bu bahsi de kapatıyoruz.
---oOo---
Başka Bir Mesele: Ruhun Genişlemesi
Bazı tasavvufî anlatımlarda, Allah'ın sevdiği kullara manevî genişlik, firaset ve basiret verdiğinden söz edilir.
Bazı evliyaların, kabirlerinden çok uzak mesafelerde bulunan kimselere manevî olarak yardım ettikleri veya onları manevî yönden gözetebildikleri de tasavvufî rivayetlerde anlatılır.
Bunları maddî anlamda bir mesafe ölçüsü olarak değil, manevî tesir ve tasavvufî anlayış çerçevesinde değerlendirmek gerekir.
Başımızdan geçen bir olayı, bu konudaki ilk deneyimlerimizden biri olarak sizlere anlatalım.
Nakşî tarikatının mensubu olduk. Aradan bir müddet geçti. Günlük vird ve zikirlerimizi çekiyoruz. Ben de günde 21.000 Allah zikri sınırına kadar gelmiştim.
Daha sonra letâif zikri hakkında bilgi edinmek istedim. Letâif zikri çeken bir sofi kardeşimize sordum:
“Letâif zikrini çektikçe insanda ne gibi değişiklikler oluyor?” dedim.
O da bana şöyle bir örnek verdi:
“Mesela birinin sana misafir olarak geleceğini, daha o kişi gelmeden hissedebilirsin. Kimin geleceğini veya bir olayın meydana geleceğini önceden hissetmek gibi bazı hâller yaşanabilir.”
Buna tasavvufî dilde “hiss-i kable'l-vukû” denildiğini ifade etti.
Bu, anlatılan manevî hâllere sadece bir örnektir.
Yine Ekrem Abi diye bildiğimiz bir vekil kardeşimiz şöyle anlatmıştı:
“Kâbe'nin önünde zikrimi çektim. Kalbim öyle genişledi ki içine bir koyunu kesip atsan sığacak kadar genişledi.”
Buradaki anlatım, kalbin ve ruhun manevî genişliğini ifade eden bir temsil olarak anlaşılmalıdır.
Afyon/Sandıklı'da Muradî Camii ve Murat Efendi'nin türbesi hakkında da bazı rivayetler anlatılır. Rivayete göre, kendisine bir mektup gönderilmiş; postacı daha Sandıklı'ya ulaşmadan Murat Efendi mektubun geldiğini manevî olarak hissetmiş ve minareye çıkarak postacıdan mektubu almıştır.
Bu tür anlatımlar, tasavvuf geleneğinde keramet ve manevî keşif örnekleri olarak nakledilir. Bunları fizik kurallarıyla birebir açıklamak yerine, tasavvufî anlayış içerisindeki manevî hâller olarak değerlendirmek gerekir.
İnsanın zikir ve ibadetlerle ruhunu güçlendirmesi, basiret ve firasetinin gelişmesine vesile olabilir.
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem hakkında nakledilen:
“Önümdeki bir aylık yola kadar düşmanlarımın kalbine korku salınması için bana yardım edildi ve bana şefaat etme hakkı verildi.”
hadisi de bu bölümün başında zikredilmişti.
Buradaki manevî genişlik anlayışını, Peygamber Efendimizin ümmet üzerindeki rehberliği ve tesiri açısından da düşünebiliriz.
Bugün de Müslümanlar salavat getirerek Peygamber Efendimizi anarlar. Onun sünneti ve getirdiği rahmet mesajı, asırlar geçmesine rağmen insanlara ulaşmaya devam etmektedir.
Bir yabancı filmden duyduğum bir sözde şöyle deniliyordu:
“İnsan iki kere ölürmüş. Biri son nefesini verdiğinde, diğeri ise ismini son bilen kişi bu dünyadan göçtüğünde.”
Bu söz, insanın ardından bıraktığı güzel eserlerin ve hayırlı izlerin önemini anlatan güzel bir temsil olarak düşünülebilir.
Biz salavat getirip Peygamber Efendimizi andıkça, onun sünnetini yaşatmaya ve insanlara ulaştırmaya devam ederiz.
İnsanlar Allah'ı, peygamberleri, güzel ahlâkı ve hakikati unutursa; manevî rehberlikten ve bu güzelliklerden uzaklaşmış olurlar.
Bu nedenle insanın kalbini, aklını ve çevresini temiz tutması gerekir.
Duhan Meselesi:
Kıyamet alâmetlerinden biri olarak zikredilen “Duhan”, yani duman konusunda da farklı yorumlar yapılmıştır.
Bu vaazdaki yorumda Duhan, gökyüzünü kaplayan bir dumanın insanın görüşünü ve idrakini perdelemesi şeklinde sembolik olarak ele alınmaktadır.
Bunun yanında çevrenin kirlenmesi, hava kirliliği, zararlı maddelerin çoğalması ve insanın kendi eliyle tabiatı bozması da bu kavram üzerinden bir ibret vesilesi olarak düşünülebilir.
Ancak Duhan hadisesinin mahiyetini yalnızca günümüzdeki hava kirliliğine indirgemek doğru olmaz. Bu konuda kesin hüküm vermek yerine, Kur'an ve sünnette bildirilen çerçevede düşünmek gerekir.
Ey Rabbim!
Duhan'ın şerrinden, her türlü fitneden, insanın aklını ve kalbini perdeleyen kötülüklerden müminleri, bizleri, ailelerimizi ve bütün kardeşlerimizi muhafaza eyle.
Bizleri hakikati gören, doğruyu anlayan, aklını ve kalbini güzel kullanan kullarından eyle.
---oOo---
أَأَللَّهُمَّ أَرِنَا الْحَقَّ حَقاً وَ ارْزُقْنَا اتِّبَاعَهْ وَ أَرِنَا الْبَاطِلَ بَاطِلاً وَ ارْزُقْنَا اجْتِنَابَهْ
“Allahım! Bizlere hakkı Hak gösterip ona tâbi olmayı, bâtılı da bâtıl gösterip ondan yüz çevirmeyi nasip eyle!”
وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
Ve âhiru da'vâhum enil hamdülillâhi rabbil âlemîn. Âmin.
El-Fâtiha maassalavât.
سُبْحاَنَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ
Sübhâneke Allahümme ve bihamdik, eşhedü en lâ ilâhe illâ ent, estağfiruke ve etûbü ileyk.
--OoO--
Kar©glan
Başağaçlı Raşit Tunca
Schrems, 1 Haziran 2016
Original Kar © glan
(Kar©glan'ın 1 Haziran 2016 Vaazı)
Deccal aleyhillane ve Ahmaklık Hastalığı
Bu vaazda, Deccal fitnesinin; insanları hakikatten uzaklaştıran, düşünme ve muhakeme kabiliyetlerini zayıflatan çeşitli etkiler ve imtihanlar üzerinden anlatıldığı görülmektedir. Atmosfere ve tabiata zarar veren zehirli maddeler konusu da burada, insanın aklını ve idrakini perdeleyen unsurlara dair bir temsil ve işarî yorum olarak ele alınmaktadır.
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
اخْتَارَ مُوسَى قَوْمَهُ سَبْعِينَ رَجُلاً لِّمِيقَاتِنَا فَلَمَّا أَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ قَالَ رَبِّ لَوْ شِئْتَ أَهْلَكْتَهُم مِّن قَبْلُ وَإِيَّايَ أَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ السُّفَهَاء مِنَّا إِنْ هِيَ إِلاَّ فِتْنَتُكَ تُضِلُّ بِهَا مَن تَشَاء وَتَهْدِي مَن تَشَاء أَنتَ وَلِيُّنَا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَأَنتَ خَيْرُ الْغَافِرِينَ
Sadakallâhü'l-Azîm — A'râf Suresi, 155. ayet
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Bismillâhirrahmânirrahîm.
Vahtâra Mûsâ kavmehu seb'îne raculen li-mîkâtinâ, fe lemmâ ehazethumur-recfe(tü), kâle rabbi lev şi'te ehlektehum min kablü ve iyyâye, e tühlikünâ bimâ feale's-süfehâu minnâ, in hiye illâ fitnetüke, tudıllü bihâ men teşâü ve tehdî men teşâü, ente veliyyünâ fağfir lenâ verhamnâ ve ente hayrul-gâfirîn.
Meali:
Mûsâ, kavminden, belirlediğimiz yere gitmek için yetmiş adam seçti. Onları sarsıntı yakalayınca Mûsâ, “Ey Rabbim! Dileseydin onları da beni de bundan önce helâk ederdin. Şimdi içimizden birtakım beyinsizlerin işledikleri günah sebebiyle bizi helâk mı edeceksin? Bu, sırf senin bir imtihanındır. Onunla dilediğin kimseyi saptırırsın, dilediğini de doğruya iletirsin. Sen bizim velimizsin. Artık bizi bağışla ve bize acı. Sen bağışlayanların en hayırlısısın.” dedi.
Sadakallâhü'l-Azîm — A'râf Suresi, 155. ayet
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
قَالَ رَبِّ انصُرْنِي بِمَا كَذَّبُونِ
Kâle rabbin surnî bimâ kezzebûn.
Sadakallâhü'l-Azîm — Mü'minûn Suresi, 26. ayet
Meali:
Nûh dedi ki: “Rabbim! Beni yalanlamalarına karşı bana yardım et.”
Sadakallâhü'l-Azîm — Mü'minûn Suresi, 26. ayet
---oOo---
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
“Ahmak, ahmaklığından; fâsıkın, yani açıktan günah işleyenin günahından daha büyük bir derde düşer.”
(Hadis-i Şerif, Hakîm)
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem yine buyurdular:
“Akıllı olan nefsine uymaz, ibadetlerini yapar. Ahmak olan ise nefsine uyar, günah işler; sonra da ‘Allah affeder’ diye ümitlenir.”
(Hadis-i Şerif, Tirmizî)
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem yine buyurdular:
“Her şey Allah’ın takdiri iledir; akıl ve ahmaklık bile.”
(Hadis-i Şerif, Buhârî)
“Allahümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdün mecîd.
Allahümme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ bârekte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdün mecîd.”
Yolculuğumuza Başlıyoruz:
AHMAKLIK HASTALIĞI
Ahmaklık Nedir?
Aklı hiç olmayana deli denir. Aklı olup da aklını kullanmayana veya kullanamayana ise ahmak denir.
Ahmak; aklı az, görüşü kısa, basiretsiz, kötü huylu; kârını ve zararını iyi düşünemeyen kimse olarak tarif edilir.
Hikmet, iyiyi kötüden, hakkı bâtıldan ayıran bir kuvvettir. Hikmetin gereğinden az olması da ahmaklık olarak ifade edilmiştir.
Ahmak, hayrı ve şerri birbirinden gerektiği şekilde ayıramaz.
Âlimler buyuruyor ki:
“Ahmakla arkadaşlık etmekten sakın. Çünkü sana iyilik edeyim derken zarar verebilir.”
(Hz. Ömer)
“Dişleriyle tırnak uçlarını ısırmak ahmaklık alametidir.”
(Hz. Ali)
“Ahmaklar arasında bulunan horlanır, âlimler arasında bulunan hürmet görür.”
(Cafer-i Sâdık)
“Dünyayı ele geçirmek için âhireti, yani dinini vermek ahmaklıktır. Yaratıkların en ahmağı nefistir. Çünkü her isteği kendi aleyhinedir.”
(İmâm-ı Rabbânî)
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem yine buyurdular:
“Ahmak olanla ilgini kes.”
(Hadis-i Şerif, Beyhekî)
Ahmaklık, zehirli gazlara benzetilebilir. Nereden sızıp geleceği belli olmayan bir gaz nasıl bulunduğu ortamı etkiliyorsa, düşünmeden yapılan yanlışların ve kötü alışkanlıkların da insanın zihnini ve ahlakını etkileyebileceğini anlatmak mümkündür.
Bu sebeple insan, kendisini sürekli kötülüğe, bilgisizliğe, bağımlılığa ve yanlış düşüncelere sürükleyen çevrelerden uzak durmalıdır. Çünkü insan, bulunduğu ortamdan ve arkadaşlıklarından etkilenebilir. Bir müddet sonra başkasının yanlış düşüncelerini kendi düşüncesi zannetmeye başlayabilir.
Sigara ve bağımlılık yapan maddeler konusunda da insanın dikkatli olması gerekir. Tütün dumanında insan sağlığına zarar verebilecek çok sayıda kimyasal madde bulunmaktadır. Alkol ve uyuşturucu gibi maddeler de kişinin muhakeme ve davranışlarını olumsuz etkileyebilir.
Buradaki maksat şudur:
İnsanın bedenini zehirleyen maddeler olduğu gibi, ruhunu ve aklını zehirleyen alışkanlıklar da vardır. Kötü alışkanlıklar insanın iradesini zayıflatabilir, düşünme ve karar verme kabiliyetini bozabilir.
Bu sebeple insan, yalnızca bedenini değil, aklını, kalbini ve ahlakını da korumalıdır.
Uyuşturucu ve benzeri bağımlılıkların aile ve toplum üzerindeki etkileri de çok ağır olabilir. Bu sebeple insanın kendisini ve gelecek nesilleri koruması gerekir.
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
أُولَئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَسَمْعِهِمْ وَأَبْصَارِهِمْ وَأُولَئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Ulâikellezîne tabeallâhu alâ kulûbihim ve sem'ihim ve ebsârihim, ve ulâike humul-gâfilûn.
Sadakallâhü'l-Azîm — Nahl Suresi, 108. ayet
Meali:
“İşte onlar, Allah’ın kalplerini, kulaklarını ve gözlerini mühürlediği kimselerdir. İşte onlar gafillerin ta kendileridir.”
Sadakallâhü'l-Azîm — Nahl Suresi, 108. ayet
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
كَذَلِكَ يَطْبَعُ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Kezâlike yatbaullâhu alâ kulûbillezîne lâ ya'lemûn.
Sadakallâhü'l-Azîm — Rûm Suresi, 59. ayet
Meali:
“Allah, bilmeyenlerin kalplerini işte böyle mühürler.”
Sadakallâhü'l-Azîm — Rûm Suresi, 59. ayet
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ آمِنُواْ كَمَا آمَنَ النَّاسُ قَالُواْ أَنُؤْمِنُ كَمَا آمَنَ السُّفَهَاء أَلا إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهَاء وَلَكِن لاَّ يَعْلَمُونَ
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Ve izâ kîle lehum âminû kemâ âmenen-nâsu kâlû e nu'minu kemâ âmenes-süfehâu, elâ innehum humus-süfehâu ve lâkin lâ ya'lemûn.
Sadakallâhü'l-Azîm — Bakara Suresi, 13. ayet
Meali:
“Onlara, ‘İnsanların inandıkları gibi siz de inanın.’ denildiğinde, ‘Biz de akılsızlar gibi iman mı edelim?’ derler. İyi bilin ki, asıl akılsızlar kendileridir; fakat bilmezler.”
Sadakallâhü'l-Azîm — Bakara Suresi, 13. ayet
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem yine buyurdular:
“Akletmeyenin dini de yoktur.”
(Hadis-i Şerif, Tirmizî)
Ahmaklık; kârını ve zararını bilmemek, iyiyi kötüden ayıramamak ve körü körüne bir şeye saplanıp gitmektir.
İyilik yaptığını zannederek kötülüğe sebep olabilir. Fitne çıkarabilir. Susulması gereken yerde konuşabilir. Çeşitli zararlara sebep olabilir.
Ahmak bir insanı ikna etmeye çalışmak da çoğu zaman fayda vermeyebilir. Çünkü insan, önce kendi yanlışını fark etmeye niyet etmelidir.
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ نَاراً فَلَمَّا أَضَاءتْ مَا حَوْلَهُ ذَهَبَ اللّهُ بِنُورِهِمْ وَتَرَكَهُمْ فِي ظُلُمَاتٍ لاَّ يُبْصِرُونَ صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لاَ يَرْجِعُونَ أَوْ كَصَيِّبٍ مِّنَ السَّمَاء فِيهِ ظُلُمَاتٌ وَرَعْدٌ وَبَرْقٌ يَجْعَلُونَ أَصْابِعَهُمْ فِي آذَانِهِم مِّنَ الصَّوَاعِقِ حَذَرَ الْمَوْتِ وَاللّهُ مُحِيطٌ بِالْكَافِرِينَ
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Meseluhum ke meselillezistevkade nâran, fe lemmâ edâet mâ havlehu zeheballâhu bi nûrihim ve terekehum fî zulumâtin lâ yubsirûn. Summun bukmun umyun fe hum lâ yerciûn. Ev ke sayyibin mines-semâi fîhi zulumâtun ve ra'dun ve berkun, yec'alûne esâbiahum fî âzânihim mines-savâiki hazeral-mevt, vallâhu muhîtun bil-kâfirîn.
Sadakallâhü'l-Azîm — Bakara Suresi, 17-18-19. ayetler
Meali:
“Onların durumu, geceleyin ateş yakan kimsenin durumuna benzer: Ateş tam çevresini aydınlattığı sırada Allah ışıklarını yok ediverir de onları göremez bir şekilde karanlıklar içinde bırakıverir.
Onlar sağır, dilsiz ve kördürler. Artık onlar dönemezler.
Veya onların durumu, gökten boşanan, içinde karanlıklar, gök gürlemesi ve şimşek bulunan bir yağmura tutulmuş kimselerin durumuna benzer. Yıldırımların dehşetinden ölüm korkusuyla kulaklarını parmaklarıyla tıkarlar. Allah ise kâfirleri kuşatandır.”
Sadakallâhü'l-Azîm — Bakara Suresi, 17-18-19. ayetler
Bu ayetler neyi tarif ediyor?
Burada anlatılan karanlık ve görememe hâlini, günümüzdeki bazı teknolojik ve sanal ortamlarla ilgili bir temsil olarak da düşünebiliriz. İnsan, hakikatten uzaklaşıp sürekli sanal bir dünyanın içinde yaşamaya başladığında, gerçek ile görüntüyü birbirinden ayırmakta zorlanabilir.
Bu vaazdaki anlayışa göre mesele yalnızca teknoloji değildir. Teknoloji insanın hizmetinde olduğu zaman faydalıdır; fakat insan teknolojiye bağımlı hâle gelir, kendi aklını kullanmayı bırakır ve her şeyi hazır olarak tüketmeye başlarsa, bunun düşünme kabiliyeti üzerinde olumsuz etkileri olabilir.
Mesela basit bir hesabı bile sürekli hesap makinesine yaptıran insan, zamanla zihninden hesap yapma alışkanlığını kaybedebilir. Burada maksat teknolojiyi bütünüyle reddetmek değil; insanın teknolojiyi kullanırken kendi aklını ve muhakemesini de kullanması gerektiğini hatırlatmaktır.
İmâm-ı Rabbânî şöyle buyuruyor:
“Dünyayı ele geçirmek için âhireti vermek ahmaklıktır.”
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem yine buyurdular:
“Ahmaklığın en kötüsü, Müslümanlığı bırakıp başka dine meyletmektir.”
(Hadis-i Şerif, Deylemî)
Deccal ve Zehirli Gazlar Meselesi:
Bu bölümde anlatılan atmosferdeki zehirli gazlar ve insanları etkileme meselesini, kesinleşmiş bir bilimsel gerçek olarak değil, vaazın içindeki işarî ve temsili anlatım olarak değerlendirmek gerekir.
Hava kirliliği, zehirli gazlar, ağır metaller ve çeşitli kimyasal maddeler elbette insan sağlığı için ciddi tehlikeler oluşturabilir. Bunların çevreye ve insan bedenine zarar vermemesi için gerekli tedbirlerin alınması gerekir.
Ancak belirli uçakların gizlice insanları ahmaklaştırmak veya onları belli davranışlara yönlendirmek amacıyla atmosfere özel gazlar bıraktığını kesin bir gerçek olarak kabul etmek doğru değildir.
Buradaki ana fikir, insanın farkında olmadan maruz kaldığı zararlı alışkanlıklar, çevresel etkiler, yanlış bilgiler ve bağımlılıklar sebebiyle muhakeme gücünü kaybetmemesi gerektiğidir.
Alkol ve uyuşturucu gibi maddelerin insanın muhakemesini bozabileceği herkesçe bilinen bir gerçektir. İnsan, iradesini ve aklını zayıflatan her türlü bağımlılıktan uzak durmalıdır.
Bu sebeple:
İnsan neyi tükettiğine, neyi dinlediğine, neye inandığına ve kimlerden etkilendiğine dikkat etmelidir.
Çünkü bazen insan, kendisine zarar veren şeyin nereden geldiğini fark etmeden onun etkisi altında kalabilir.
Aynı şekilde toprağın, suyun, havanın, yiyeceklerin ve çevrenin kirletilmesi de insan sağlığı açısından büyük problemlere sebep olabilir. Bu nedenle çevreyi korumak, temiz suyu ve temiz havayı muhafaza etmek, zararlı maddelerin doğaya karışmasını önlemek hepimizin sorumluluğudur.
---oOo---
Cabir b. Abdullah Ensârî'nin (r.a.) Naklettiğine Göre:
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
“Benden evvel hiçbir kimseye verilmedik beş şey, hep birden bana verilmiştir: Her peygamber özellikle kendi kavmine gönderilirken ben kırmızı-siyah bütün insanlara gönderildim.
Ganimetler bana helal edildi; halbuki benden evvel kimseye helal edilmemiştir.
Yer yüzü bana temiz, temizlik sebebi ve mescit kılındı. Onun için kim olursa olsun namaz vakti gelip çatmış ise bulunduğu yerde namazını kılıversin.
Önümdeki bir aylık yola kadar düşmanlarımın kalbine korku salınması için bana yardım edildi ve bana şefaat etme hakkı verildi.”
(Hadis-i Şerif, Sahih-i Müslim)
Yani mescit yalnızca belli bir binadan ibaret değildir. Hadiste, yeryüzünün temiz ve namaz kılınabilir bir mekân kılındığı bildirilmektedir.
Bu sebeple insan, bulunduğu çevreyi temiz tutmalıdır.
Temizlik Meselesi:
Mescitlerin temiz tutulması konusunda Peygamber Efendimizden çeşitli rivayetler nakledilmiştir. Vaazda ayrıca, Allah'ın evlerinden pislik ve necaseti kaldırmanın büyük sevap olduğu manasında bir rivayetten söz edilmektedir. Rivayetin kaynağı burada kesin olarak tespit edilemediği için, bunu kesin hadis metni olarak değil, temizliğe teşvik eden bir anlatım olarak değerlendirmek gerekir.
Peygamber Efendimizin mescitleri ve insanların kullandığı yolları temiz tutmaya teşvik ettiği bilinmektedir.
Eğer insan kendi elini, yüzünü, evini ve yiyeceğini temiz tutuyorsa; yaşadığı mahalleyi, şehri, camiyi, okulu, iş yerini, parkı ve bahçeyi de temiz tutmalıdır.
Fakat çöplerin ve hastalık meydana getirebilecek atıkların bir yerde toplanması da gerekir. Çünkü çöpün belirli alanlarda toplanması, diğer yerlerin temiz kalmasına yardımcı olur.
Her yere çöp atılırsa, her yer çöplüğe dönüşür.
Bu sebeple zararlı ve kirletici atıkların uygun şekilde toplanması, muhafaza edilmesi ve çevreye yayılmasının önlenmesi gerekir.
Bunun sonucunda kolera, veba ve benzeri hastalıkların yayılmasının da önüne geçilebilir.
İkinci Aşama Şudur:
Aynı temsil üzerinden düşündüğümüzde; suç işleyen, başkasının canına, malına, namusuna veya güvenliğine zarar veren kimselerin hukuk çerçevesinde toplumdan uzaklaştırılması gerekir ki masum insanların canı, malı ve güvenliği korunabilsin.
Günümüzde bunun karşılığı, hukuk düzeni içerisinde hapishaneler ve diğer koruyucu tedbirlerdir.
Üçüncü Aşama Şudur:
İslâm inancında cehennem de ahiret hayatındaki adaletin bir parçasıdır.
İnsan dünyada yaptığı iyilik ve kötülüklerden sorumludur. Cennet ve cehennem anlayışı da bu ilahî adalet çerçevesinde değerlendirilir.
Çünkü kötülüğün ve zulmün hiçbir karşılığı olmayacağını düşünmek, adalet duygusuyla bağdaşmaz.
Nitekim Bediüzzaman Said Nursî'nin meşhur sözüyle:
“Cennet ucuz değil, cehennem dahi lüzumsuz değil.”
Bu sözle bu bahsi de kapatıyoruz.
---oOo---
Başka Bir Mesele: Ruhun Genişlemesi
Bazı tasavvufî anlatımlarda, Allah'ın sevdiği kullara manevî genişlik, firaset ve basiret verdiğinden söz edilir.
Bazı evliyaların, kabirlerinden çok uzak mesafelerde bulunan kimselere manevî olarak yardım ettikleri veya onları manevî yönden gözetebildikleri de tasavvufî rivayetlerde anlatılır.
Bunları maddî anlamda bir mesafe ölçüsü olarak değil, manevî tesir ve tasavvufî anlayış çerçevesinde değerlendirmek gerekir.
Başımızdan geçen bir olayı, bu konudaki ilk deneyimlerimizden biri olarak sizlere anlatalım.
Nakşî tarikatının mensubu olduk. Aradan bir müddet geçti. Günlük vird ve zikirlerimizi çekiyoruz. Ben de günde 21.000 Allah zikri sınırına kadar gelmiştim.
Daha sonra letâif zikri hakkında bilgi edinmek istedim. Letâif zikri çeken bir sofi kardeşimize sordum:
“Letâif zikrini çektikçe insanda ne gibi değişiklikler oluyor?” dedim.
O da bana şöyle bir örnek verdi:
“Mesela birinin sana misafir olarak geleceğini, daha o kişi gelmeden hissedebilirsin. Kimin geleceğini veya bir olayın meydana geleceğini önceden hissetmek gibi bazı hâller yaşanabilir.”
Buna tasavvufî dilde “hiss-i kable'l-vukû” denildiğini ifade etti.
Bu, anlatılan manevî hâllere sadece bir örnektir.
Yine Ekrem Abi diye bildiğimiz bir vekil kardeşimiz şöyle anlatmıştı:
“Kâbe'nin önünde zikrimi çektim. Kalbim öyle genişledi ki içine bir koyunu kesip atsan sığacak kadar genişledi.”
Buradaki anlatım, kalbin ve ruhun manevî genişliğini ifade eden bir temsil olarak anlaşılmalıdır.
Afyon/Sandıklı'da Muradî Camii ve Murat Efendi'nin türbesi hakkında da bazı rivayetler anlatılır. Rivayete göre, kendisine bir mektup gönderilmiş; postacı daha Sandıklı'ya ulaşmadan Murat Efendi mektubun geldiğini manevî olarak hissetmiş ve minareye çıkarak postacıdan mektubu almıştır.
Bu tür anlatımlar, tasavvuf geleneğinde keramet ve manevî keşif örnekleri olarak nakledilir. Bunları fizik kurallarıyla birebir açıklamak yerine, tasavvufî anlayış içerisindeki manevî hâller olarak değerlendirmek gerekir.
İnsanın zikir ve ibadetlerle ruhunu güçlendirmesi, basiret ve firasetinin gelişmesine vesile olabilir.
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem hakkında nakledilen:
“Önümdeki bir aylık yola kadar düşmanlarımın kalbine korku salınması için bana yardım edildi ve bana şefaat etme hakkı verildi.”
hadisi de bu bölümün başında zikredilmişti.
Buradaki manevî genişlik anlayışını, Peygamber Efendimizin ümmet üzerindeki rehberliği ve tesiri açısından da düşünebiliriz.
Bugün de Müslümanlar salavat getirerek Peygamber Efendimizi anarlar. Onun sünneti ve getirdiği rahmet mesajı, asırlar geçmesine rağmen insanlara ulaşmaya devam etmektedir.
Bir yabancı filmden duyduğum bir sözde şöyle deniliyordu:
“İnsan iki kere ölürmüş. Biri son nefesini verdiğinde, diğeri ise ismini son bilen kişi bu dünyadan göçtüğünde.”
Bu söz, insanın ardından bıraktığı güzel eserlerin ve hayırlı izlerin önemini anlatan güzel bir temsil olarak düşünülebilir.
Biz salavat getirip Peygamber Efendimizi andıkça, onun sünnetini yaşatmaya ve insanlara ulaştırmaya devam ederiz.
İnsanlar Allah'ı, peygamberleri, güzel ahlâkı ve hakikati unutursa; manevî rehberlikten ve bu güzelliklerden uzaklaşmış olurlar.
Bu nedenle insanın kalbini, aklını ve çevresini temiz tutması gerekir.
Duhan Meselesi:
Kıyamet alâmetlerinden biri olarak zikredilen “Duhan”, yani duman konusunda da farklı yorumlar yapılmıştır.
Bu vaazdaki yorumda Duhan, gökyüzünü kaplayan bir dumanın insanın görüşünü ve idrakini perdelemesi şeklinde sembolik olarak ele alınmaktadır.
Bunun yanında çevrenin kirlenmesi, hava kirliliği, zararlı maddelerin çoğalması ve insanın kendi eliyle tabiatı bozması da bu kavram üzerinden bir ibret vesilesi olarak düşünülebilir.
Ancak Duhan hadisesinin mahiyetini yalnızca günümüzdeki hava kirliliğine indirgemek doğru olmaz. Bu konuda kesin hüküm vermek yerine, Kur'an ve sünnette bildirilen çerçevede düşünmek gerekir.
Ey Rabbim!
Duhan'ın şerrinden, her türlü fitneden, insanın aklını ve kalbini perdeleyen kötülüklerden müminleri, bizleri, ailelerimizi ve bütün kardeşlerimizi muhafaza eyle.
Bizleri hakikati gören, doğruyu anlayan, aklını ve kalbini güzel kullanan kullarından eyle.
---oOo---
أَأَللَّهُمَّ أَرِنَا الْحَقَّ حَقاً وَ ارْزُقْنَا اتِّبَاعَهْ وَ أَرِنَا الْبَاطِلَ بَاطِلاً وَ ارْزُقْنَا اجْتِنَابَهْ
“Allahım! Bizlere hakkı Hak gösterip ona tâbi olmayı, bâtılı da bâtıl gösterip ondan yüz çevirmeyi nasip eyle!”
وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
Ve âhiru da'vâhum enil hamdülillâhi rabbil âlemîn. Âmin.
El-Fâtiha maassalavât.
سُبْحاَنَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ
Sübhâneke Allahümme ve bihamdik, eşhedü en lâ ilâhe illâ ent, estağfiruke ve etûbü ileyk.
--OoO--
Kar©glan
Başağaçlı Raşit Tunca
Schrems, 1 Haziran 2016
Original Kar © glan
İyilik ve Kötülük Kutupludur: Senin Küçük Sandığın Bir Şey, Bir Başkası İçin Büyük Bir Şey Olabilir
Kar©glan'ın 11 Haziran 2016 Vaazı
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ مَا أَمْرُنَا إِلَّا وَاحِدَةٌ كَلَمْحٍ بِالْبَصَرِ
Sadakallâhü'l-Azîm, Kamer Suresi 49-50. ayetler
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Bismillâhirrahmânirrahîm.
İnnâ kulle şey'in halaknâhu bi kader. Ve mâ emrunâ illâ vâhidetun ke-lemhin bil-basar.
Meali:
“Şüphesiz biz her şeyi bir ölçüye göre yarattık. Bizim emrimiz ancak bir tek emirdir; göz açıp kapama gibi bir anda gerçekleşir.”
Sadakallâhü'l-Azîm, Kamer Suresi 49-50. ayetler
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
وَإِنَّ يَوْمًا عِندَ رَبِّكَ كَأَلْفِ سَنَةٍ مِّمَّا تَعُدُّونَ
Ve inne yevmen inde rabbike ke-elfi senetin mimmâ teuddûn.
“Şüphesiz Rabbinin nezdinde bir gün, sizin saydığınız bin yıl gibidir.”
Sadakallâhü'l-Azîm, Hac Suresi 47. ayet
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍ
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Leyletül-kadri hayrun min elfi şehr.
Meali:
“Kadir Gecesi bin aydan daha hayırlıdır.”
---oOo---
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
“Küçük günaha devam etmek, büyük günah olur.”
(Hadis-i Şerif, İbn Asâkir)
“Küçük görünen günahlar, toplanınca sahibini helak eder.”
(Hadis-i Şerif, Taberânî)
“İslam'da faiz yoktur ama İslam'ın, faizli borç gibi ödenmedikçe artan bir borcu vardır. O da namaz borcudur. Ödenmeye ödenmeye dağlar kadar namaz borcu olan bir kimse, o yükten kurtulmadıkça yaptığı güzel işlerin karşılığını düşünmelidir.”
(Kar©glan Sözü, 11.06.2016)
“Terazi haddine gelince, bazen bir saç teli kadar bile bir ağırlık ibrenin değişmesini sağlar. Varsa ağır getirir, yoksa noksan ve hafif getirir.”
(Kar©glan Sözü, 11.06.2016)
“Allâhumme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.
Allâhumme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ bârekte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.”
Yolculuğumuza başlıyoruz:
Büyük Türk hakanı Attila'ya atfedilen şöyle bir söz vardır:
“Atımın nalındaki bir çivi düşseydi, bu büyük ülke olmazdı.”
“Nasıl olur? Bir çivi bir ülkeyi nasıl kurtarır?” diye sorulduğunda ise şöyle cevap verdiği anlatılır:
“Bir çivi bir nalı, bir nal bir atı, bir at bir komutanı, bir komutan bir orduyu, bir ordu da koca bir ülkeyi etkiler. Şimdi anladınız mı? Bir çivinin eksikliği bile ne kadar büyük kayıplara sebep olabilir.”
Buradaki asıl mesele, küçük görünen bir şeyin büyük sonuçlar doğurabileceğidir.
Peygamber Efendimiz buyuruyor ki:
“Beş şey gelmeden önce şu beş şeyin kıymetini bilin:
1- İhtiyarlık gelmeden önce gençliğin,
2- Hastalıktan önce sağlığın,
3- Meşguliyetten önce boş vaktin,
4- Fakirlikten önce zenginliğin,
5- Ölmeden önce hayatın kıymetini bilin.”
Ve burada “ölmeden önce hayatın ve dünyada ahireti kazanmanın kıymetini bilin” denilmektedir.
İnsan hayattayken yaptığı iyiliklerin, duaların ve güzel amellerin değerini bilmelidir. Çünkü insan öldükten sonra artık kendi amelini artırma imkânı sona erer; ancak geride bıraktığı bazı hayırlar ve kendisine yapılan dualar onun için bir vesile olabilir.
Bu sebeple, bir mümin vefat etmiş bir yakınını hatırladığında onun için dua edebilir, Kur'an okuyabilir, sadaka verebilir ve sevabını ona bağışlayabilir.
Bazen insanın küçücük gördüğü bir iyilik, başka biri için çok büyük bir değer taşıyabilir.
Mesela senin birkaç dakikanı alan bir Fâtiha veya birkaç kısa sure, vefat etmiş bir yakının için senin gönlünde çok büyük bir anlam taşıyabilir.
Hz. Peygamber (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurmuştur:
إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ: إِلَّا مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ
“İnsan ölünce şu üç şey dışında ameli sona erer: Sadaka-i câriye, kendisinden faydalanılan ilim ve kendisine dua eden salih evlat.”
(Hadis-i Şerif)
Ve yine:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
قَالَ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: .... وَإِنَّ اللهَ لَيُدْخِلُ عَلَى أَهْلِ الْقُبُورِ مِنْ دُعَاءِ أَهْلِ الْاَرْضِ أَمْثَالَ الْجِبَالِ فَاِنَّ هَدِيَّةَ الْاَحْيَاءِ إِلَى الْاَمْوَاتِ اَلْاِسْتِغْفَارُ لَهُمْ وَالصَّدَقَةُ عَلَيْهِمْ
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
“Muhakkak Allahü Teâlâ, yeryüzündekilerin duasından dolayı kabirdekilere dağlar kadar rahmet verir. Dirilerin ölülere hediyeleri, onlar için istiğfar ve sadakadır.”
(Hadîs-i Şerîf, Kenzü'l-Ummâl)
“Ölüler, dirilerin göndereceği hayırlara muhtaçtır.”
Ey insanoğlu!
Eğer namaz kıldığında, sevap işlediğinde, Kur'an okuduğunda ve güzel ahlakla yaşadığında bunların Allah katında bir karşılığının olduğuna inanıyorsan, hayattayken yaptığın bir duanın veya sadakanın da bir değeri olduğuna inanmalısın.
Senin on liran varsa ve bir fakire iki lirasını vererek onu kendi rızkından faydalandırıyorsan, okuduğun Fâtiha'nın, kısa surelerin veya yaptığın hayrın sevabını bir vefat etmiş kimseye bağışlamanın da bir iyilik olduğunu düşünürsün.
Nitekim şöyle bir rivayet aktarılır:
“Ölen kimse, kabrinin içinde boğulmak üzere olup da imdat isteyen kimse gibidir. Babasından, kardeşinden veya dostundan kendisine ulaşacak duayı beklemektedir. Nihayet dua kendisine ulaştığında, bu duanın sevabı ona dünya ve dünyada bulunan her şeyden daha kıymetli olur. Muhakkak ki hayatta olanların ölüler için hediyesi dua ve istiğfardır.”
(Mişkâtü'l-Mesâbîh, 1/723)
O hâlde, ahirete iman eden insan, dünyada kazandığı maldan sadaka verebildiği gibi, yaptığı bazı hayırların sevabını da vefat etmiş yakınlarına bağışlayabilir.
Bazen insan, vefat etmiş bir yakınının hayatındaki bir eşyayı, bir sözü veya bir hatırayı görünce onu hatırlar. İşte böyle bir anda onun için dua etmek, Fâtiha okumak, Kur'an'dan bir bölüm okumak veya imkânı varsa bir fakire sadaka vermek güzel bir davranıştır.
Vaktin varsa birkaç sure oku ve sevabını bağışla. Yanında fakir bir kimse varsa ve imkânın da bulunuyorsa ona yardım et.
Çünkü yarın senin de aynı durumda olmayacağının garantisi yoktur.
Sen bugün bir vefat etmiş kimseye dua edersen, yarın senin için de yaşayanların dua etmesini ümit edebilirsin.
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
“Âdemoğlu ölünce amel defteri kapanır. Ancak üç kişinin amel defteri kapanmaz:
1- Sadaka-i câriye bırakanın,
2- Kendisine dua eden hayırlı bir evlat bırakanın,
3- Faydalanılacak bir ilim bırakan kimsenin amel defteri kapanmaz.”
Buradan hareketle, insanın geride bıraktığı eserlerin ve yetiştirdiği insanların nasıl bir etki meydana getirebileceğini düşünmemiz gerekir.
Hayırlı bir evlat bırakan kimsenin ardından hayırlar devam edebileceği gibi, insanın geride kötü bir alışkanlık, kötü bir uygulama veya insanların devam ettirdiği zararlı bir davranış bırakması da farklı sonuçlar doğurabilir.
Burada “kimse kimsenin günahını çekmez” hükmünü de unutmamak gerekir. Hiç kimse başkasının günahının doğrudan sorumluluğunu yüklenmez. Ancak bir insan kötü bir davranışın öncülüğünü yapar, başkalarını buna yönlendirir veya kendisinden sonra devam edecek bir kötülüğe sebep olursa, o kötülüğün yayılmasındaki payı açısından sorumluluk söz konusu olabilir.
Bu, dünyadaki bazı örneklerle de anlaşılabilir. Bir işyerinde yapılan bir uygulamanın sonucu, o uygulamayı başlatan kişiden sonra da devam edebilir.
Mesela bir insan kötü bir alışkanlığın veya günahın yayılmasına vesile olmuşsa ve kendisinden sonra insanlar o davranışı devam ettiriyorsa, o kimsenin bıraktığı kötü örneğin sorumluluğu ayrıca değerlendirilir.
Bu sebeple:
Ey kardeşlerim! Dünyada iyi işlere imza atmak için gayret ediniz. Kötü işlerin öncüsü ve temsilcisi olmaktan sakınınız.
---
Kefaret Orucu Meselesi:
Burada oruç ve kefaret meselesine dair kendi düşüncemi aktarmak istiyorum.
Dindeki hükümlerin hikmetlerini anlamaya çalışırken, ibadetlerin insanı zorlamak için değil, insanın kulluğunu ve sorumluluğunu yerine getirmesi için emredildiğini unutmamak gerekir.
Bunu bir çiçek örneğiyle düşünelim.
Evde küçük bir saksıda yetişen bir çiçeğimiz olsun. Sıcak günlerde bu çiçeğin daha sık sulanması gerekir. Bahçede kökleri derinlere ulaşmış büyük bir hurma ağacı ise daha farklı şartlarda yaşayabilir.
İnsanların dayanma gücü de birbirinden farklıdır.
Buradaki benzetmede, insanın bedenî ve ruhî şartlarının dikkate alınması gerektiğini anlatmaya çalışıyorum.
Oruç ibadetinin amacı insanı sağlığına zarar verecek şekilde zorlamak değildir. Hastalık, yolculuk ve benzeri mazeretlerde dinin getirdiği kolaylıklar vardır.
Özellikle sağlık konusunda insan kendi durumunu bilmeli, gerektiğinde doktor tavsiyesinden yararlanmalıdır.
Oruç ibadetinin insanın bedenini ve nefsini terbiye eden bir yönü vardır. Fakat bir ibadeti yerine getirirken insanın sağlığını koruması da önemlidir.
Bu nedenle, oruç tutamayacak kadar hasta olan bir kimsenin durumunun dinî hükümler çerçevesinde ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Benim burada dikkat çekmek istediğim nokta şudur:
İbadetin hikmetini anlamadan sadece şekline bakmak doğru değildir. Hükmün yanında hikmeti de anlamaya çalışmak gerekir.
Oruç, insanı terbiye eden, sabrı öğreten ve nefsin arzularını kontrol etmeyi sağlayan büyük bir ibadettir. Fakat hastalık gibi durumlarda dinin tanıdığı ruhsatlar da göz önünde bulundurulmalıdır.
Burada benim kanaatim, her hükmün hikmetini düşünürken hem dinî ölçüleri hem de insanın gerçek durumunu birlikte değerlendirmemiz gerektiğidir.
Not: Bu bölüm vaazdaki kişisel değerlendirme ve örneklemelerden oluşmaktadır; kefaret ve oruçla ilgili fıkhî hükümlerin tamamı bu kısa değerlendirmeye indirgenemez.
Güç yetirme, hastalık ve oruçla ilgili meselelerde kişinin kendi durumuna göre ehil bir din âlimine ve gerektiğinde sağlık uzmanına danışması gerekir.
---
Geçenlerde televizyonda, bitkilerin genetik özellikleriyle oynanması ve farklı türlerin özelliklerinden yararlanılarak yeni çeşitler üretilmesiyle ilgili bir haber gördüm.
Buradan hareketle şunu düşündüm:
İnsan, tabiatın yaratılış düzeni üzerinde değişiklikler yaparken bunun sonuçlarını da düşünmelidir.
Kur'an'da şeytanın insanları saptırmak için Allah'ın yarattığı düzeni değiştirmeye yönlendireceğine dair şu ifade geçmektedir:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
وَلأُضِلَّنَّهُمْ وَلأُمَنِّيَنَّهُمْ وَلآمُرَنَّهُمْ فَلَيُبَتِّكُنَّ آذَانَ الأَنْعَامِ وَلآمُرَنَّهُمْ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلْقَ اللّهِ وَمَن يَتَّخِذِ الشَّيْطَانَ وَلِيًّا مِّن دُونِ اللّهِ فَقَدْ خَسِرَ خُسْرَانًا مُّبِينًا
Ve le udillennehum ve le umenniyennehum ve le âmurannehum fe le yubettikunne âzânel en'âmi, ve le âmurannehum fe le yugayyirunne halkallâh. Ve men yettehızi'ş-şeytâne veliyyen min dûnillâhi fe kad hasira husrânen mubînâ.
Meali:
“Onları mutlaka saptıracağım, onları birtakım kuruntulara sürükleyeceğim; onlara emredeceğim de hayvanların kulaklarını yaracaklar. Yine onlara emredeceğim de Allah’ın yaratışını değiştirecekler. Kim Allah’ı bırakıp şeytanı dost edinirse, şüphesiz apaçık bir ziyanda bulunmuştur.”
(Nisâ Suresi, 4/117-119)
Bu ayetteki “Allah’ın yaratışını değiştirme” ifadesi üzerinde tefekkür etmek gerekir. Her teknolojik veya tıbbî müdahaleyi doğrudan bu ayetin kapsamına sokmak doğru değildir. Ancak insanın yaratılış düzenine müdahale ederken bunun sonuçlarını düşünmesi gerektiği açıktır.
Ardından Rahmân Suresi’ndeki şu ayetlere bakalım:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
أَلَّا تَطْغَوْا فِي الْمِيزَانِ وَأَقِيمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَلَا تُخْسِرُوا الْمِيزَانَ وَالْأَرْضَ وَضَعَهَا لِلْأَنَامِ فِيهَا فَاكِهَةٌ وَالنَّخْلُ ذَاتُ الْأَكْمَامِ وَالْحَبُّ ذُو الْعَصْفِ وَالرَّيْحَانُ فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ
Ellâ tatgav fîl mîzân.
Ve ekîmul vezne bil-kıstı ve lâ tuhsırûl-mîzân.
Vel arda vadaahâ lil-enâm.
Fîhâ fâkihetun ven-nahlu zâtul-ekmâm.
Vel-habbu zul-asfi ver-reyhân.
Fe bi-eyyi âlâi rabbikumâ tukezzibân.
Meali:
“Ölçüde haddi aşmayın. Tartıyı adaletle yapın ve ölçüyü eksiltmeyin. Yeri de canlılar için yaratmıştır. Orada meyveler, tomurcuklu hurma ağaçları, yapraklı taneler ve güzel kokulu bitkiler vardır. Öyleyse Rabbinizin hangi nimetlerini yalanlayabilirsiniz?”
Rahmân Suresi 8-13. ayetler
Burada üzerinde durulması gereken mesele, Allah’ın yaratmış olduğu düzenin bir ölçü ve denge içerisinde olmasıdır.
İnsanoğlu tabiat üzerinde değişiklikler yaparken bu ölçüyü ve dengeyi göz ardı etmemelidir.
Her yeni imkânın beraberinde bir sorumluluk getirdiğini unutmamak gerekir.
At ile eşeğin çiftleştirilmesi sonucunda katır elde edilmesi gibi, tabiatta farklı türlerin özelliklerinden yararlanılan örnekler vardır. Fakat insanın yaptığı her müdahalenin hikmetini, faydasını ve doğurabileceği sonuçları düşünmesi gerekir.
Buradaki mesele, “her değişiklik kötüdür” demek değildir. Asıl mesele, yaratılıştaki dengeyi bozmadan, ölçüyü gözeterek hareket etmektir.
Çünkü küçük gördüğümüz bir değişiklik, başka bir canlı veya başka bir insan için çok büyük sonuçlar doğurabilir.
İyilik ve kötülük de böyledir.
Senin küçük sandığın bir iyilik, bir başkası için büyük bir iyilik olabilir.
Senin küçük gördüğün bir yanlış ise başkasının hayatında büyük bir zarara dönüşebilir.
İşte bu yüzden insan, yaptığı her işte ölçüyü, dengeyi ve sonucu düşünmelidir.
Rabbim, bizleri yanlışların ve kötülüklerin sebebi olmaktan muhafaza eylesin. Beni, ailemi, cemaatimi ve bütün müminleri her türlü şerden korusun. Âmin.
---oOo---
أَأَللَّهُمَّ أَرِنَا الْحَقَّ حَقاً وَ ارْزُقْنَا اتِّبَاعَهْ وَ أَرِنَا الْبَاطِلَ بَاطِلاً وَ ارْزُقْنَا اجْتِنَابَهْ
“Allah’ım! Bizlere hakkı hak gösterip ona tâbi olmayı, bâtılı da bâtıl gösterip ondan yüz çevirmeyi nasip eyle!”
وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
Ve âhiru da’vâhum enil hamdü lillâhi rabbil âlemîn. Âmin.
El-Fâtiha maassalavât.
سُبْحاَنَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ
Sübhâneke Allahümme ve bihamdik, eşhedü en lâ ilâhe illâ ente, estağfiruke ve etûbü ileyk.
---oOo---
Kar©glan
Başağaçlı Raşit Tunca
Schrems, 11 Haziran 2016 Cumartesi
Original Kar © glan
Kar©glan'ın 11 Haziran 2016 Vaazı
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ مَا أَمْرُنَا إِلَّا وَاحِدَةٌ كَلَمْحٍ بِالْبَصَرِ
Sadakallâhü'l-Azîm, Kamer Suresi 49-50. ayetler
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Bismillâhirrahmânirrahîm.
İnnâ kulle şey'in halaknâhu bi kader. Ve mâ emrunâ illâ vâhidetun ke-lemhin bil-basar.
Meali:
“Şüphesiz biz her şeyi bir ölçüye göre yarattık. Bizim emrimiz ancak bir tek emirdir; göz açıp kapama gibi bir anda gerçekleşir.”
Sadakallâhü'l-Azîm, Kamer Suresi 49-50. ayetler
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
وَإِنَّ يَوْمًا عِندَ رَبِّكَ كَأَلْفِ سَنَةٍ مِّمَّا تَعُدُّونَ
Ve inne yevmen inde rabbike ke-elfi senetin mimmâ teuddûn.
“Şüphesiz Rabbinin nezdinde bir gün, sizin saydığınız bin yıl gibidir.”
Sadakallâhü'l-Azîm, Hac Suresi 47. ayet
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍ
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Leyletül-kadri hayrun min elfi şehr.
Meali:
“Kadir Gecesi bin aydan daha hayırlıdır.”
---oOo---
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
“Küçük günaha devam etmek, büyük günah olur.”
(Hadis-i Şerif, İbn Asâkir)
“Küçük görünen günahlar, toplanınca sahibini helak eder.”
(Hadis-i Şerif, Taberânî)
“İslam'da faiz yoktur ama İslam'ın, faizli borç gibi ödenmedikçe artan bir borcu vardır. O da namaz borcudur. Ödenmeye ödenmeye dağlar kadar namaz borcu olan bir kimse, o yükten kurtulmadıkça yaptığı güzel işlerin karşılığını düşünmelidir.”
(Kar©glan Sözü, 11.06.2016)
“Terazi haddine gelince, bazen bir saç teli kadar bile bir ağırlık ibrenin değişmesini sağlar. Varsa ağır getirir, yoksa noksan ve hafif getirir.”
(Kar©glan Sözü, 11.06.2016)
“Allâhumme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.
Allâhumme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ bârekte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.”
Yolculuğumuza başlıyoruz:
Büyük Türk hakanı Attila'ya atfedilen şöyle bir söz vardır:
“Atımın nalındaki bir çivi düşseydi, bu büyük ülke olmazdı.”
“Nasıl olur? Bir çivi bir ülkeyi nasıl kurtarır?” diye sorulduğunda ise şöyle cevap verdiği anlatılır:
“Bir çivi bir nalı, bir nal bir atı, bir at bir komutanı, bir komutan bir orduyu, bir ordu da koca bir ülkeyi etkiler. Şimdi anladınız mı? Bir çivinin eksikliği bile ne kadar büyük kayıplara sebep olabilir.”
Buradaki asıl mesele, küçük görünen bir şeyin büyük sonuçlar doğurabileceğidir.
Peygamber Efendimiz buyuruyor ki:
“Beş şey gelmeden önce şu beş şeyin kıymetini bilin:
1- İhtiyarlık gelmeden önce gençliğin,
2- Hastalıktan önce sağlığın,
3- Meşguliyetten önce boş vaktin,
4- Fakirlikten önce zenginliğin,
5- Ölmeden önce hayatın kıymetini bilin.”
Ve burada “ölmeden önce hayatın ve dünyada ahireti kazanmanın kıymetini bilin” denilmektedir.
İnsan hayattayken yaptığı iyiliklerin, duaların ve güzel amellerin değerini bilmelidir. Çünkü insan öldükten sonra artık kendi amelini artırma imkânı sona erer; ancak geride bıraktığı bazı hayırlar ve kendisine yapılan dualar onun için bir vesile olabilir.
Bu sebeple, bir mümin vefat etmiş bir yakınını hatırladığında onun için dua edebilir, Kur'an okuyabilir, sadaka verebilir ve sevabını ona bağışlayabilir.
Bazen insanın küçücük gördüğü bir iyilik, başka biri için çok büyük bir değer taşıyabilir.
Mesela senin birkaç dakikanı alan bir Fâtiha veya birkaç kısa sure, vefat etmiş bir yakının için senin gönlünde çok büyük bir anlam taşıyabilir.
Hz. Peygamber (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) şöyle buyurmuştur:
إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ: إِلَّا مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ
“İnsan ölünce şu üç şey dışında ameli sona erer: Sadaka-i câriye, kendisinden faydalanılan ilim ve kendisine dua eden salih evlat.”
(Hadis-i Şerif)
Ve yine:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
قَالَ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: .... وَإِنَّ اللهَ لَيُدْخِلُ عَلَى أَهْلِ الْقُبُورِ مِنْ دُعَاءِ أَهْلِ الْاَرْضِ أَمْثَالَ الْجِبَالِ فَاِنَّ هَدِيَّةَ الْاَحْيَاءِ إِلَى الْاَمْوَاتِ اَلْاِسْتِغْفَارُ لَهُمْ وَالصَّدَقَةُ عَلَيْهِمْ
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
“Muhakkak Allahü Teâlâ, yeryüzündekilerin duasından dolayı kabirdekilere dağlar kadar rahmet verir. Dirilerin ölülere hediyeleri, onlar için istiğfar ve sadakadır.”
(Hadîs-i Şerîf, Kenzü'l-Ummâl)
“Ölüler, dirilerin göndereceği hayırlara muhtaçtır.”
Ey insanoğlu!
Eğer namaz kıldığında, sevap işlediğinde, Kur'an okuduğunda ve güzel ahlakla yaşadığında bunların Allah katında bir karşılığının olduğuna inanıyorsan, hayattayken yaptığın bir duanın veya sadakanın da bir değeri olduğuna inanmalısın.
Senin on liran varsa ve bir fakire iki lirasını vererek onu kendi rızkından faydalandırıyorsan, okuduğun Fâtiha'nın, kısa surelerin veya yaptığın hayrın sevabını bir vefat etmiş kimseye bağışlamanın da bir iyilik olduğunu düşünürsün.
Nitekim şöyle bir rivayet aktarılır:
“Ölen kimse, kabrinin içinde boğulmak üzere olup da imdat isteyen kimse gibidir. Babasından, kardeşinden veya dostundan kendisine ulaşacak duayı beklemektedir. Nihayet dua kendisine ulaştığında, bu duanın sevabı ona dünya ve dünyada bulunan her şeyden daha kıymetli olur. Muhakkak ki hayatta olanların ölüler için hediyesi dua ve istiğfardır.”
(Mişkâtü'l-Mesâbîh, 1/723)
O hâlde, ahirete iman eden insan, dünyada kazandığı maldan sadaka verebildiği gibi, yaptığı bazı hayırların sevabını da vefat etmiş yakınlarına bağışlayabilir.
Bazen insan, vefat etmiş bir yakınının hayatındaki bir eşyayı, bir sözü veya bir hatırayı görünce onu hatırlar. İşte böyle bir anda onun için dua etmek, Fâtiha okumak, Kur'an'dan bir bölüm okumak veya imkânı varsa bir fakire sadaka vermek güzel bir davranıştır.
Vaktin varsa birkaç sure oku ve sevabını bağışla. Yanında fakir bir kimse varsa ve imkânın da bulunuyorsa ona yardım et.
Çünkü yarın senin de aynı durumda olmayacağının garantisi yoktur.
Sen bugün bir vefat etmiş kimseye dua edersen, yarın senin için de yaşayanların dua etmesini ümit edebilirsin.
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
“Âdemoğlu ölünce amel defteri kapanır. Ancak üç kişinin amel defteri kapanmaz:
1- Sadaka-i câriye bırakanın,
2- Kendisine dua eden hayırlı bir evlat bırakanın,
3- Faydalanılacak bir ilim bırakan kimsenin amel defteri kapanmaz.”
Buradan hareketle, insanın geride bıraktığı eserlerin ve yetiştirdiği insanların nasıl bir etki meydana getirebileceğini düşünmemiz gerekir.
Hayırlı bir evlat bırakan kimsenin ardından hayırlar devam edebileceği gibi, insanın geride kötü bir alışkanlık, kötü bir uygulama veya insanların devam ettirdiği zararlı bir davranış bırakması da farklı sonuçlar doğurabilir.
Burada “kimse kimsenin günahını çekmez” hükmünü de unutmamak gerekir. Hiç kimse başkasının günahının doğrudan sorumluluğunu yüklenmez. Ancak bir insan kötü bir davranışın öncülüğünü yapar, başkalarını buna yönlendirir veya kendisinden sonra devam edecek bir kötülüğe sebep olursa, o kötülüğün yayılmasındaki payı açısından sorumluluk söz konusu olabilir.
Bu, dünyadaki bazı örneklerle de anlaşılabilir. Bir işyerinde yapılan bir uygulamanın sonucu, o uygulamayı başlatan kişiden sonra da devam edebilir.
Mesela bir insan kötü bir alışkanlığın veya günahın yayılmasına vesile olmuşsa ve kendisinden sonra insanlar o davranışı devam ettiriyorsa, o kimsenin bıraktığı kötü örneğin sorumluluğu ayrıca değerlendirilir.
Bu sebeple:
Ey kardeşlerim! Dünyada iyi işlere imza atmak için gayret ediniz. Kötü işlerin öncüsü ve temsilcisi olmaktan sakınınız.
---
Kefaret Orucu Meselesi:
Burada oruç ve kefaret meselesine dair kendi düşüncemi aktarmak istiyorum.
Dindeki hükümlerin hikmetlerini anlamaya çalışırken, ibadetlerin insanı zorlamak için değil, insanın kulluğunu ve sorumluluğunu yerine getirmesi için emredildiğini unutmamak gerekir.
Bunu bir çiçek örneğiyle düşünelim.
Evde küçük bir saksıda yetişen bir çiçeğimiz olsun. Sıcak günlerde bu çiçeğin daha sık sulanması gerekir. Bahçede kökleri derinlere ulaşmış büyük bir hurma ağacı ise daha farklı şartlarda yaşayabilir.
İnsanların dayanma gücü de birbirinden farklıdır.
Buradaki benzetmede, insanın bedenî ve ruhî şartlarının dikkate alınması gerektiğini anlatmaya çalışıyorum.
Oruç ibadetinin amacı insanı sağlığına zarar verecek şekilde zorlamak değildir. Hastalık, yolculuk ve benzeri mazeretlerde dinin getirdiği kolaylıklar vardır.
Özellikle sağlık konusunda insan kendi durumunu bilmeli, gerektiğinde doktor tavsiyesinden yararlanmalıdır.
Oruç ibadetinin insanın bedenini ve nefsini terbiye eden bir yönü vardır. Fakat bir ibadeti yerine getirirken insanın sağlığını koruması da önemlidir.
Bu nedenle, oruç tutamayacak kadar hasta olan bir kimsenin durumunun dinî hükümler çerçevesinde ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Benim burada dikkat çekmek istediğim nokta şudur:
İbadetin hikmetini anlamadan sadece şekline bakmak doğru değildir. Hükmün yanında hikmeti de anlamaya çalışmak gerekir.
Oruç, insanı terbiye eden, sabrı öğreten ve nefsin arzularını kontrol etmeyi sağlayan büyük bir ibadettir. Fakat hastalık gibi durumlarda dinin tanıdığı ruhsatlar da göz önünde bulundurulmalıdır.
Burada benim kanaatim, her hükmün hikmetini düşünürken hem dinî ölçüleri hem de insanın gerçek durumunu birlikte değerlendirmemiz gerektiğidir.
Not: Bu bölüm vaazdaki kişisel değerlendirme ve örneklemelerden oluşmaktadır; kefaret ve oruçla ilgili fıkhî hükümlerin tamamı bu kısa değerlendirmeye indirgenemez.
Güç yetirme, hastalık ve oruçla ilgili meselelerde kişinin kendi durumuna göre ehil bir din âlimine ve gerektiğinde sağlık uzmanına danışması gerekir.
---
Geçenlerde televizyonda, bitkilerin genetik özellikleriyle oynanması ve farklı türlerin özelliklerinden yararlanılarak yeni çeşitler üretilmesiyle ilgili bir haber gördüm.
Buradan hareketle şunu düşündüm:
İnsan, tabiatın yaratılış düzeni üzerinde değişiklikler yaparken bunun sonuçlarını da düşünmelidir.
Kur'an'da şeytanın insanları saptırmak için Allah'ın yarattığı düzeni değiştirmeye yönlendireceğine dair şu ifade geçmektedir:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
وَلأُضِلَّنَّهُمْ وَلأُمَنِّيَنَّهُمْ وَلآمُرَنَّهُمْ فَلَيُبَتِّكُنَّ آذَانَ الأَنْعَامِ وَلآمُرَنَّهُمْ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلْقَ اللّهِ وَمَن يَتَّخِذِ الشَّيْطَانَ وَلِيًّا مِّن دُونِ اللّهِ فَقَدْ خَسِرَ خُسْرَانًا مُّبِينًا
Ve le udillennehum ve le umenniyennehum ve le âmurannehum fe le yubettikunne âzânel en'âmi, ve le âmurannehum fe le yugayyirunne halkallâh. Ve men yettehızi'ş-şeytâne veliyyen min dûnillâhi fe kad hasira husrânen mubînâ.
Meali:
“Onları mutlaka saptıracağım, onları birtakım kuruntulara sürükleyeceğim; onlara emredeceğim de hayvanların kulaklarını yaracaklar. Yine onlara emredeceğim de Allah’ın yaratışını değiştirecekler. Kim Allah’ı bırakıp şeytanı dost edinirse, şüphesiz apaçık bir ziyanda bulunmuştur.”
(Nisâ Suresi, 4/117-119)
Bu ayetteki “Allah’ın yaratışını değiştirme” ifadesi üzerinde tefekkür etmek gerekir. Her teknolojik veya tıbbî müdahaleyi doğrudan bu ayetin kapsamına sokmak doğru değildir. Ancak insanın yaratılış düzenine müdahale ederken bunun sonuçlarını düşünmesi gerektiği açıktır.
Ardından Rahmân Suresi’ndeki şu ayetlere bakalım:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
أَلَّا تَطْغَوْا فِي الْمِيزَانِ وَأَقِيمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَلَا تُخْسِرُوا الْمِيزَانَ وَالْأَرْضَ وَضَعَهَا لِلْأَنَامِ فِيهَا فَاكِهَةٌ وَالنَّخْلُ ذَاتُ الْأَكْمَامِ وَالْحَبُّ ذُو الْعَصْفِ وَالرَّيْحَانُ فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ
Ellâ tatgav fîl mîzân.
Ve ekîmul vezne bil-kıstı ve lâ tuhsırûl-mîzân.
Vel arda vadaahâ lil-enâm.
Fîhâ fâkihetun ven-nahlu zâtul-ekmâm.
Vel-habbu zul-asfi ver-reyhân.
Fe bi-eyyi âlâi rabbikumâ tukezzibân.
Meali:
“Ölçüde haddi aşmayın. Tartıyı adaletle yapın ve ölçüyü eksiltmeyin. Yeri de canlılar için yaratmıştır. Orada meyveler, tomurcuklu hurma ağaçları, yapraklı taneler ve güzel kokulu bitkiler vardır. Öyleyse Rabbinizin hangi nimetlerini yalanlayabilirsiniz?”
Rahmân Suresi 8-13. ayetler
Burada üzerinde durulması gereken mesele, Allah’ın yaratmış olduğu düzenin bir ölçü ve denge içerisinde olmasıdır.
İnsanoğlu tabiat üzerinde değişiklikler yaparken bu ölçüyü ve dengeyi göz ardı etmemelidir.
Her yeni imkânın beraberinde bir sorumluluk getirdiğini unutmamak gerekir.
At ile eşeğin çiftleştirilmesi sonucunda katır elde edilmesi gibi, tabiatta farklı türlerin özelliklerinden yararlanılan örnekler vardır. Fakat insanın yaptığı her müdahalenin hikmetini, faydasını ve doğurabileceği sonuçları düşünmesi gerekir.
Buradaki mesele, “her değişiklik kötüdür” demek değildir. Asıl mesele, yaratılıştaki dengeyi bozmadan, ölçüyü gözeterek hareket etmektir.
Çünkü küçük gördüğümüz bir değişiklik, başka bir canlı veya başka bir insan için çok büyük sonuçlar doğurabilir.
İyilik ve kötülük de böyledir.
Senin küçük sandığın bir iyilik, bir başkası için büyük bir iyilik olabilir.
Senin küçük gördüğün bir yanlış ise başkasının hayatında büyük bir zarara dönüşebilir.
İşte bu yüzden insan, yaptığı her işte ölçüyü, dengeyi ve sonucu düşünmelidir.
Rabbim, bizleri yanlışların ve kötülüklerin sebebi olmaktan muhafaza eylesin. Beni, ailemi, cemaatimi ve bütün müminleri her türlü şerden korusun. Âmin.
---oOo---
أَأَللَّهُمَّ أَرِنَا الْحَقَّ حَقاً وَ ارْزُقْنَا اتِّبَاعَهْ وَ أَرِنَا الْبَاطِلَ بَاطِلاً وَ ارْزُقْنَا اجْتِنَابَهْ
“Allah’ım! Bizlere hakkı hak gösterip ona tâbi olmayı, bâtılı da bâtıl gösterip ondan yüz çevirmeyi nasip eyle!”
وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
Ve âhiru da’vâhum enil hamdü lillâhi rabbil âlemîn. Âmin.
El-Fâtiha maassalavât.
سُبْحاَنَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ
Sübhâneke Allahümme ve bihamdik, eşhedü en lâ ilâhe illâ ente, estağfiruke ve etûbü ileyk.
---oOo---
Kar©glan
Başağaçlı Raşit Tunca
Schrems, 11 Haziran 2016 Cumartesi
Original Kar © glan
“İsmi Veli” Veli Nedir, Evliya Nedir? ve Acıyı, Belayı Kucaklamak
Kar©glan'ın 26 Haziran 2016 Vaazı
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
أَنتَ وَلِيُّنَا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَأَنتَ خَيْرُ الْغَافِرِينَ
Sadakallâhü'l-Azîm, A'râf Suresi 155. ayetten pasaj
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Bismillâhirrahmânirrahîm.
Ente veliyyunâ, fagfir lenâ verhamnâ ve ente hayrul gâfirîn.
Meali:
“Sen bizim velimiz, dostumuzsun. Artık bizi mağfiret et ve bize merhamet et. Sen, mağfiret edenlerin en hayırlısısın.”
Sadakallâhü'l-Azîm, A'râf Suresi 155. ayetten pasaj
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلَائِكَةُ أَلَّا تَخَافُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِيَاؤُكُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الْآخِرَةِ وَلَكُمْ فِيهَا مَا تَشْتَهِي أَنفُسُكُمْ وَلَكُمْ فِيهَا مَا تَدَّعُونَ نُزُلًا مِّنْ غَفُورٍ رَّحِيمٍ وَمَنْ أَحْسَنُ قَوْلًا مِّمَّن دَعَا إِلَى اللَّهِ وَعَمِلَ صَالِحًا وَقَالَ إِنَّنِي مِنَ الْمُسْلِمِينَ
İnnellezîne kâlû rabbunâllâhu summestekâmû tetenezzelu aleyhimul melâiketu ellâ tehâfû ve lâ tahzenû ve ebşirû bil cennetilletî kuntum tûadûn. Nahnu evliyâukum fîl hayâtid dunyâ ve fîl âhirati, ve lekum fîhâ mâ teştehî enfusukum ve lekum fîhâ mâ teddeû. Nuzulen min gafûrin rahîm. Ve men ahsenu kavlen mimmen deâ ilâllâhi ve amile sâlihan ve kâle innenî minel muslimîn.
Meali:
“Şüphesiz, ‘Rabbimiz Allah’tır’ deyip de sonra dosdoğru yaşayanların üzerine melekler iner ve şöyle derler: ‘Korkmayın, üzülmeyin. Size vaat edilen cennetle sevinin. Biz dünya hayatında da ahirette de sizin dostlarınızız. Orada nefislerinizin arzuladığı her şey sizin içindir ve orada istediğiniz her şey vardır. Bunlar, çok bağışlayan ve çok merhamet eden Allah’tan bir ikramdır.’
Allah’a çağıran, salih amel işleyen ve ‘Şüphesiz ben Müslümanlardanım’ diyenden daha güzel sözlü kim vardır?”
Sadakallâhü'l-Azîm, Fussilet Suresi 30-33. ayetler
İbn Ömer (radıyallâhu anh)'ın bir rivayetine göre:
Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm) namaza başlayınca önce “Veccehtü vechiye...” diye başlayan duayı, ardından Sübhâneke duasını, bundan sonra da “İnne salâtî ve nüsükî...” diye başlayan duayı okur, ondan sonra kıraate geçerdi.
Veccehtü Duası budur:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ حَنِيفًا وَمَا أَنَاْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ
İnnî veccehtü vechiyelillezî, feterassemâvâti vel arda hanîfen ve mâ ene minel müşrikîn.
Meali:
“Muhakkak ki ben, hanif olarak yüzümü gökleri ve yeri yaratana çevirdim. Ben müşriklerden değilim.”
Sadakallâhü'l-Azîm, En'âm Suresi 79. ayet
“İnne salâtî ve nüsükî” duası da budur:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِنَّ صَلاَتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
İnne salâtî ve nusukî ve mahyâye ve memâtî lillâhi rabbil âlemîn.
Meali:
“Muhakkak ki benim namazım, kurbanım, ibadetlerim, hayatım ve ölümüm âlemlerin Rabbi Allah içindir.”
Sadakallâhü'l-Azîm, En'âm Suresi 162. ayet
---oOo---
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
mhdmhdmhdmhdmhdm
(Hadis-i Şerif, mhdmhd)
“Allâhumme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.
Allâhumme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ bârekte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.”
Yolculuğumuza başlıyoruz:
Rabbim buyuruyor ki:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
أَلا إِنَّ أَوْلِيَاء اللّهِ لاَ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُونَ
Elâ inne evliyâallâhi lâ havfun aleyhim ve lâ hum yahzenûn.
Meali:
“Muhakkak ki Allah’ın velilerine, dostlarına korku yoktur. Onlar mahzun da olmazlar.”
Sadakallâhü'l-Azîm, Yûnus Suresi 62. ayet
Yine:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
اللّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُواْ يُخْرِجُهُم مِّنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّوُرِ وَالَّذِينَ كَفَرُواْ أَوْلِيَآؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُم مِّنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُمَاتِ أُوْلَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ
Allâhu veliyyullezîne âmenû, yuhricuhum minez-zulumâti ilân-nûr, vellezîne keferû evliyâuhumut-tâgûtu yuhricûnehum minez-zulümâti ilân-nûr. Ulâike ashâbun-nâr, hum fîhâ hâlidûn.
Meali:
“Allah, iman edenlerin velisidir, dostudur. Onları karanlıklardan aydınlığa çıkarır. İnkâr edenlerin velileri ise tâğuttur. Onları aydınlıktan karanlıklara çıkarırlar. Onlar cehennemliklerdir. Orada ebedî kalırlar.”
Sadakallâhü'l-Azîm, Bakara Suresi 257. ayet
Ve bu seneki gündönümlerinden birisini daha geride bıraktık: 21 Haziran gündönümü. Artık günler en uzun vaktine ulaşmış oldu ve bundan sonra günler yavaş yavaş kısalmaya, geceler ise uzamaya başlayacaktır. Bu süreç 21 Aralık’a kadar devam eder. 21 Aralık ise yılın en uzun gecesine, yani diğer gündönümüne işaret eder.
Yukarıda yazdığımız ayette ne buyruluyor?
“İyilerin velisi ve dostu Allah’tır; O, onları karanlıklardan aydınlığa çıkarır. Kötülüğü tercih edenlerin velileri ise tâğuttur; onlar da aydınlıktan karanlıklara yönelirler.”
Bu ayetleri, vaazımızdaki işarî yorum açısından düşündüğümüzde, aydınlık ile karanlık, yaz ile kış ve gündüz ile gece arasında bir temsil kurabiliriz. Burada asıl anlatılmak istenen, insanın hangi yöne yöneldiği ve kimin velayetini tercih ettiğidir.
Şeytanın da kendisine verilen mühlet çerçevesinde insanları saptırmaya çalışması, bu düşüncenin bir başka yönüdür. Allah Teâlâ ona kıyamete kadar mühlet vermiştir. Fakat bu, şeytanın Allah’a denk veya gerçek anlamda bir rakip olduğu anlamına gelmez. Şeytan da Allah’ın yaratmış olduğu bir varlıktır ve onun imtihan içerisindeki rolü, insanın iradesinin ortaya çıkmasına vesile olan bir sınanma alanıdır.
İşte ihtilafta bereket vardır.
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْرَاهِيمَ لَلَّذِينَ اتَّبَعُوهُ وَهَذَا النَّبِيُّ وَالَّذِينَ آمَنُواْ وَاللّهُ وَلِيُّ الْمُؤْمِنِينَ
İnne evlen-nâsi bi İbrâhîme lellezînettebeûhu ve hâzân-nebiyyü vellezîne âmenû, vallâhu veliyyul-mu’minîn.
Meali:
“Şüphesiz insanların İbrahim’e en yakın olanı, elbette ona uyanlar, bir de bu peygamber ve iman edenlerdir. Allah da müminlerin velisidir, dostudur.”
Sadakallâhü'l-Azîm, Âl-i İmrân Suresi 68. ayet
Hz. İbrahim’e en yakın olanların onun yolundan gidenler olması, bizim için de bir yöneliş ölçüsü olarak düşünülebilir. İbrahim aleyhisselâmın tevhid üzere yönelişi, karanlıktan aydınlığa çıkışın bir sembolü olarak ele alınabilir.
O ne der?
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ حَنِيفًا وَمَا أَنَاْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ
İnnî veccehtü vechiyelillezî, feteras-semâvâti vel arda hanîfen ve mâ ene minel müşrikîn.
Meali:
“Muhakkak ki ben, hanif olarak yüzümü gökleri ve yeri yaratana çevirdim. Ben müşriklerden değilim.”
Sadakallâhü'l-Azîm, En'âm Suresi 79. ayet
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِذْ هَمَّت طَّآئِفَتَانِ مِنكُمْ أَن تَفْشَلاَ وَاللّهُ وَلِيُّهُمَا وَعَلَى اللّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ
İz hemmet tâifetâni minkum en tefşelâ vallâhu veliyyuhumâ ve alâllâhi fel yetevekkelil mu’minûn.
Meali:
“Hani sizden iki takım, çözülmeye yüz tutmuştu. Hâlbuki Allah onların yardımcısı idi. Müminler yalnız Allah’a tevekkül etsinler.”
Sadakallâhü'l-Azîm, Âl-i İmrân Suresi 122. ayet
Aydınlığın, nurun ve ziyânın Rabbi Allah olduğu gibi, karanlığın ve imtihanın varlığı da Allah’ın yaratması dâhilindedir. Doğunun Rabbi Allah olduğu gibi batının da Rabbi Allah’tır. Öyleyse insan, hangi şart içerisinde bulunursa bulunsun Allah’a tevekkül etmelidir.
“Ne ilkbahardan ve yazdan vazgeçilir, ne de sonbahar ve kıştan. Allah’a yönelenlerin vekili O’dur; gecenin de gündüzün de, yazın da kışın da Rabbi O’dur.”
“Kar©glan sözü, 26.06.2016”
Allah Teâlâ’nın kullarını farklı imtihanlardan geçirmesi üzerine bu vaazda bir benzetme kurulmaktadır. Azrail aleyhisselâmın vazifesi nasıl kendisine verilmişse, şeytanın da insanları saptırmaya yönelik imtihan alanındaki rolü kendisine verilmiştir. Fakat burada şeytanın Allah’a denk bir hasım olduğu düşünülmemelidir. Şeytanın düşmanlığı, insan açısından bir imtihan ve sınanma vesilesidir.
Şeytanın, “Senin kullarını mutlaka saptıracağım” şeklindeki tehdidi Kur’an’da anlatılır. Buna karşılık Allah’ın hâlis kulları üzerinde onun mutlak bir hâkimiyeti olmadığı da bildirilmiştir.
Bu bakımdan, vaazdaki işarî yorumda şeytan; kışın, sonbaharın, zulmetin ve karanlığın sembolik temsilcisi olarak ele alınmaktadır. Fakat gece olmadan gündüzün, kış olmadan baharın kıymeti tam olarak anlaşılmaz. İnsan, bütün bu değişimlerin içerisinde Rabbine yönelmeyi öğrenir.
وَاللّهُ أَعْلَمُ بِأَعْدَائِكُمْ وَكَفَى بِاللّهِ وَلِيًّا وَكَفَى بِاللّهِ نَصِيرًا
Vallâhu a'lemu bi a'dâikum. Ve kefâ billâhi veliyyen, ve kefâ billâhi nasîrâ.
Meali:
“Ve sizin düşmanlarınızı en iyi Allah bilir. Dost olarak Allah yeter. Yardımcı olarak da Allah yeter.”
Nisâ Suresi 45. ayet
“Müminlerin göğüsleri, kalpleri hayırlı ve güzel işler sebebiyle kaynar, coşar. Fâcir kimselerin göğüsleri de kötü işler yüzünden coşar. Allahü Teâlâ sizin kalbinizden geçenlere, niyetlerinize bakar. Niyetlerinize dikkat ediniz ki Allahü Teâlâ size merhamet etsin.”
Ve bizim ve yolumuzdan gidenlerin zikri olan “Raşidi Zikri”ni çekenlerden, mevsim tesbihi makamına çıkarılanlara bu makamın ilham yoluyla bildirildiği kabul edilmektedir.
Bu vaazdaki uygulamaya göre, zikre yeni başlayan bazı kişilerin aramıza katılması sebebiyle zikre devam etmekte zorlanmalar yaşandığı düşünülmüş ve bu nedenle zikre bazı ayet ve babların ilave edildiği ifade edilmiştir.
Bunlar arasında 10_1 ve 10_2 babları, yalancıların şerrine karşı 80_a, 80_b ve 80_c babları ile ayrıca 40_2, 54_3, 54_4, 54_5, 54_6 ve 62_2 babları ve bunların açıklamaları bulunmaktadır.
Ayrıca:
[attachment=38460]
!!! DİKKAT !!!
#####################
Mevsim Tesbihi çekme makamına çıkarılmış sofilere, o makamın manen ilham yoluyla bildirildiği ifade edilmektedir.
Günlük zikrin, baştan 17. ve 18. bablara kadar, yani Es'elüke Duası'na kadar 17 ve 18 dahil olmak üzere okunmasından sonra, bu vaazdaki uygulama tarifine göre bazı günlerde yağmur veya kar için belirli bir su içme uygulamasından söz edilmektedir.
Yaz, ilkbahar ve sonbaharda soğuk ve berrak su; kışın ise süt içilmesinden bahsedilmektedir. Buradaki uygulamanın yalnızca ilham geldiği ifade edilen günlerde yapılacağı belirtilmektedir.
Güneşin doğmasıyla ilgili bölümde ise, zikrin tamamlanmasından sonra belirli bir süre su, süt, çay ve benzeri içeceklerin içilmemesi gerektiği söylenmektedir.
Not: Bu bölüm, vaazdaki tasavvufî/işarî uygulama anlatımıdır. Bunu tıbbi veya bilimsel bir yöntem olarak değerlendirmemek gerekir.
#####################
110. Yazları 666 defa “Allah” zikri, kışları ise 66 defa “Allah” zikri çekilir.
Dikkat: “21 Haziran”a kadar 666 defa çekilir. Gün döndükten sonra, yani “21 Haziran”dan sonra, “21 Aralık”a kadar 66 defa çekilir. “21 Aralık”tan sonra ise tekrar 666 defa çekilmeye başlanır ve bu uygulama “21 Haziran”a kadar devam eder.
#####################
“Müminlerin göğüsleri, kalpleri hayırlı ve güzel işler sebebiyle kaynar, coşar. Fâcir kimselerin göğüsleri de kötü işler yüzünden coşar. Allahü Teâlâ sizin kalbinizden geçenlere, niyetlerinize bakar. Niyetlerinize dikkat ediniz ki Allahü Teâlâ size merhamet etsin.”
RAŞİD'İN ZİKİR EVRADI V-PRO8.6 ÇIKTI
Okumak isteyip de elinde olmayanlar buradan indirebilir:
[attachment=38458]
YENİSİ RAŞİD'İN ZİKİR EVRADI V-PRO8.9 ÇIKTI
Okumak isteyip de elinde olmayanlar buradan indirebilir:
[attachment=38459]
---oOo---
Acıyı, Belayı Kucaklamak Meselesine Gelince
21 Haziran’ı geride bıraktık. Artık günlerin yavaş yavaş kısalması, havanın daha erken kararması ve mevsimin sonbahara, oradan da kışa doğru ilerlemesi başlayacaktır.
Bu nedenle, vaazımızın bu bölümünde sonbaharı, kışı ve geceyi de hayatın bir parçası olarak kabul etmekten ve “belayı kucaklamak” meselesinden söz edeceğiz.
Bunu, başımızdan geçen ve benim için bir ibret vesilesi olan İnşirah Suresi ile ilgili bir hatıra üzerinden anlatmak istiyorum.
Taş ocağında çalışıyorum ve o dönemde Nakşibendî tarikatına mensubum. Yaklaşık her gün Hatme-i Hâcegân yapıyoruz. Hatmede okunan zikirlerden birisi de “Elem neşrah” diye bilinen İnşirah Suresi’dir.
O sıralarda özellikle İnşirah Suresi üzerinde düşünmeye başlamıştım.
Bir gün taş ocağında çalışırken taşları kesmek için kullandığımız kompresör tabancası bozuldu. O dönemde tamircilerle aram pek iyi değildi ve bana yeni bir tabanca vermeleri konusunda da daha önce olumlu bir sonuç alamamıştım.
Tabancam bozulunca, “Bugün yine uğraşacağız, bana yine eski bir tabanca verecekler” diye düşündüm.
Tam o sırada Mevlânâ’nın ölümü düğüne gider gibi karşılamaya dair sözleri aklıma geldi. Ardından İnşirah Suresi’ni hatırladım.
Kendi kendime:
“Rabbim, tamirhaneye gidiyorum ama sanki Mevlânâ’nın ölüme gider gibi gitmesi ve Hz. İbrahim’in ateşe yürüyüşü gibi ben de başıma geleni kabullenerek gidiyorum. Başa gelen çekilir.”
dedim.
Sonra “Elem neşrah” Suresi’ni okudum ve şu ayeti tekrar tekrar düşündüm:
“Şüphesiz güçlükle beraber bir kolaylık vardır. Gerçekten güçlükle beraber bir kolaylık vardır.”
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا
Fe inne meal usri yusrâ. İnne meal usri yusrâ.
Bu ayeti okuyarak ve manasını düşünerek tamirhaneye gittim.
Tamirhanede Hans isimli bir tamirci vardı. Bana sıfır, yeni bir kompresör tabancası verdi.
Çok sevindim. Yeni tabancayı alıp sevinçle işyerime döndüm ve ilk defa sıfır bir tabanca kullanmanın sevincini yaşadım.
Ben bunu kendi hayatımda İnşirah Suresi’ndeki ayetin bir tecellisi ve benim için bir ibret vesilesi olarak gördüm.
Buradan çıkardığım ders şuydu:
Bazen insanın karşısına çıkan sıkıntı, sabırla ve Allah’a tevekkülle karşılandığında hayra dönüşebilir.
Hz. İbrahim’in ateşe atılması kıssasında olduğu gibi, insanın başına gelen her zorluğu Allah’ın izniyle bir imtihan ve sabır vesilesi olarak görmesi mümkündür.
Burada “acıyı kucaklamak”, acıyı veya belayı istemek anlamına gelmez. Belaya razı olmak da günahı veya zulmü kabullenmek demek değildir.
Asıl maksat, insanın başına gelen zorluk karşısında isyan etmek yerine sabretmesi, Allah’a sığınması, elinden gelen tedbiri alması ve hayır ummasıdır.
Bu bakımdan, 21 Haziran’dan sonra mevsimin sonbahara ve kışa doğru dönmesini de bir tefekkür vesilesi olarak görebiliriz. Karanlığı da aydınlığı da, geceyi de gündüzü de Allah’ın yarattığını bilerek her hâlde Rabbimize yönelmeliyiz.
Rabbim, cemaatimin, sevenlerimin ve sevdiklerimin başındaki belaları ve şerleri, İnşirah Suresi’ndeki o iki ayetin sırrı ile şerden hayra tebdil eylesin.
---oOo---
أَأَللَّهُمَّ أَرِنَا الْحَقَّ حَقاً وَ ارْزُقْنَا اتِّبَاعَهْ وَ أَرِنَا الْبَاطِلَ بَاطِلاً وَ ارْزُقْنَا اجْتِنَابَهْ
“Allah’ım! Bizlere hakkı hak gösterip ona tâbi olmayı, bâtılı da bâtıl gösterip ondan yüz çevirmeyi nasip eyle!”
وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
Ve âhiru da’vâhum enil hamdü lillâhi rabbil âlemîn. Âmin.
El-Fâtiha maassalavât.
سُبْحاَنَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ
Sübhâneke Allahümme ve bihamdik, eşhedü en lâ ilâhe illâ ente, estağfiruke ve etûbü ileyk.
---oOo---
Kar©glan
Başağaçlı Raşit Tunca
Schrems, 26 Haziran 2016 Pazar
Original Kar © glan
Kar©glan'ın 26 Haziran 2016 Vaazı
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
أَنتَ وَلِيُّنَا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَأَنتَ خَيْرُ الْغَافِرِينَ
Sadakallâhü'l-Azîm, A'râf Suresi 155. ayetten pasaj
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Bismillâhirrahmânirrahîm.
Ente veliyyunâ, fagfir lenâ verhamnâ ve ente hayrul gâfirîn.
Meali:
“Sen bizim velimiz, dostumuzsun. Artık bizi mağfiret et ve bize merhamet et. Sen, mağfiret edenlerin en hayırlısısın.”
Sadakallâhü'l-Azîm, A'râf Suresi 155. ayetten pasaj
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلَائِكَةُ أَلَّا تَخَافُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنتُمْ تُوعَدُونَ نَحْنُ أَوْلِيَاؤُكُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الْآخِرَةِ وَلَكُمْ فِيهَا مَا تَشْتَهِي أَنفُسُكُمْ وَلَكُمْ فِيهَا مَا تَدَّعُونَ نُزُلًا مِّنْ غَفُورٍ رَّحِيمٍ وَمَنْ أَحْسَنُ قَوْلًا مِّمَّن دَعَا إِلَى اللَّهِ وَعَمِلَ صَالِحًا وَقَالَ إِنَّنِي مِنَ الْمُسْلِمِينَ
İnnellezîne kâlû rabbunâllâhu summestekâmû tetenezzelu aleyhimul melâiketu ellâ tehâfû ve lâ tahzenû ve ebşirû bil cennetilletî kuntum tûadûn. Nahnu evliyâukum fîl hayâtid dunyâ ve fîl âhirati, ve lekum fîhâ mâ teştehî enfusukum ve lekum fîhâ mâ teddeû. Nuzulen min gafûrin rahîm. Ve men ahsenu kavlen mimmen deâ ilâllâhi ve amile sâlihan ve kâle innenî minel muslimîn.
Meali:
“Şüphesiz, ‘Rabbimiz Allah’tır’ deyip de sonra dosdoğru yaşayanların üzerine melekler iner ve şöyle derler: ‘Korkmayın, üzülmeyin. Size vaat edilen cennetle sevinin. Biz dünya hayatında da ahirette de sizin dostlarınızız. Orada nefislerinizin arzuladığı her şey sizin içindir ve orada istediğiniz her şey vardır. Bunlar, çok bağışlayan ve çok merhamet eden Allah’tan bir ikramdır.’
Allah’a çağıran, salih amel işleyen ve ‘Şüphesiz ben Müslümanlardanım’ diyenden daha güzel sözlü kim vardır?”
Sadakallâhü'l-Azîm, Fussilet Suresi 30-33. ayetler
İbn Ömer (radıyallâhu anh)'ın bir rivayetine göre:
Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm) namaza başlayınca önce “Veccehtü vechiye...” diye başlayan duayı, ardından Sübhâneke duasını, bundan sonra da “İnne salâtî ve nüsükî...” diye başlayan duayı okur, ondan sonra kıraate geçerdi.
Veccehtü Duası budur:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ حَنِيفًا وَمَا أَنَاْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ
İnnî veccehtü vechiyelillezî, feterassemâvâti vel arda hanîfen ve mâ ene minel müşrikîn.
Meali:
“Muhakkak ki ben, hanif olarak yüzümü gökleri ve yeri yaratana çevirdim. Ben müşriklerden değilim.”
Sadakallâhü'l-Azîm, En'âm Suresi 79. ayet
“İnne salâtî ve nüsükî” duası da budur:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِنَّ صَلاَتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
İnne salâtî ve nusukî ve mahyâye ve memâtî lillâhi rabbil âlemîn.
Meali:
“Muhakkak ki benim namazım, kurbanım, ibadetlerim, hayatım ve ölümüm âlemlerin Rabbi Allah içindir.”
Sadakallâhü'l-Azîm, En'âm Suresi 162. ayet
---oOo---
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
mhdmhdmhdmhdmhdm
(Hadis-i Şerif, mhdmhd)
“Allâhumme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.
Allâhumme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ bârekte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.”
Yolculuğumuza başlıyoruz:
Rabbim buyuruyor ki:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
أَلا إِنَّ أَوْلِيَاء اللّهِ لاَ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُونَ
Elâ inne evliyâallâhi lâ havfun aleyhim ve lâ hum yahzenûn.
Meali:
“Muhakkak ki Allah’ın velilerine, dostlarına korku yoktur. Onlar mahzun da olmazlar.”
Sadakallâhü'l-Azîm, Yûnus Suresi 62. ayet
Yine:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
اللّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُواْ يُخْرِجُهُم مِّنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّوُرِ وَالَّذِينَ كَفَرُواْ أَوْلِيَآؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُم مِّنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُمَاتِ أُوْلَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ
Allâhu veliyyullezîne âmenû, yuhricuhum minez-zulumâti ilân-nûr, vellezîne keferû evliyâuhumut-tâgûtu yuhricûnehum minez-zulümâti ilân-nûr. Ulâike ashâbun-nâr, hum fîhâ hâlidûn.
Meali:
“Allah, iman edenlerin velisidir, dostudur. Onları karanlıklardan aydınlığa çıkarır. İnkâr edenlerin velileri ise tâğuttur. Onları aydınlıktan karanlıklara çıkarırlar. Onlar cehennemliklerdir. Orada ebedî kalırlar.”
Sadakallâhü'l-Azîm, Bakara Suresi 257. ayet
Ve bu seneki gündönümlerinden birisini daha geride bıraktık: 21 Haziran gündönümü. Artık günler en uzun vaktine ulaşmış oldu ve bundan sonra günler yavaş yavaş kısalmaya, geceler ise uzamaya başlayacaktır. Bu süreç 21 Aralık’a kadar devam eder. 21 Aralık ise yılın en uzun gecesine, yani diğer gündönümüne işaret eder.
Yukarıda yazdığımız ayette ne buyruluyor?
“İyilerin velisi ve dostu Allah’tır; O, onları karanlıklardan aydınlığa çıkarır. Kötülüğü tercih edenlerin velileri ise tâğuttur; onlar da aydınlıktan karanlıklara yönelirler.”
Bu ayetleri, vaazımızdaki işarî yorum açısından düşündüğümüzde, aydınlık ile karanlık, yaz ile kış ve gündüz ile gece arasında bir temsil kurabiliriz. Burada asıl anlatılmak istenen, insanın hangi yöne yöneldiği ve kimin velayetini tercih ettiğidir.
Şeytanın da kendisine verilen mühlet çerçevesinde insanları saptırmaya çalışması, bu düşüncenin bir başka yönüdür. Allah Teâlâ ona kıyamete kadar mühlet vermiştir. Fakat bu, şeytanın Allah’a denk veya gerçek anlamda bir rakip olduğu anlamına gelmez. Şeytan da Allah’ın yaratmış olduğu bir varlıktır ve onun imtihan içerisindeki rolü, insanın iradesinin ortaya çıkmasına vesile olan bir sınanma alanıdır.
İşte ihtilafta bereket vardır.
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْرَاهِيمَ لَلَّذِينَ اتَّبَعُوهُ وَهَذَا النَّبِيُّ وَالَّذِينَ آمَنُواْ وَاللّهُ وَلِيُّ الْمُؤْمِنِينَ
İnne evlen-nâsi bi İbrâhîme lellezînettebeûhu ve hâzân-nebiyyü vellezîne âmenû, vallâhu veliyyul-mu’minîn.
Meali:
“Şüphesiz insanların İbrahim’e en yakın olanı, elbette ona uyanlar, bir de bu peygamber ve iman edenlerdir. Allah da müminlerin velisidir, dostudur.”
Sadakallâhü'l-Azîm, Âl-i İmrân Suresi 68. ayet
Hz. İbrahim’e en yakın olanların onun yolundan gidenler olması, bizim için de bir yöneliş ölçüsü olarak düşünülebilir. İbrahim aleyhisselâmın tevhid üzere yönelişi, karanlıktan aydınlığa çıkışın bir sembolü olarak ele alınabilir.
O ne der?
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ حَنِيفًا وَمَا أَنَاْ مِنَ الْمُشْرِكِينَ
İnnî veccehtü vechiyelillezî, feteras-semâvâti vel arda hanîfen ve mâ ene minel müşrikîn.
Meali:
“Muhakkak ki ben, hanif olarak yüzümü gökleri ve yeri yaratana çevirdim. Ben müşriklerden değilim.”
Sadakallâhü'l-Azîm, En'âm Suresi 79. ayet
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِذْ هَمَّت طَّآئِفَتَانِ مِنكُمْ أَن تَفْشَلاَ وَاللّهُ وَلِيُّهُمَا وَعَلَى اللّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ
İz hemmet tâifetâni minkum en tefşelâ vallâhu veliyyuhumâ ve alâllâhi fel yetevekkelil mu’minûn.
Meali:
“Hani sizden iki takım, çözülmeye yüz tutmuştu. Hâlbuki Allah onların yardımcısı idi. Müminler yalnız Allah’a tevekkül etsinler.”
Sadakallâhü'l-Azîm, Âl-i İmrân Suresi 122. ayet
Aydınlığın, nurun ve ziyânın Rabbi Allah olduğu gibi, karanlığın ve imtihanın varlığı da Allah’ın yaratması dâhilindedir. Doğunun Rabbi Allah olduğu gibi batının da Rabbi Allah’tır. Öyleyse insan, hangi şart içerisinde bulunursa bulunsun Allah’a tevekkül etmelidir.
“Ne ilkbahardan ve yazdan vazgeçilir, ne de sonbahar ve kıştan. Allah’a yönelenlerin vekili O’dur; gecenin de gündüzün de, yazın da kışın da Rabbi O’dur.”
“Kar©glan sözü, 26.06.2016”
Allah Teâlâ’nın kullarını farklı imtihanlardan geçirmesi üzerine bu vaazda bir benzetme kurulmaktadır. Azrail aleyhisselâmın vazifesi nasıl kendisine verilmişse, şeytanın da insanları saptırmaya yönelik imtihan alanındaki rolü kendisine verilmiştir. Fakat burada şeytanın Allah’a denk bir hasım olduğu düşünülmemelidir. Şeytanın düşmanlığı, insan açısından bir imtihan ve sınanma vesilesidir.
Şeytanın, “Senin kullarını mutlaka saptıracağım” şeklindeki tehdidi Kur’an’da anlatılır. Buna karşılık Allah’ın hâlis kulları üzerinde onun mutlak bir hâkimiyeti olmadığı da bildirilmiştir.
Bu bakımdan, vaazdaki işarî yorumda şeytan; kışın, sonbaharın, zulmetin ve karanlığın sembolik temsilcisi olarak ele alınmaktadır. Fakat gece olmadan gündüzün, kış olmadan baharın kıymeti tam olarak anlaşılmaz. İnsan, bütün bu değişimlerin içerisinde Rabbine yönelmeyi öğrenir.
وَاللّهُ أَعْلَمُ بِأَعْدَائِكُمْ وَكَفَى بِاللّهِ وَلِيًّا وَكَفَى بِاللّهِ نَصِيرًا
Vallâhu a'lemu bi a'dâikum. Ve kefâ billâhi veliyyen, ve kefâ billâhi nasîrâ.
Meali:
“Ve sizin düşmanlarınızı en iyi Allah bilir. Dost olarak Allah yeter. Yardımcı olarak da Allah yeter.”
Nisâ Suresi 45. ayet
“Müminlerin göğüsleri, kalpleri hayırlı ve güzel işler sebebiyle kaynar, coşar. Fâcir kimselerin göğüsleri de kötü işler yüzünden coşar. Allahü Teâlâ sizin kalbinizden geçenlere, niyetlerinize bakar. Niyetlerinize dikkat ediniz ki Allahü Teâlâ size merhamet etsin.”
Ve bizim ve yolumuzdan gidenlerin zikri olan “Raşidi Zikri”ni çekenlerden, mevsim tesbihi makamına çıkarılanlara bu makamın ilham yoluyla bildirildiği kabul edilmektedir.
Bu vaazdaki uygulamaya göre, zikre yeni başlayan bazı kişilerin aramıza katılması sebebiyle zikre devam etmekte zorlanmalar yaşandığı düşünülmüş ve bu nedenle zikre bazı ayet ve babların ilave edildiği ifade edilmiştir.
Bunlar arasında 10_1 ve 10_2 babları, yalancıların şerrine karşı 80_a, 80_b ve 80_c babları ile ayrıca 40_2, 54_3, 54_4, 54_5, 54_6 ve 62_2 babları ve bunların açıklamaları bulunmaktadır.
Ayrıca:
[attachment=38460]
!!! DİKKAT !!!
#####################
Mevsim Tesbihi çekme makamına çıkarılmış sofilere, o makamın manen ilham yoluyla bildirildiği ifade edilmektedir.
Günlük zikrin, baştan 17. ve 18. bablara kadar, yani Es'elüke Duası'na kadar 17 ve 18 dahil olmak üzere okunmasından sonra, bu vaazdaki uygulama tarifine göre bazı günlerde yağmur veya kar için belirli bir su içme uygulamasından söz edilmektedir.
Yaz, ilkbahar ve sonbaharda soğuk ve berrak su; kışın ise süt içilmesinden bahsedilmektedir. Buradaki uygulamanın yalnızca ilham geldiği ifade edilen günlerde yapılacağı belirtilmektedir.
Güneşin doğmasıyla ilgili bölümde ise, zikrin tamamlanmasından sonra belirli bir süre su, süt, çay ve benzeri içeceklerin içilmemesi gerektiği söylenmektedir.
Not: Bu bölüm, vaazdaki tasavvufî/işarî uygulama anlatımıdır. Bunu tıbbi veya bilimsel bir yöntem olarak değerlendirmemek gerekir.
#####################
110. Yazları 666 defa “Allah” zikri, kışları ise 66 defa “Allah” zikri çekilir.
Dikkat: “21 Haziran”a kadar 666 defa çekilir. Gün döndükten sonra, yani “21 Haziran”dan sonra, “21 Aralık”a kadar 66 defa çekilir. “21 Aralık”tan sonra ise tekrar 666 defa çekilmeye başlanır ve bu uygulama “21 Haziran”a kadar devam eder.
#####################
“Müminlerin göğüsleri, kalpleri hayırlı ve güzel işler sebebiyle kaynar, coşar. Fâcir kimselerin göğüsleri de kötü işler yüzünden coşar. Allahü Teâlâ sizin kalbinizden geçenlere, niyetlerinize bakar. Niyetlerinize dikkat ediniz ki Allahü Teâlâ size merhamet etsin.”
RAŞİD'İN ZİKİR EVRADI V-PRO8.6 ÇIKTI
Okumak isteyip de elinde olmayanlar buradan indirebilir:
[attachment=38458]
YENİSİ RAŞİD'İN ZİKİR EVRADI V-PRO8.9 ÇIKTI
Okumak isteyip de elinde olmayanlar buradan indirebilir:
[attachment=38459]
---oOo---
Acıyı, Belayı Kucaklamak Meselesine Gelince
21 Haziran’ı geride bıraktık. Artık günlerin yavaş yavaş kısalması, havanın daha erken kararması ve mevsimin sonbahara, oradan da kışa doğru ilerlemesi başlayacaktır.
Bu nedenle, vaazımızın bu bölümünde sonbaharı, kışı ve geceyi de hayatın bir parçası olarak kabul etmekten ve “belayı kucaklamak” meselesinden söz edeceğiz.
Bunu, başımızdan geçen ve benim için bir ibret vesilesi olan İnşirah Suresi ile ilgili bir hatıra üzerinden anlatmak istiyorum.
Taş ocağında çalışıyorum ve o dönemde Nakşibendî tarikatına mensubum. Yaklaşık her gün Hatme-i Hâcegân yapıyoruz. Hatmede okunan zikirlerden birisi de “Elem neşrah” diye bilinen İnşirah Suresi’dir.
O sıralarda özellikle İnşirah Suresi üzerinde düşünmeye başlamıştım.
Bir gün taş ocağında çalışırken taşları kesmek için kullandığımız kompresör tabancası bozuldu. O dönemde tamircilerle aram pek iyi değildi ve bana yeni bir tabanca vermeleri konusunda da daha önce olumlu bir sonuç alamamıştım.
Tabancam bozulunca, “Bugün yine uğraşacağız, bana yine eski bir tabanca verecekler” diye düşündüm.
Tam o sırada Mevlânâ’nın ölümü düğüne gider gibi karşılamaya dair sözleri aklıma geldi. Ardından İnşirah Suresi’ni hatırladım.
Kendi kendime:
“Rabbim, tamirhaneye gidiyorum ama sanki Mevlânâ’nın ölüme gider gibi gitmesi ve Hz. İbrahim’in ateşe yürüyüşü gibi ben de başıma geleni kabullenerek gidiyorum. Başa gelen çekilir.”
dedim.
Sonra “Elem neşrah” Suresi’ni okudum ve şu ayeti tekrar tekrar düşündüm:
“Şüphesiz güçlükle beraber bir kolaylık vardır. Gerçekten güçlükle beraber bir kolaylık vardır.”
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ ﷲِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْرًا
Fe inne meal usri yusrâ. İnne meal usri yusrâ.
Bu ayeti okuyarak ve manasını düşünerek tamirhaneye gittim.
Tamirhanede Hans isimli bir tamirci vardı. Bana sıfır, yeni bir kompresör tabancası verdi.
Çok sevindim. Yeni tabancayı alıp sevinçle işyerime döndüm ve ilk defa sıfır bir tabanca kullanmanın sevincini yaşadım.
Ben bunu kendi hayatımda İnşirah Suresi’ndeki ayetin bir tecellisi ve benim için bir ibret vesilesi olarak gördüm.
Buradan çıkardığım ders şuydu:
Bazen insanın karşısına çıkan sıkıntı, sabırla ve Allah’a tevekkülle karşılandığında hayra dönüşebilir.
Hz. İbrahim’in ateşe atılması kıssasında olduğu gibi, insanın başına gelen her zorluğu Allah’ın izniyle bir imtihan ve sabır vesilesi olarak görmesi mümkündür.
Burada “acıyı kucaklamak”, acıyı veya belayı istemek anlamına gelmez. Belaya razı olmak da günahı veya zulmü kabullenmek demek değildir.
Asıl maksat, insanın başına gelen zorluk karşısında isyan etmek yerine sabretmesi, Allah’a sığınması, elinden gelen tedbiri alması ve hayır ummasıdır.
Bu bakımdan, 21 Haziran’dan sonra mevsimin sonbahara ve kışa doğru dönmesini de bir tefekkür vesilesi olarak görebiliriz. Karanlığı da aydınlığı da, geceyi de gündüzü de Allah’ın yarattığını bilerek her hâlde Rabbimize yönelmeliyiz.
Rabbim, cemaatimin, sevenlerimin ve sevdiklerimin başındaki belaları ve şerleri, İnşirah Suresi’ndeki o iki ayetin sırrı ile şerden hayra tebdil eylesin.
---oOo---
أَأَللَّهُمَّ أَرِنَا الْحَقَّ حَقاً وَ ارْزُقْنَا اتِّبَاعَهْ وَ أَرِنَا الْبَاطِلَ بَاطِلاً وَ ارْزُقْنَا اجْتِنَابَهْ
“Allah’ım! Bizlere hakkı hak gösterip ona tâbi olmayı, bâtılı da bâtıl gösterip ondan yüz çevirmeyi nasip eyle!”
وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
Ve âhiru da’vâhum enil hamdü lillâhi rabbil âlemîn. Âmin.
El-Fâtiha maassalavât.
سُبْحاَنَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ
Sübhâneke Allahümme ve bihamdik, eşhedü en lâ ilâhe illâ ente, estağfiruke ve etûbü ileyk.
---oOo---
Kar©glan
Başağaçlı Raşit Tunca
Schrems, 26 Haziran 2016 Pazar
Original Kar © glan
Hikmet Nedir – Nerededir?
Kar©glan'ın 11 Temmuz 2016 Vaazı
Allah, haram olanı neden yarattı ve neden yasak etti? Günah işlemeye müsade edildiği hâlde neden günah yasaklandı? Hikmet nedir, nerededir?
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِذَا رُجَّتِ الْأَرْضُ رَجًّا وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا فَكَانَتْ هَبَاءً مُّنبَثًّا وَكُنتُمْ أَزْوَاجًا ثَلَاثَةً فَأَصْحَابُ الْمَيْمَنَةِ مَا أَصْحَابُ الْمَيْمَنَةِ وَأَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ مَا أَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ
Sadakallâhü'l-Azîm. Vâkıa Sûresi, 4-9. ayetler.
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Bismillâhirrahmânirrahîm.
İzâ ruccetil ardu reccâ, ve bussetil cibâlu bessâ, fe kânet hebâen münbessâ, ve kuntum ezvâcen selâseten. Fe ashâbul meymeneti mâ ashâbul meymeneh. Ve ashâbul meş'emeti mâ ashâbul meş'emeh.
Meali:
“O zaman yeryüzü şiddetli bir sarsıntıyla sarsılır. Dağlar parçalanıp ufalanarak toz hâline gelir. Siz de üç sınıfa ayrılırsınız. İşte sağ ehli; ne mutlu sağ ehline! Sol ehli; ne yazık sol ehline!”
Sadakallâhü'l-Azîm. Vâkıa Sûresi, 4-9. ayetler.
---oOo---
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: إِنَّ الشَّيْطَانَ يَجْرِي مِنِ ابْنِ آدَمَ مَجْرَى الدَّمِ.
“Muhakkak ki şeytan, insanın damarlarında kanın dolaştığı gibi dolaşır.”
(Hadîs-i Şerîf, Müttefekun Aleyh)
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem buyurdular:
قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَنْ شَرِبَ مُسْكِرًا مَا كَانَ لَمْ يَقْبَلِ اللهُ لَهُ صَلَاةً أَرْبَعِينَ يَوْمًا.
“Allahü Teâlâ, sarhoş eden herhangi bir şeyi içen kimsenin kırk gün namazını kabul etmez.”
(Hadis-i Şerif, Taberânî, el-Mu'cemü'l-Kebîr)
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem buyurdular:
“Şarap ve içki bütün kötülüklerin anasıdır ve en büyük günahlardandır.”
(Hadis-i Şerif)
“İçkiden sakınınız. Zira o bütün kötülüklerin anahtarıdır.”
(Hadis-i Şerif)
“Allâhümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.
Allâhümme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ bârakte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.”
Yolculuğumuza Başlıyoruz:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَآ أَكْبَرُ مِن نَّفْعِهِمَا وَيَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ كَذَلِكَ يُبيِّنُ اللّهُ لَكُمُ الآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ
Yes'elûneke anil-hamri vel-meysiri, kul fîhimâ ismun kebîrun ve menâfiu lin-nâsi ve ismuhumâ ekberu min nef'ihimâ. Ve yes'elûneke mâzâ yunfikûn. Kulil-afve. Kezâlike yubeyyinullâhu lekumul-âyâti leallekum tetefekkerûn.
Meali:
“Sana içkiyi ve kumarı sorarlar. De ki: ‘Onlarda hem büyük günah hem de insanlar için bazı faydalar vardır. Ancak günahları, faydalarından daha büyüktür.’ Yine sana Allah yolunda ne harcayacaklarını sorarlar. De ki: ‘İhtiyaçtan artanı.’ Allah, size âyetleri böyle açıklıyor ki düşünesiniz.”
Sadakallâhü'l-Azîm. Bakara Sûresi, 219. ayet.
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وَالأَنصَابُ وَالأَزْلاَمُ رِجْسٌ مِّنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ إِنَّمَا يُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَن يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاء فِي الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ وَيَصُدَّكُمْ عَن ذِكْرِ اللّهِ وَعَنِ الصَّلاَةِ فَهَلْ أَنتُم مُّنتَهُونَ
Yâ eyyühellezîne âmenû innemel-hamru vel-meysiru vel-ensâbu vel-ezlâmu ricsun min ameli'ş-şeytâni fectenibûhu leallekum tuflihûn. İnnemâ yurîdu'ş-şeytânu en yûkia beynekumul-adâvete vel-bağdâe fil-hamri vel-meysiri ve yasuddekum an zikrillâhi ve ani's-salâti, fe hel entum müntehûn.
Meali:
“Ey iman edenler! İçki, kumar, dikili taşlar ve fal okları ancak şeytan işi birer pisliktir. Bunlardan kaçının ki kurtuluşa eresiniz. Şeytan, içki ve kumarla aranıza düşmanlık ve kin sokmak, sizi Allah'ı anmaktan ve namazdan alıkoymak ister. Artık vazgeçiyor musunuz?”
Sadakallâhü'l-Azîm. Mâide Sûresi, 90-91. ayetler.
Kaldığımız yerden yolumuza devam ediyoruz.
Geçen sohbette demiştik ki artık kötüyü ve kötülüğü, belayı ve karanlığı da anlamaya çalışma zamanıdır.
Hani bazen insan yorgun düşer de akşamı özler. “Akşam olsa da bir yorganıma sarılıp yatsam.” der. İşte bela ve karanlık da böyle düşünülebilir.
Dünya güneşe sırtını dönüp geceye doğru yöneldiğinde nasıl karanlığa giriyorsa, insanın hayatında da bazen aydınlık dönemlerin ardından sıkıntılı dönemler gelebilir.
Kuyuya kovayı sallayan zincirle boş kovayı çekmek kolaydır. Fakat kova suya daldırılıp dolduğunda, onu tekrar yukarı çekmek güç ve kuvvet ister.
Biz de sizlere zikir ve evradımızı verdik. Bu yola binen, zikri kabul eden kimse yolculuğa başlamış olur.
Bir trenin önündeki lokomotif güçlü ise arkasındaki birçok vagonu çekebilir. Fakat tren yokuşa geldiğinde daha fazla güç gerekir. Bazen de yokuş aşağı inerken arkadaki vagonların ağırlığı trenin hızlanmasına sebep olur.
Bizim bu benzetmemizde de mürşidin ve cemaatin birbirine destek olması anlatılmaktadır.
Bazen olur ki, sofilerim, zikir durur gibi olur. Üzülmeyin. Tren yokuşa geldiğinde bazen duracak gibi olabilir. Fakat Rabbim güç ve takat verirse, inşallah bu yokuşu da tırmanırız.
Bu zikir ahlâk hâlini alıncaya kadar devam etmek gerekir. Bir gün olmazsa yarın olur. Sabır rayına oturacaktır; fakat bunun için zaman gerekir.
İnsan bir inşaata başladığında tuğlanın, kumun, çimentonun, suyun ve iş gücünün yanında bir plana da ihtiyaç vardır. Bir mühendisin çizdiği plana göre hareket eden usta ve ona yardım eden işçiler gerekir.
Bir bina nasıl bir anda yapılmıyorsa, insanın mânevî inşası da bir anda tamamlanmaz.
Rabbim bize bu yolu çizmiştir. Bu yolun tamamlanması için herkesin emeğine ihtiyaç vardır.
Nitekim Hz. Nuh'a gemi yapması emredildi. Allah dileseydi gemiyi hazır olarak da verebilirdi. Fakat Nuh aleyhisselâma gemiyi yaptırdı ve yıllar süren bir hazırlık gerçekleşti.
Bu da bize gösteriyor ki Allah'ın hikmeti içinde hazırlık, emek, sabır ve çalışma vardır.
Tufanın nasıl gerçekleştiğine dair farklı yorumlar yapılabilir. Fakat bizim burada asıl dikkat çekmek istediğimiz nokta, Hz. Nuh'un önceden uyarılması, geminin hazırlanması, canlıların gemiye alınması ve ardından tufanın başlamasıdır.
Yani olayın içinde bir hazırlık ve plan vardır.
Nuh'un gemisinde aşçısından, hayvanların bakımını yapacak kişilere kadar birçok hizmete ihtiyaç olduğu gibi, bizim mânevî yolculuğumuzda da farklı kabiliyetlere sahip insanların birbirine destek olması gerekir.
Bu grup, inşallah büyük bir topluluk olacak ve yolumuz uzun olacaktır.
Şimdi tekrar başlangıçta okuduğumuz ayete dönelim.
Allah Teâlâ içki ve kumar hakkında, bazı faydalar bulunmasına rağmen günahlarının daha büyük olduğunu bildiriyor.
Buradan bizim çıkardığımız ders şudur:
Bir şeyin içinde bir fayda bulunması, onun haramlığını ortadan kaldırmaz. Bir şey yasaklanmışsa, onun yasak oluşuna riayet edilir. Fakat o şeyin yaratılışında bulunan bazı faydaları anlamaya çalışmak ayrı bir meseledir.
Meselâ alkolün bazı tıbbî ve teknik alanlarda kullanılması, içki içmenin helâl olduğu anlamına gelmez. Burada “fayda” ile “kullanım şekli” arasındaki farkı iyi anlamak gerekir.
Allah'ın yarattığı her şeyde bir hikmet bulunabilir. Biz bazen bir şeyin hikmetini görürüz, bazen göremeyiz.
Bu nedenle mümin, karşılaştığı her farklı olayda hemen hüküm vermek yerine tefekkür etmeyi öğrenmelidir.
Rabbimiz şöyle buyuruyor:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَىَ جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذا بَاطِلاً سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ
Ellezîne yezkurûnallâhe kıyâmen ve kuûden ve alâ cunûbihim ve yetefekkerûne fî halkıs-semâvâti vel-ard. Rabbenâ mâ halakte hâzâ bâtılan, sübhâneke fekınâ azâben-nâr.
Meali:
“Onlar ayaktayken, otururken ve yanları üzerine yatarken Allah'ı anarlar. Göklerin ve yerin yaratılışı üzerinde düşünürler ve: ‘Rabbimiz! Bunu boş yere yaratmadın. Seni eksikliklerden uzak tutarız. Bizi ateş azabından koru.’ derler.”
(Âl-i İmrân Sûresi, 191. ayet.)
İşte burada tefekkürün önemini görüyoruz.
Meleklerin Allah'ın emrine itaat üzere yaratıldıkları, şeytanın ise isyan ettiği anlatılır. Biz de buradan hareketle demir gibi bazı maddelerin özelliklerini sembolik olarak değerlendirebiliriz.
Demirin kolayca bükülmemesi ve dayanıklı olması, metanet kavramını düşünmemize vesile olabilir.
Fakat burada önemli olan şudur:
“Allah şeytanı neden yarattı?” sorusuna cevap verirken, bizim bilmediğimiz ilâhî hikmetlerin bulunabileceğini unutmamalıyız.
Bir şeyin hikmetini bilmiyor olmamız, o şeyde hikmet olmadığı anlamına gelmez.
Bize düşen, hikmetini anlayamadığımız meselelerde Allah'ın ilmine teslim olmaktır.
Bu sebeple yine şu ayeti hatırlıyoruz:
رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذَا بَاطِلًا سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ
Rabbenâ mâ halakte hâzâ bâtılan, sübhâneke fekınâ azâben-nâr.
Meali:
“Rabbimiz! Bunu boş yere yaratmadın. Seni eksikliklerden uzak tutarız. Bizi ateş azabından koru.”
(Âl-i İmrân Sûresi, 191. ayetten pasaj.)
İşte biz bu ayeti de zikrimize ve duamıza kattık ki okudukça, inşallah Rabbim hikmet pınarlarını gönüllerinize akıtsın ve acayip sandığınız bazı şeyleri anlamanızı nasip etsin.
Kuyuya zincirle kovayı saldınız, kova suya daldı ve doldu. Şimdi onu tekrar yukarı çekmeniz gerekir.
Kovayı aşağı indirmek başka, dolu kovayı yukarı çekmek başka bir güç ister.
Bizim mânevî yolculuğumuz da böyledir.
İnsan bazen sevap işleyerek aydınlığa yönelir, bazen hata ve günah sebebiyle zıt istikamete gider. Fakat önemli olan yeniden yönünü Allah'a çevirebilmektir.
Dünya da kendi hareketleriyle gece ve gündüzü, mevsimleri ve değişimleri yaşamaktadır.
İnsan da hayatında farklı hâller yaşayabilir.
Eğer insan hiç hata yapmasaydı ve hiç günah işlemese idi, insan olmanın birçok yönünü nasıl anlayacaktı?
İnsan melek değildir. İnsan hata yapabilir, günah işleyebilir, fakat tövbe edip yeniden Allah'a yönelebilir.
Rabbimiz Kur'an'da şöyle dua etmeyi öğretmektedir:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
رَبَّنَا لاَ تُؤَاخِذْنَا إِن نَّسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا
Rabbenâ lâ tuâhıznâ in nesînâ ev ahta'nâ.
Meali:
“Ey Rabbimiz! Unutur veya yanılırsak bizi sorumlu tutma.”
(Bakara Sûresi, 286. ayetten pasaj.)
İşte biz bu ayeti de zikrimize kattık ki bu ayetin ve hikmetin sırrı üzerinde düşünelim.
Eğer insanın hiç hata yapmaması Allah'ın muradı olsaydı, Kur'an'da bize böyle bir dua öğretilmesinin hikmetini nasıl anlayacaktık?
Öyleyse hikmetini bilmediğiniz meselelerde hemen hüküm vermeyin.
Nitekim Kehf Sûresi'nde Hz. Musa ile Hızır aleyhisselâmın kıssasında, Hz. Musa'nın başlangıçta hikmetini anlayamadığı bazı olaylar anlatılır.
Hızır'ın yaptığı işlerin arkasında Hz. Musa'nın o anda bilmediği sebepler vardı.
Buradan çıkan ders şudur:
Bir insan bir olayın hikmetini bilmiyor diye, o olayın bütün yönlerini bildiğini sanmamalıdır.
Peygamber bile kendisine bildirilmeyen bazı hikmetleri o anda bilemeyebilir. Bu, insanın ilminin sınırlı olduğunu gösterir.
Bu nedenle Rabbimiz şöyle buyuruyor:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ وَهُوَ كُرْهٌ لَّكُمْ وَعَسَى أَن تَكْرَهُواْ شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ وَعَسَى أَن تُحِبُّواْ شَيْئًا وَهُوَ شَرٌّ لَّكُمْ وَاللّهُ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لاَ تَعْلَمُونَ
Kutibe aleykumul-kitâlu ve hüve kurhün leküm. Ve asâ en tekrahû şey'en ve hüve hayrun leküm. Ve asâ en tuhibbû şey'en ve hüve şerrün leküm. Vallâhu ya'lemu ve entüm lâ ta'lemûn.
Meali:
“Hoşunuza gitmediği hâlde savaş size farz kılındı. Olur ki hoşunuza gitmeyen bir şey sizin için hayırlıdır. Olur ki sevdiğiniz bir şey de sizin için kötüdür. Allah bilir, siz bilmezsiniz.”
Hikmetini Allah bilir, siz bilmezsiniz.
(Bakara Sûresi, 216. ayet.)
Hikmet Nedir?
Hikmet için değişik tarifler yapılmış ve farklı mânâlar verilmiştir. Bunlardan bazıları şöyledir:
“İşleri en doğru ve en uygun biçimde yapmak.”
“Eşyanın hakikatinden bahseden ilim.”
“Eşyada gizli ilâhî sırlar ve gayeler.”
“Amelle beraber ilim.”
“Faydalı ilim ve salih amel.”
“İnsandaki akıl kuvvesinin istikamet üzere ve aşırılıklardan uzak olma mertebesi.”
İnsanoğlu faydalı ve güzel şeyleri kolayca kabul eder. Fakat zarar verdiğini düşündüğü şeyleri anlamakta zorlanabilir.
Bazı şeylerin hikmeti avamdan bir kimse tarafından hemen anlaşılmayabilir.
Meselâ yılanın zehri insan için tehlikelidir. Fakat aynı tabiatın içinde tıbbî araştırmalar açısından kullanılabilecek maddeler bulunabilir.
Burada asıl mesele, kötülüğü iyi görmek değildir. Asıl mesele, Allah'ın yarattığı şeylerde bulunan hikmeti araştırırken peşin hükümlü olmamaktır.
Hz. Davud ve Hz. Süleyman aleyhimesselâm hakkında Kur'an'da çeşitli nimetler ve özel imkânlar anlatılır. Cinlerin ve bazı varlıkların Hz. Süleyman'ın emrinde çalıştırıldığı da bildirilir.
Bu bize, Allah'ın bazı varlıkları insanın hizmetine vermesinin mümkün olduğunu gösterir.
Dolayısıyla “şeytan sadece kötüdür, onunla ilgili hiçbir hikmet düşünülemez” şeklinde düşünmek yerine, Allah'ın yaratmasındaki hikmetleri anlamaya çalışmak gerekir.
Fakat burada önemli bir sınır vardır:
Kötülüğü yapmak veya haramı işlemek caiz değildir. Hikmeti araştırmak başka, haramı işlemek başkadır.
Hz. Peygamber Sallallâhü Aleyhi ve Sellem'den Hikmet Hakkında Rivayetler:
“İlim ve hikmet, müminin kaybolmuş malıdır; onu nerede bulursa alsın.”
(İbn Mâce, Zühd 15; Tirmizî, İlim 19)
“Hikmetin konuşulup yayıldığı meclis, ne güzel meclistir.”
(Dârimî, Mukaddime 28)
“Bir ilim meclisine oturup hikmetli söz dinledikten sonra, bu meclisten bahsederken işittiği şeylerin sadece kötü kısımlarını anlatan kimsenin misali, bir sürü sahibi çobana gelip: ‘Ey çoban, süründen bana bir koyun kes!’ deyince, çobanın: ‘Git, en iyisinin kulağından tut al!’ demesine rağmen gidip sürünün köpeğinin kulağından tutan adamın misalidir.”
(İbn Mâce, Zühd 15; Ahmed bin Hanbel, 2/252)
“Hikmetin başı Allah korkusudur.”
(Tirmizî; Feyzu'l-Kadîr, 3/574; Beyhakî; Deylemî; Keşfü'l-Hafâ, 1/421; İbn Merduyeh; İbn Kesîr, 1/242)
“Yalnız iki kişiye gıpta edilir: Bir adam ki Allah kendisine hikmet vermiştir; o adam bu hikmet gereğince hareket eder ve bunu başkalarına da öğretir. Bir adam ki Allah kendisine mal vermiştir; o da malını Hak yolunda harcar.”
(Müslim, Salâtü'l-Müsâfirîn 47, Hadis No: 267/815; Buhârî, İlim 15, Ahkâm 3, Zekât 5, İ'tisâm 13, Tevhid 45, Temennî 5; İbn Mâce, Zühd 23)
Rabbim, ahir zaman ümmetine ve Mehdi cemaatine hikmetle bakmayı, hikmetle konuşmayı, hikmetle susmayı ve hikmetle düşünmeyi nasip etsin.
Hikmetini bilemediğimiz şeyler karşısında isyan etmek yerine:
“Rabbenâ mâ halakte hâzâ bâtılan, sübhâneke fekınâ azâben-nâr.”
demeyi nasip etsin.
---oOo---
أَأَللَّهُمَّ أَرِنَا الْحَقَّ حَقًّا وَارْزُقْنَا اتِّبَاعَهُ وَأَرِنَا الْبَاطِلَ بَاطِلًا وَارْزُقْنَا اجْتِنَابَهُ
“Allah'ım! Bizlere hakkı Hak gösterip ona tâbi olmayı, bâtılı da bâtıl gösterip ondan yüz çevirmeyi nasip eyle!”
وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
Ve âhiru da'vâhum enil hamdü lillâhi rabbil âlemîn.
Âmin.
El-Fâtiha maassalavât.
سُبْحاَنَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ
Sübhâneke Allahümme ve bihamdik, eşhedü en lâ ilâhe illâ ent, estağfirullahe ve etûbü ileyk.
--OoO--
Kar©glan
Başağaçlı Raşit Tunca
Schrems, 11 Temmuz 2016 Pazartesi
Original Kar © glan
Kar©glan'ın 11 Temmuz 2016 Vaazı
Allah, haram olanı neden yarattı ve neden yasak etti? Günah işlemeye müsade edildiği hâlde neden günah yasaklandı? Hikmet nedir, nerededir?
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِذَا رُجَّتِ الْأَرْضُ رَجًّا وَبُسَّتِ الْجِبَالُ بَسًّا فَكَانَتْ هَبَاءً مُّنبَثًّا وَكُنتُمْ أَزْوَاجًا ثَلَاثَةً فَأَصْحَابُ الْمَيْمَنَةِ مَا أَصْحَابُ الْمَيْمَنَةِ وَأَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ مَا أَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ
Sadakallâhü'l-Azîm. Vâkıa Sûresi, 4-9. ayetler.
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Bismillâhirrahmânirrahîm.
İzâ ruccetil ardu reccâ, ve bussetil cibâlu bessâ, fe kânet hebâen münbessâ, ve kuntum ezvâcen selâseten. Fe ashâbul meymeneti mâ ashâbul meymeneh. Ve ashâbul meş'emeti mâ ashâbul meş'emeh.
Meali:
“O zaman yeryüzü şiddetli bir sarsıntıyla sarsılır. Dağlar parçalanıp ufalanarak toz hâline gelir. Siz de üç sınıfa ayrılırsınız. İşte sağ ehli; ne mutlu sağ ehline! Sol ehli; ne yazık sol ehline!”
Sadakallâhü'l-Azîm. Vâkıa Sûresi, 4-9. ayetler.
---oOo---
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: إِنَّ الشَّيْطَانَ يَجْرِي مِنِ ابْنِ آدَمَ مَجْرَى الدَّمِ.
“Muhakkak ki şeytan, insanın damarlarında kanın dolaştığı gibi dolaşır.”
(Hadîs-i Şerîf, Müttefekun Aleyh)
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem buyurdular:
قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَنْ شَرِبَ مُسْكِرًا مَا كَانَ لَمْ يَقْبَلِ اللهُ لَهُ صَلَاةً أَرْبَعِينَ يَوْمًا.
“Allahü Teâlâ, sarhoş eden herhangi bir şeyi içen kimsenin kırk gün namazını kabul etmez.”
(Hadis-i Şerif, Taberânî, el-Mu'cemü'l-Kebîr)
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem buyurdular:
“Şarap ve içki bütün kötülüklerin anasıdır ve en büyük günahlardandır.”
(Hadis-i Şerif)
“İçkiden sakınınız. Zira o bütün kötülüklerin anahtarıdır.”
(Hadis-i Şerif)
“Allâhümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.
Allâhümme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ bârakte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.”
Yolculuğumuza Başlıyoruz:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَآ أَكْبَرُ مِن نَّفْعِهِمَا وَيَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ كَذَلِكَ يُبيِّنُ اللّهُ لَكُمُ الآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ
Yes'elûneke anil-hamri vel-meysiri, kul fîhimâ ismun kebîrun ve menâfiu lin-nâsi ve ismuhumâ ekberu min nef'ihimâ. Ve yes'elûneke mâzâ yunfikûn. Kulil-afve. Kezâlike yubeyyinullâhu lekumul-âyâti leallekum tetefekkerûn.
Meali:
“Sana içkiyi ve kumarı sorarlar. De ki: ‘Onlarda hem büyük günah hem de insanlar için bazı faydalar vardır. Ancak günahları, faydalarından daha büyüktür.’ Yine sana Allah yolunda ne harcayacaklarını sorarlar. De ki: ‘İhtiyaçtan artanı.’ Allah, size âyetleri böyle açıklıyor ki düşünesiniz.”
Sadakallâhü'l-Azîm. Bakara Sûresi, 219. ayet.
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وَالأَنصَابُ وَالأَزْلاَمُ رِجْسٌ مِّنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ إِنَّمَا يُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَن يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاء فِي الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ وَيَصُدَّكُمْ عَن ذِكْرِ اللّهِ وَعَنِ الصَّلاَةِ فَهَلْ أَنتُم مُّنتَهُونَ
Yâ eyyühellezîne âmenû innemel-hamru vel-meysiru vel-ensâbu vel-ezlâmu ricsun min ameli'ş-şeytâni fectenibûhu leallekum tuflihûn. İnnemâ yurîdu'ş-şeytânu en yûkia beynekumul-adâvete vel-bağdâe fil-hamri vel-meysiri ve yasuddekum an zikrillâhi ve ani's-salâti, fe hel entum müntehûn.
Meali:
“Ey iman edenler! İçki, kumar, dikili taşlar ve fal okları ancak şeytan işi birer pisliktir. Bunlardan kaçının ki kurtuluşa eresiniz. Şeytan, içki ve kumarla aranıza düşmanlık ve kin sokmak, sizi Allah'ı anmaktan ve namazdan alıkoymak ister. Artık vazgeçiyor musunuz?”
Sadakallâhü'l-Azîm. Mâide Sûresi, 90-91. ayetler.
Kaldığımız yerden yolumuza devam ediyoruz.
Geçen sohbette demiştik ki artık kötüyü ve kötülüğü, belayı ve karanlığı da anlamaya çalışma zamanıdır.
Hani bazen insan yorgun düşer de akşamı özler. “Akşam olsa da bir yorganıma sarılıp yatsam.” der. İşte bela ve karanlık da böyle düşünülebilir.
Dünya güneşe sırtını dönüp geceye doğru yöneldiğinde nasıl karanlığa giriyorsa, insanın hayatında da bazen aydınlık dönemlerin ardından sıkıntılı dönemler gelebilir.
Kuyuya kovayı sallayan zincirle boş kovayı çekmek kolaydır. Fakat kova suya daldırılıp dolduğunda, onu tekrar yukarı çekmek güç ve kuvvet ister.
Biz de sizlere zikir ve evradımızı verdik. Bu yola binen, zikri kabul eden kimse yolculuğa başlamış olur.
Bir trenin önündeki lokomotif güçlü ise arkasındaki birçok vagonu çekebilir. Fakat tren yokuşa geldiğinde daha fazla güç gerekir. Bazen de yokuş aşağı inerken arkadaki vagonların ağırlığı trenin hızlanmasına sebep olur.
Bizim bu benzetmemizde de mürşidin ve cemaatin birbirine destek olması anlatılmaktadır.
Bazen olur ki, sofilerim, zikir durur gibi olur. Üzülmeyin. Tren yokuşa geldiğinde bazen duracak gibi olabilir. Fakat Rabbim güç ve takat verirse, inşallah bu yokuşu da tırmanırız.
Bu zikir ahlâk hâlini alıncaya kadar devam etmek gerekir. Bir gün olmazsa yarın olur. Sabır rayına oturacaktır; fakat bunun için zaman gerekir.
İnsan bir inşaata başladığında tuğlanın, kumun, çimentonun, suyun ve iş gücünün yanında bir plana da ihtiyaç vardır. Bir mühendisin çizdiği plana göre hareket eden usta ve ona yardım eden işçiler gerekir.
Bir bina nasıl bir anda yapılmıyorsa, insanın mânevî inşası da bir anda tamamlanmaz.
Rabbim bize bu yolu çizmiştir. Bu yolun tamamlanması için herkesin emeğine ihtiyaç vardır.
Nitekim Hz. Nuh'a gemi yapması emredildi. Allah dileseydi gemiyi hazır olarak da verebilirdi. Fakat Nuh aleyhisselâma gemiyi yaptırdı ve yıllar süren bir hazırlık gerçekleşti.
Bu da bize gösteriyor ki Allah'ın hikmeti içinde hazırlık, emek, sabır ve çalışma vardır.
Tufanın nasıl gerçekleştiğine dair farklı yorumlar yapılabilir. Fakat bizim burada asıl dikkat çekmek istediğimiz nokta, Hz. Nuh'un önceden uyarılması, geminin hazırlanması, canlıların gemiye alınması ve ardından tufanın başlamasıdır.
Yani olayın içinde bir hazırlık ve plan vardır.
Nuh'un gemisinde aşçısından, hayvanların bakımını yapacak kişilere kadar birçok hizmete ihtiyaç olduğu gibi, bizim mânevî yolculuğumuzda da farklı kabiliyetlere sahip insanların birbirine destek olması gerekir.
Bu grup, inşallah büyük bir topluluk olacak ve yolumuz uzun olacaktır.
Şimdi tekrar başlangıçta okuduğumuz ayete dönelim.
Allah Teâlâ içki ve kumar hakkında, bazı faydalar bulunmasına rağmen günahlarının daha büyük olduğunu bildiriyor.
Buradan bizim çıkardığımız ders şudur:
Bir şeyin içinde bir fayda bulunması, onun haramlığını ortadan kaldırmaz. Bir şey yasaklanmışsa, onun yasak oluşuna riayet edilir. Fakat o şeyin yaratılışında bulunan bazı faydaları anlamaya çalışmak ayrı bir meseledir.
Meselâ alkolün bazı tıbbî ve teknik alanlarda kullanılması, içki içmenin helâl olduğu anlamına gelmez. Burada “fayda” ile “kullanım şekli” arasındaki farkı iyi anlamak gerekir.
Allah'ın yarattığı her şeyde bir hikmet bulunabilir. Biz bazen bir şeyin hikmetini görürüz, bazen göremeyiz.
Bu nedenle mümin, karşılaştığı her farklı olayda hemen hüküm vermek yerine tefekkür etmeyi öğrenmelidir.
Rabbimiz şöyle buyuruyor:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَىَ جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذا بَاطِلاً سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ
Ellezîne yezkurûnallâhe kıyâmen ve kuûden ve alâ cunûbihim ve yetefekkerûne fî halkıs-semâvâti vel-ard. Rabbenâ mâ halakte hâzâ bâtılan, sübhâneke fekınâ azâben-nâr.
Meali:
“Onlar ayaktayken, otururken ve yanları üzerine yatarken Allah'ı anarlar. Göklerin ve yerin yaratılışı üzerinde düşünürler ve: ‘Rabbimiz! Bunu boş yere yaratmadın. Seni eksikliklerden uzak tutarız. Bizi ateş azabından koru.’ derler.”
(Âl-i İmrân Sûresi, 191. ayet.)
İşte burada tefekkürün önemini görüyoruz.
Meleklerin Allah'ın emrine itaat üzere yaratıldıkları, şeytanın ise isyan ettiği anlatılır. Biz de buradan hareketle demir gibi bazı maddelerin özelliklerini sembolik olarak değerlendirebiliriz.
Demirin kolayca bükülmemesi ve dayanıklı olması, metanet kavramını düşünmemize vesile olabilir.
Fakat burada önemli olan şudur:
“Allah şeytanı neden yarattı?” sorusuna cevap verirken, bizim bilmediğimiz ilâhî hikmetlerin bulunabileceğini unutmamalıyız.
Bir şeyin hikmetini bilmiyor olmamız, o şeyde hikmet olmadığı anlamına gelmez.
Bize düşen, hikmetini anlayamadığımız meselelerde Allah'ın ilmine teslim olmaktır.
Bu sebeple yine şu ayeti hatırlıyoruz:
رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذَا بَاطِلًا سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ
Rabbenâ mâ halakte hâzâ bâtılan, sübhâneke fekınâ azâben-nâr.
Meali:
“Rabbimiz! Bunu boş yere yaratmadın. Seni eksikliklerden uzak tutarız. Bizi ateş azabından koru.”
(Âl-i İmrân Sûresi, 191. ayetten pasaj.)
İşte biz bu ayeti de zikrimize ve duamıza kattık ki okudukça, inşallah Rabbim hikmet pınarlarını gönüllerinize akıtsın ve acayip sandığınız bazı şeyleri anlamanızı nasip etsin.
Kuyuya zincirle kovayı saldınız, kova suya daldı ve doldu. Şimdi onu tekrar yukarı çekmeniz gerekir.
Kovayı aşağı indirmek başka, dolu kovayı yukarı çekmek başka bir güç ister.
Bizim mânevî yolculuğumuz da böyledir.
İnsan bazen sevap işleyerek aydınlığa yönelir, bazen hata ve günah sebebiyle zıt istikamete gider. Fakat önemli olan yeniden yönünü Allah'a çevirebilmektir.
Dünya da kendi hareketleriyle gece ve gündüzü, mevsimleri ve değişimleri yaşamaktadır.
İnsan da hayatında farklı hâller yaşayabilir.
Eğer insan hiç hata yapmasaydı ve hiç günah işlemese idi, insan olmanın birçok yönünü nasıl anlayacaktı?
İnsan melek değildir. İnsan hata yapabilir, günah işleyebilir, fakat tövbe edip yeniden Allah'a yönelebilir.
Rabbimiz Kur'an'da şöyle dua etmeyi öğretmektedir:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
رَبَّنَا لاَ تُؤَاخِذْنَا إِن نَّسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا
Rabbenâ lâ tuâhıznâ in nesînâ ev ahta'nâ.
Meali:
“Ey Rabbimiz! Unutur veya yanılırsak bizi sorumlu tutma.”
(Bakara Sûresi, 286. ayetten pasaj.)
İşte biz bu ayeti de zikrimize kattık ki bu ayetin ve hikmetin sırrı üzerinde düşünelim.
Eğer insanın hiç hata yapmaması Allah'ın muradı olsaydı, Kur'an'da bize böyle bir dua öğretilmesinin hikmetini nasıl anlayacaktık?
Öyleyse hikmetini bilmediğiniz meselelerde hemen hüküm vermeyin.
Nitekim Kehf Sûresi'nde Hz. Musa ile Hızır aleyhisselâmın kıssasında, Hz. Musa'nın başlangıçta hikmetini anlayamadığı bazı olaylar anlatılır.
Hızır'ın yaptığı işlerin arkasında Hz. Musa'nın o anda bilmediği sebepler vardı.
Buradan çıkan ders şudur:
Bir insan bir olayın hikmetini bilmiyor diye, o olayın bütün yönlerini bildiğini sanmamalıdır.
Peygamber bile kendisine bildirilmeyen bazı hikmetleri o anda bilemeyebilir. Bu, insanın ilminin sınırlı olduğunu gösterir.
Bu nedenle Rabbimiz şöyle buyuruyor:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ وَهُوَ كُرْهٌ لَّكُمْ وَعَسَى أَن تَكْرَهُواْ شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ وَعَسَى أَن تُحِبُّواْ شَيْئًا وَهُوَ شَرٌّ لَّكُمْ وَاللّهُ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لاَ تَعْلَمُونَ
Kutibe aleykumul-kitâlu ve hüve kurhün leküm. Ve asâ en tekrahû şey'en ve hüve hayrun leküm. Ve asâ en tuhibbû şey'en ve hüve şerrün leküm. Vallâhu ya'lemu ve entüm lâ ta'lemûn.
Meali:
“Hoşunuza gitmediği hâlde savaş size farz kılındı. Olur ki hoşunuza gitmeyen bir şey sizin için hayırlıdır. Olur ki sevdiğiniz bir şey de sizin için kötüdür. Allah bilir, siz bilmezsiniz.”
Hikmetini Allah bilir, siz bilmezsiniz.
(Bakara Sûresi, 216. ayet.)
Hikmet Nedir?
Hikmet için değişik tarifler yapılmış ve farklı mânâlar verilmiştir. Bunlardan bazıları şöyledir:
“İşleri en doğru ve en uygun biçimde yapmak.”
“Eşyanın hakikatinden bahseden ilim.”
“Eşyada gizli ilâhî sırlar ve gayeler.”
“Amelle beraber ilim.”
“Faydalı ilim ve salih amel.”
“İnsandaki akıl kuvvesinin istikamet üzere ve aşırılıklardan uzak olma mertebesi.”
İnsanoğlu faydalı ve güzel şeyleri kolayca kabul eder. Fakat zarar verdiğini düşündüğü şeyleri anlamakta zorlanabilir.
Bazı şeylerin hikmeti avamdan bir kimse tarafından hemen anlaşılmayabilir.
Meselâ yılanın zehri insan için tehlikelidir. Fakat aynı tabiatın içinde tıbbî araştırmalar açısından kullanılabilecek maddeler bulunabilir.
Burada asıl mesele, kötülüğü iyi görmek değildir. Asıl mesele, Allah'ın yarattığı şeylerde bulunan hikmeti araştırırken peşin hükümlü olmamaktır.
Hz. Davud ve Hz. Süleyman aleyhimesselâm hakkında Kur'an'da çeşitli nimetler ve özel imkânlar anlatılır. Cinlerin ve bazı varlıkların Hz. Süleyman'ın emrinde çalıştırıldığı da bildirilir.
Bu bize, Allah'ın bazı varlıkları insanın hizmetine vermesinin mümkün olduğunu gösterir.
Dolayısıyla “şeytan sadece kötüdür, onunla ilgili hiçbir hikmet düşünülemez” şeklinde düşünmek yerine, Allah'ın yaratmasındaki hikmetleri anlamaya çalışmak gerekir.
Fakat burada önemli bir sınır vardır:
Kötülüğü yapmak veya haramı işlemek caiz değildir. Hikmeti araştırmak başka, haramı işlemek başkadır.
Hz. Peygamber Sallallâhü Aleyhi ve Sellem'den Hikmet Hakkında Rivayetler:
“İlim ve hikmet, müminin kaybolmuş malıdır; onu nerede bulursa alsın.”
(İbn Mâce, Zühd 15; Tirmizî, İlim 19)
“Hikmetin konuşulup yayıldığı meclis, ne güzel meclistir.”
(Dârimî, Mukaddime 28)
“Bir ilim meclisine oturup hikmetli söz dinledikten sonra, bu meclisten bahsederken işittiği şeylerin sadece kötü kısımlarını anlatan kimsenin misali, bir sürü sahibi çobana gelip: ‘Ey çoban, süründen bana bir koyun kes!’ deyince, çobanın: ‘Git, en iyisinin kulağından tut al!’ demesine rağmen gidip sürünün köpeğinin kulağından tutan adamın misalidir.”
(İbn Mâce, Zühd 15; Ahmed bin Hanbel, 2/252)
“Hikmetin başı Allah korkusudur.”
(Tirmizî; Feyzu'l-Kadîr, 3/574; Beyhakî; Deylemî; Keşfü'l-Hafâ, 1/421; İbn Merduyeh; İbn Kesîr, 1/242)
“Yalnız iki kişiye gıpta edilir: Bir adam ki Allah kendisine hikmet vermiştir; o adam bu hikmet gereğince hareket eder ve bunu başkalarına da öğretir. Bir adam ki Allah kendisine mal vermiştir; o da malını Hak yolunda harcar.”
(Müslim, Salâtü'l-Müsâfirîn 47, Hadis No: 267/815; Buhârî, İlim 15, Ahkâm 3, Zekât 5, İ'tisâm 13, Tevhid 45, Temennî 5; İbn Mâce, Zühd 23)
Rabbim, ahir zaman ümmetine ve Mehdi cemaatine hikmetle bakmayı, hikmetle konuşmayı, hikmetle susmayı ve hikmetle düşünmeyi nasip etsin.
Hikmetini bilemediğimiz şeyler karşısında isyan etmek yerine:
“Rabbenâ mâ halakte hâzâ bâtılan, sübhâneke fekınâ azâben-nâr.”
demeyi nasip etsin.
---oOo---
أَأَللَّهُمَّ أَرِنَا الْحَقَّ حَقًّا وَارْزُقْنَا اتِّبَاعَهُ وَأَرِنَا الْبَاطِلَ بَاطِلًا وَارْزُقْنَا اجْتِنَابَهُ
“Allah'ım! Bizlere hakkı Hak gösterip ona tâbi olmayı, bâtılı da bâtıl gösterip ondan yüz çevirmeyi nasip eyle!”
وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
Ve âhiru da'vâhum enil hamdü lillâhi rabbil âlemîn.
Âmin.
El-Fâtiha maassalavât.
سُبْحاَنَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ
Sübhâneke Allahümme ve bihamdik, eşhedü en lâ ilâhe illâ ent, estağfirullahe ve etûbü ileyk.
--OoO--
Kar©glan
Başağaçlı Raşit Tunca
Schrems, 11 Temmuz 2016 Pazartesi
Original Kar © glan
Letafet ve Metanet – İncelik ve Sertlik
Kar©glan'ın 28 Temmuz 2016 Vaazı
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
مَا شَاءَ اللَّهُ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Bismillâhirrahmânirrahîm.
Mâşâallâhu lâ kuvvete illâ billâh.
Meali:
1. “Mâşâallah! Kuvvet yalnız Allah'ındır.”
2. “Allah neyi dilerse o olur. Kuvvet ancak Allah'ındır.”
(Sadakallâhü'l-Azîm. Kehf Sûresi, 39. ayetten pasaj.)
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
يُبَيِّنُ اللّهُ لَكُمْ أَن تَضِلُّوا
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Bismillâhirrahmânirrahîm.
Yubeyyinullâhu lekum en tadıllû.
Meali:
“Şaşırmayasınız diye Allah sizlere bildiriyor.”
(Sadakallâhü'l-Azîm. Nisâ Sûresi, 176. ayetten pasaj.)
---oOo---
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
“Emr-i bi'l-mârûf ve nehy-i ani'l-münker'i bırakan kişi, Kur'an'a ve bana inanmış olmaz.”
(Hadis-i Şerif, Râmûz: 69/8)
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem yine buyurdular:
“Sadakanın faziletçe en üstünü, Müslüman bir kimsenin ilim öğrenip onu Müslüman kardeşine öğretmesidir.”
(Hadis-i Şerif, İbn-i Mâce, C. 1, S. 98)
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem yine buyurdular:
“İlimden bir mesele öğrendiğin zaman, o senin için kabul olunmuş bin rekât nâfile namaz kılmandan hayırlıdır. Bunu insanlara öğrettiğinde, amel edilsin veya edilmesin, yine senin için kabul olunmuş bin rekât nâfile namaz kılmandan hayırlıdır.”
(Hadis-i Şerif, Râmûz: 39/8)
“Allâhümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.
Allâhümme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ bârakte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.”
Yolculuğumuza Başlıyoruz:
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
“Kim hidâyete davet ederse, o hidâyete tâbi olanların ecirleri kadar kendisine sevap yazılır. Onların ecirlerinden de hiçbir şey eksilmez.”
(Hadis-i Şerif, Muhtârü'l-Ehâdîs, 167)
Öyleyse, bu anlayışa göre Mehdi aleyhisselâm ve onun askerleri hidâyete çağıran kimseler, yani doğru yolun davetçileri olarak değerlendirilir. Böyle olunca, onlara uymanın müminler için önemli bir sorumluluk olduğu ifade edilir.
Kur'an-ı Kerim'de “Hâ-Mîm” ile başlayan yedi sûre vardır. Bunlar:
Mü'min (Gâfir) Sûresi, Fussilet Sûresi, Şûrâ Sûresi, Zuhruf Sûresi, Duhân Sûresi, Câsiye Sûresi ve Ahkâf Sûresi'dir.
Bu sûrelerin fazileti hakkında bazı rivayetler aktarılmıştır:
Rasûlullah Sallallâhü Aleyhi ve Sellem'in şöyle buyurduğu rivayet edilir:
“Hâ-Mîm ile başlayan sûreler, Cennet bahçelerinden bir bahçedir.”
(Süyûtî, Câmiu's-Sağîr, 3/422, No: 3852)
Yine şöyle rivayet edilir:
“Kur'an'ın Hâ-Mîm ile başlayan sûreleri yedidir. Cehennemin kapıları da yedidir. Her Hâ-Mîm gelip Cehennemin bir kapısında durur ve: ‘Yâ Rabbi! Bana inanıp iman etmiş ve beni okuyup okumaya devam etmiş olan bu kulunu bu kapıdan içeri sokma.’ diye yalvarır.”
(Süyûtî, Câmiu's-Sağîr, 3/422, No: 3853; Beyhakî, Şu'abü'l-Îmân)
Yine şöyle rivayet edilir:
“Her şeyin bir özü vardır. Kur'an'ın özü ise Hâ-Mîm'lerdir.”
Bir başka rivayette:
“Cennetin yüce makamlarına yükselmeyi arzu eden kimse Hâ-Mîm'leri okusun.”
Yine düşmanın ansızın saldırması durumunda:
“Hâ-Mîm. Lâ yünsarûn.” denilmesiyle ilgili bir rivayet aktarılır.
(Tirmizî, Fedâilü'l-Kur'an, 1605)
Abdullah İbn Mesud radıyallâhu anh'tan da şöyle rivayet edilir:
“Hâ-Mîm'ler Kur'an-ı Kerim'in süsüdür.”
Ayrıca Hâ-Mîm sûrelerinin topluca okunup suya üflenmesiyle maddî ve mânevî hastalıklara şifa bulunacağına dair rivayetler de aktarılmıştır.
Bu rivayetlerde gösterildiği üzere, Zikr-i Raşidi Evradımızdaki “Hâ-Mîm”lerin fazileti hakkında da bir fikir sahibi olabiliriz. Bu sebeple, bunları okumakta şüphe göstermemek gerektiğini düşünüyoruz.
İşte bu Hâ-Mîm'ler hakkındaki bizim yorumumuz ise şudur:
Semada, üstümüzde yedi derya veya yedi katman bulunduğu yönünde işarî bir anlayışımız vardır. Rabbimiz bu konuda şöyle buyuruyor:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ طِبَاقًا مَّا تَرَى فِي خَلْقِ الرَّحْمَنِ مِن تَفَاوُتٍ فَارْجِعِ الْبَصَرَ هَلْ تَرَى مِن فُطُورٍ
ثُمَّ ارْجِعِ الْبَصَرَ كَرَّتَيْنِ يَنقَلِبْ إِلَيْكَ الْبَصَرُ خَاسِئًا وَهُوَ حَسِيرٌ
Ellezî halaka seb'a semâvâtin tibâkan. Mâ terâ fî halkır-Rahmâni min tefâvut. Ferci'il-basara hel terâ min futûr. Sümmerci'il-basara kerrateyni yenkalib ileykel-basaru hâsien ve hüve hasîr.
Meali:
“O, yedi kat göğü tabaka tabaka yaratandır. Rahmân'ın yaratışında hiçbir uyumsuzluk göremezsin. Bir daha bak! Hiçbir çatlak ve düzensizlik görüyor musun? Sonra tekrar tekrar bak; bakışların, aradığı çatlak ve düzensizliği bulamayarak âciz ve bitkin hâlde sana dönecektir.”
(Sadakallâhü'l-Azîm. Mülk Sûresi, 3-4. ayetler.)
[attachment=38457]
Letafet ve Metanet Meselesi
Bu yedi deryayı, bizim işarî yorumumuza göre yedi “Hâ-Mîm” temsil etmektedir. Biz birinci sema katındayız. Başlangıç noktası olarak güneşi, ilk yıldızı ve ilk katmanı düşünürsek, sıfırdan ve yokluktan sonra ilk var olan unsur üzerinden birinci katman anlayışına ulaşırız.
Buradaki düşüncemizi madde üzerinden bir benzetmeyle açıklayabiliriz.
Hava; oksijen, hidrojen ve başka gazlardan oluşmaktadır. Gazların yoğunlukları değiştikçe fiziksel hâlleri de değişmektedir. Yoğunlaşma, sıvı ve katı hâller gibi farklı durumların ortaya çıkmasına sebep olur.
Bizim burada anlatmaya çalıştığımız şey, fizikî bir bilimsel teori ortaya koymak değil, madde ve yoğunluk kavramlarından hareketle letâfet ve metanet hakkında işarî bir tefekkür ortaya koymaktır.
Semadaki “Hâ-Mîm”lerin yoğunluğu konusunda kesin bir bilgimiz yoktur. “Yer demir, gök bakır” şeklindeki ifadelerden hareketle, bazı katmanların bakır veya demir gibi sertlik ve yoğunlukla temsil edilebileceğini düşünüyoruz.
Nefsin önünde Allah'ı görmeye engel olan yetmiş bin perde bulunduğuna dair tasavvufî anlatımlar da vardır. Biz bunu, yetmiş bin katlı bir sema merdiveni gibi sembolik olarak düşünebiliriz. Her katmanın letafet ve yoğunluğunun farklı olduğu kabul edilir.
Cennet tasvirlerinde de çok latif ve şeffaf varlıklardan söz edilir. Bunları düşündüğümüzde, hem bir beden teşkil edecek kadar yoğun hem de içi görülebilecek kadar latif bir yapı tasavvur edilmektedir.
İşte bu, bizim için zıtlıkların buluştuğu bir katman düşüncesidir.
[attachment=38456]
Karanlık madde konusunda yapılan bilimsel tartışmalar da bize, madde ve yoğunluk kavramlarının ne kadar farklı şekillerde düşünülebileceğini göstermektedir. Ancak buradaki benzetmelerimizi bilimsel gerçekler olarak değil, tefekkür ve işaret olarak değerlendirmek gerekir.
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ وَلاَ يَؤُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ
Vesia kürsiyyühüs-semâvâti vel-ard. Ve lâ yeûdühû hıfzuhümâ ve hüvel aliyyül azîm.
“O'nun kürsüsü gökleri ve yeri kaplamıştır. Onların korunması O'na ağır gelmez. O, çok yücedir, çok büyüktür.”
(Sadakallâhü'l-Azîm. Bakara Sûresi, 255. ayetten pasaj – Âyetü'l-Kürsî.)
Bizim bulunduğumuz semadaki en uzak noktayı hesaplamaya çalışan Kelvin'in, çok düşük sıcaklıklardan söz ettiği bilinmektedir. Buradan hareketle biz, maddenin gaz, sıvı ve katı hâllerini işarî bir merdiven şeklinde düşünüyoruz.
Allahü a'lem, daha ileride çok yoğun ve geçilmesi zor katmanların bulunduğu düşünülebilir. Demir katmanına gelince, işte orada semanın çok sert ve yoğun bir “Hâ-Mîm deryası” bulunduğu şeklinde bir tasvir yapılabilir.
“Ve lâ yeûdühû hıfzuhümâ” ifadesinden hareketle, Allah'ın kudretinin ve yaratmasının insan aklının sınırlarını aştığını anlamamız gerekir. Biz ancak tefekkür edebiliriz; gerçek mahiyetini Allah daha iyi bilir.
Hz. Âişe Annemiz ile İlgili Anlatılan Bir Menkıbe
Vaazlarda Hz. Âişe validemizle ilgili olarak, Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem'in letafetini anlatmak amacıyla bir menkıbe aktarılır.
Bu anlatımda, Peygamber Efendimiz'in fizikî engellerden geçebilecek derecede latif olduğu sembolik bir şekilde ifade edilmektedir.
Biz de bunu, fizikî bir olayın bilimsel açıklaması olarak değil, Peygamber Efendimiz'in mânevî makamını ve letafetini anlatmak için kullanılan işarî bir tasvir olarak anlamalıyız.
Bu anlayışa göre, semanın katmanlarını fizikî araçlarla delmek veya geçmek mümkün değildir. Asıl mesele, insanın mânevî olarak saflaşması ve letâfet kazanmasıdır.
Yani insanın mânevî yolculuğu, maddeyi zorlayarak değil, nefsini arındırarak gerçekleşir.
Metanet ise dik durabilmek, eğilmemek ve yıkılmamak demektir. Bir insanın yakını vefat ettiğinde “Allah metanet versin” denilmesi de bundandır. Yani insanın sıkıntı karşısında kendisini toparlayabilmesi ve Allah'a dayanması istenir.
Bizim burada demir üzerinden yaptığımız benzetme de bu anlamdadır. Demiri sertliği ve dayanıklılığıyla düşündüğümüzde, metanet kavramına bir örnek olarak ele alabiliriz.
Letafet ise bunun aksine incelik, zarafet, saflık ve hafiflik anlamında düşünülebilir.
Tasavvufî anlatımlarda cinlerin, meleklerin ve ruhun latif varlıklar olduğu ifade edilir. İnsan öldüğünde ruhunun mânevî yolculuğunun devam ettiği de tasavvufî düşüncede önemli bir yer tutar.
İnsan nefsini arındırıp mânevî bir letafet kazandıkça, daha yüksek mânevî mertebelere ulaşabileceği düşünülür.
Buradaki “demir” ve “bakır” katmanlarını da fizikî bir harita olarak değil, mânevî mertebeleri anlatan semboller olarak değerlendirmek gerekir.
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem'in dünyaya bağlılığını azaltması, elinde dünyalık biriktirmemesi ve Allah'a tam teslimiyet göstermesi de bizim için büyük bir örnektir.
Onun bu hâli, mânevî anlamda yüklerden kurtulmayı ve letâfete ulaşmayı ifade eden güzel bir örnek olarak düşünülebilir.
---oOo---
Hilalin Gözetlenmesi Meselesi
Ramazan ve bayram başlangıçlarında hilalin gözetlenmesi konusunda farklı görüşler bulunmaktadır. Bazı kimseler astronomik hesapların yeterli olduğunu düşünürken, bazıları hilalin gözle görülmesini esas almaktadır.
Burada bizim dikkat çekmek istediğimiz nokta, Kur'an-ı Kerim'de zamanın hesabında ayın hareketlerinin önemli bir işaret olarak gösterilmesidir.
Allah Teâlâ kamerî ayların oluşumunda ayın hareketlerini bir ölçü olarak göstermiştir. Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem'in de hilal gözlemiyle ilgili uygulamaları bulunmaktadır.
Ayın farklı safhaları, kamerî ayın günlerinin takip edilmesine yardımcı olur. Hilalin görülmesi, dolunay ve tekrar küçülmesi gibi safhalar, ayın hareketlerini gözlemlememizi sağlar.
İctimâ yani kavuşum zamanında ise ayın güneşe yakınlığı sebebiyle hilalin görülmesi mümkün olmayabilir.
Bu sebeple hilalin görülmesi meselesinin hem astronomik hesaplarla hem de gözlemle değerlendirilmesi konusunda farklı görüşlerin bulunduğunu bilmek gerekir.
Burada önemli olan, birbirimizi aşağılamak yerine Kur'an ve Sünnet ışığında meseleyi anlamaya çalışmaktır.
---oOo---
“Ahmetler Ahmet'tendir” Tezinin Devamı
Bir insanın dünyada birçok benzeri ve devamı olduğu düşüncesinden hareketle, insanın kemale ermesi ve kendisini tanıması sonucunda ortaya çıkan nesilleri bir ağaç ve meyve örneğiyle anlatabiliriz.
Bir elma ağacında onlarca elma bulunur. Hepsi ayrı ayrı meyvedir fakat aynı ağacın özelliklerini taşırlar. Pazarda satıldıklarında biri Ahmet'in evine, biri Mehmet'in evine gider.
Bizim burada yaptığımız benzetme de buna benzemektedir.
Bir insanın neslinden gelen insanlar birbirlerinden farklı şahsiyetlerdir. Fakat aile, kültür, karakter ve genetik miras gibi birçok yönden ortak özellikler taşıyabilirler.
Elmayı nereye dikersen dik, uygun şartlarda yetiştiğinde yine elma meyvesi verir. Özelliği bozulmadığı sürece kendi cinsinin meyvesini vermeye devam eder.
Bu nedenle, “Ahmetler Ahmet'ten, Mehmetler Mehmet'ten, Muhammedler Muhammed'den” şeklindeki sözümüzü, insanın mânevî ve neslî devamlılığını anlatan sembolik bir düşünce olarak değerlendirmek gerekir.
Aynı şekilde Hz. İbrahim, Hz. Ebû Bekir ve Hz. Fâtıma gibi büyük şahsiyetlerin isimlerini zikrederken, onların mânevî mirasının nesiller boyunca devam etmesini kasteden bir anlayıştan söz ediyoruz.
Bir elmanın içine kurt girmesi, onun elma olma özelliğini ortadan kaldırmaz. Aynı şekilde bir insanın çeşitli şartlarda hata yapması veya çevresinden etkilenmesi de onun insanlık ve kulluk değerini bütünüyle ortadan kaldırmaz.
İnsan, nefsini arındırdıkça ve kemale yöneldikçe kendi özünü daha iyi tanımaya başlayabilir.
Bu konu oldukça derin bir meseledir. Bir anda anlaşılması kolay olmayabilir. Üzerinde düşünmek ve hazmetmek gerekir. Bu konuya ileride tekrar devam edebiliriz.
---oOo---
Semadaki Yıldızlar
Bizlerin bedenlerimizin haricinde, mânevî ve enerji boyutumuzun bulunduğuna dair tasavvufî düşünceler de vardır. Bu anlayış içerisinde insanın bir “yıldızı” veya nuru bulunduğu sembolik olarak anlatılır.
Bir insan dünyanın bir yerinde yaşasa bile, onun şöhreti, yaptığı hizmetler ve bıraktığı eserler başka yerlerdeki insanlar tarafından da görülebilir.
Bunu evimizdeki bir lambanın düğmesiyle örneklendirebiliriz. Düğme kapının yanında bulunur, fakat ışık tavandaki lambadan yayılır. Düğmenin bulunduğu yer, ışığın bütün odayı aydınlatmasına engel değildir.
İnsan da bedenen dünyada yaşarken, mânevî yönüyle çok daha geniş bir etki alanına sahip olabilir.
İman, ilim, güzel ahlak ve insanlara yapılan hizmet arttıkça, kişinin nuru ve etkisi de çevresine daha fazla ulaşabilir.
Bir insanı sadece birkaç kişi tanıyorsa, onun toplumsal etkisi sınırlı olabilir. Fakat büyük hizmetler yapan âlimler, sanatçılar ve toplum önderleri daha geniş kitleler tarafından tanınabilir.
Bizim “yıldız” benzetmemiz de bu anlamda, insanın toplum üzerindeki etkisini ve mânevî nurunu anlatan sembolik bir ifadedir.
---oOo---
Akıntıya Ters Yüzen Somonlar
Bir zamanlar “Made in Germany” ifadesi önemli bir kalite göstergesi olarak görülürdü. Alman malı olan birçok ürün uzun süre kullanılabilecek sağlamlıkta üretilirdi.
Ancak teknoloji ve üretim şartları zaman içinde değişti. Çin başta olmak üzere birçok ülke dünya üretim ve teknoloji pazarında önemli bir yere geldi.
Bugün ise teknoloji o kadar hızlı değişmektedir ki, çok kaliteli bir ürün bile birkaç yıl sonra teknolojik olarak eskiyebilmektedir.
Örneğin eski cep telefonları zamanında çok sağlam ve uzun ömürlüydü. Fakat akıllı telefonların gelişmesiyle birlikte, sağlamlıkları devam etse bile kullanım ihtiyaçlarına cevap veremez hâle geldiler.
Buradan hareketle bizim söylemek istediğimiz şudur:
Tarih değerlidir. Geçmişimizi bilmek önemlidir. Ancak geçmişte yaşamış olmak ile geçmişte takılıp kalmak aynı şey değildir.
İnsanlık ilerlerken, geçmişten ders alıp geleceğe doğru yürümek gerekir. Eskiyi bilmek başka, eskiyi bugünün bütün ihtiyaçlarına cevap verecek tek model olarak görmek başkadır.
Dolayısıyla geçmişe saygı duyarken, içinde bulunduğumuz zamanın ihtiyaçlarını ve şartlarını da dikkate almak gerekir.
---oOo---
Bir İnsanın Yetişmesi ve Adam Olması Ne Kadar Zor
Yeni doğan bir çocuktan başlayalım.
Önce anne demesini öğrenecek. Acıktığında annesini çağırabilmek için konuşmayı öğrenecek. Sonra ayakta durmayı, yürümeyi, yemek yemeyi ve kendisini ifade etmeyi öğrenecek.
Ardından okumasını, yazmasını ve eğitim görmesini öğrenecek. Meslekî eğitim alacak, bir iş sahibi olmaya çalışacak, ailesini kuracak ve çocuklarını yetiştirecek.
Bütün bunların gerçekleşmesi için anne, baba, öğretmen, komutan, işveren, çiftçi, esnaf, doktor ve daha nice insanın emeği vardır.
Ayrıca güneş, ay, hava, su, oksijen, toprak, ağaçlar, hayvanlar ve daha nice nimet insanın hayatını devam ettirmesine hizmet eder.
Yani bir insanın yetişmesi için çok büyük bir emek ve hizmet zinciri vardır.
Bu kadar emeğin sonucunda yetişmiş bir insanın hayatına son vermek, yalnızca bir kişiyi kaybetmek değildir. Onun yetişmesinde emeği bulunan anne ve babanın, öğretmenlerin, ailesinin ve toplumun emeklerini de yok saymak anlamına gelir.
Allah Teâlâ kainatta hiçbir şeyi boşuna yaratmamıştır.
Kur'an-ı Kerim'de Firavun gibi bir kimsenin karşısına bile Hz. Musa ve Hz. Harun'un gönderildiğini görüyoruz. Demek ki insanın doğru yola gelmesi için ona fırsat verilmesi önemlidir.
İnsan, Allah'ın yeryüzündeki halifesi olarak dünyayı imar etmek, iyiliği çoğaltmak ve faydalı işler yapmakla sorumludur.
Öyleyse insanlığın görevi dünyayı yıkmak değil, onu daha güzel ve yaşanabilir hâle getirmektir.
Bu nedenle cana kıymak, insan hayatını değersiz görmek ve insanların emeklerini yok etmek büyük bir vebaldir.
“Kazı Koz Anlayanlar” Meselesi
Biz “sonbahar menziline girdiysek, artık belayı da sevmek gerek” dediğimizde, bazı kimseler bunu “İnsan düşmanını sever mi?” şeklinde anlayabiliyor.
Burada anlatmak istediğimiz şey düşmanla dost olmak değildir.
Mesele, başımıza gelen her şeyi Allah'ın bilgisi ve hikmeti dışında görmemektir.
Bazen insan bir sıkıntıyla karşılaşır ve o sıkıntının kendisi için hangi hayırlara vesile olduğunu bilemez.
Bu durumda insan:
“Allah'ım, Senin bildiğini ben bilmem. Sen benden hangi belayı uzaklaştırdığını ve bu olayın ardındaki hikmeti bilirsin. Ben de Senin hükmüne teslim olurum.”
diyebilmelidir.
“Hamd” yalnızca çiçek, rızık, aş, iş ve nimet geldiğinde edilen bir şükür sözü değildir. Bazen sıkıntı geldiğinde de Allah'ın hikmetine güvenebilmek ve O'na hamdetmek gerekir.
Elbette bu, düşmanlığı veya kötülüğü sevmek anlamına gelmez.
Acı biber örneğini düşünelim. İnsan acı olduğunu bildiği hâlde bazen acı biber yer. Çünkü acının yanında başka bir lezzet ve fayda da görür.
Aynı şekilde bir sıkıntının içinde de insanın hemen göremediği bir hikmet bulunabilir.
Önemli olan, belanın kendisini sevmek değil; bela karşısında Allah'ın hikmetine güvenebilmek ve sabır gösterebilmektir.
Rabbim, Mehdi askerlerini yanlış anlamaktan, haksızlıktan ve bilgisizlikten muhafaza eylesin.
---oOo---
أَأَللَّهُمَّ أَرِنَا الْحَقَّ حَقًّا وَارْزُقْنَا اتِّبَاعَهُ، وَأَرِنَا الْبَاطِلَ بَاطِلًا وَارْزُقْنَا اجْتِنَابَهُ
“Allah'ım! Bizlere hakkı Hak gösterip ona tâbi olmayı, bâtılı da bâtıl gösterip ondan yüz çevirmeyi nasip eyle!”
وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
Ve âhiru da'vâhum enil hamdü lillâhi rabbil âlemîn.
Âmin.
El-Fâtiha maassalavât.
سُبْحاَنَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ
Sübhâneke Allahümme ve bihamdik, eşhedü en lâ ilâhe illâ ent, estağfirullahe ve etûbü ileyk.
--OoO--
Kar©glan
Başağaçlı Raşit Tunca
Schrems, 28 Temmuz 2016 Perşembe
Original Kar © glan
Kar©glan'ın 28 Temmuz 2016 Vaazı
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
مَا شَاءَ اللَّهُ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Bismillâhirrahmânirrahîm.
Mâşâallâhu lâ kuvvete illâ billâh.
Meali:
1. “Mâşâallah! Kuvvet yalnız Allah'ındır.”
2. “Allah neyi dilerse o olur. Kuvvet ancak Allah'ındır.”
(Sadakallâhü'l-Azîm. Kehf Sûresi, 39. ayetten pasaj.)
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
يُبَيِّنُ اللّهُ لَكُمْ أَن تَضِلُّوا
Eûzü billâhi mine'ş-şeytânirracîm.
Bismillâhirrahmânirrahîm.
Yubeyyinullâhu lekum en tadıllû.
Meali:
“Şaşırmayasınız diye Allah sizlere bildiriyor.”
(Sadakallâhü'l-Azîm. Nisâ Sûresi, 176. ayetten pasaj.)
---oOo---
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
“Emr-i bi'l-mârûf ve nehy-i ani'l-münker'i bırakan kişi, Kur'an'a ve bana inanmış olmaz.”
(Hadis-i Şerif, Râmûz: 69/8)
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem yine buyurdular:
“Sadakanın faziletçe en üstünü, Müslüman bir kimsenin ilim öğrenip onu Müslüman kardeşine öğretmesidir.”
(Hadis-i Şerif, İbn-i Mâce, C. 1, S. 98)
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem yine buyurdular:
“İlimden bir mesele öğrendiğin zaman, o senin için kabul olunmuş bin rekât nâfile namaz kılmandan hayırlıdır. Bunu insanlara öğrettiğinde, amel edilsin veya edilmesin, yine senin için kabul olunmuş bin rekât nâfile namaz kılmandan hayırlıdır.”
(Hadis-i Şerif, Râmûz: 39/8)
“Allâhümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.
Allâhümme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed. Kemâ bârakte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîme inneke hamîdun mecîd.”
Yolculuğumuza Başlıyoruz:
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Buyurdular:
“Kim hidâyete davet ederse, o hidâyete tâbi olanların ecirleri kadar kendisine sevap yazılır. Onların ecirlerinden de hiçbir şey eksilmez.”
(Hadis-i Şerif, Muhtârü'l-Ehâdîs, 167)
Öyleyse, bu anlayışa göre Mehdi aleyhisselâm ve onun askerleri hidâyete çağıran kimseler, yani doğru yolun davetçileri olarak değerlendirilir. Böyle olunca, onlara uymanın müminler için önemli bir sorumluluk olduğu ifade edilir.
Kur'an-ı Kerim'de “Hâ-Mîm” ile başlayan yedi sûre vardır. Bunlar:
Mü'min (Gâfir) Sûresi, Fussilet Sûresi, Şûrâ Sûresi, Zuhruf Sûresi, Duhân Sûresi, Câsiye Sûresi ve Ahkâf Sûresi'dir.
Bu sûrelerin fazileti hakkında bazı rivayetler aktarılmıştır:
Rasûlullah Sallallâhü Aleyhi ve Sellem'in şöyle buyurduğu rivayet edilir:
“Hâ-Mîm ile başlayan sûreler, Cennet bahçelerinden bir bahçedir.”
(Süyûtî, Câmiu's-Sağîr, 3/422, No: 3852)
Yine şöyle rivayet edilir:
“Kur'an'ın Hâ-Mîm ile başlayan sûreleri yedidir. Cehennemin kapıları da yedidir. Her Hâ-Mîm gelip Cehennemin bir kapısında durur ve: ‘Yâ Rabbi! Bana inanıp iman etmiş ve beni okuyup okumaya devam etmiş olan bu kulunu bu kapıdan içeri sokma.’ diye yalvarır.”
(Süyûtî, Câmiu's-Sağîr, 3/422, No: 3853; Beyhakî, Şu'abü'l-Îmân)
Yine şöyle rivayet edilir:
“Her şeyin bir özü vardır. Kur'an'ın özü ise Hâ-Mîm'lerdir.”
Bir başka rivayette:
“Cennetin yüce makamlarına yükselmeyi arzu eden kimse Hâ-Mîm'leri okusun.”
Yine düşmanın ansızın saldırması durumunda:
“Hâ-Mîm. Lâ yünsarûn.” denilmesiyle ilgili bir rivayet aktarılır.
(Tirmizî, Fedâilü'l-Kur'an, 1605)
Abdullah İbn Mesud radıyallâhu anh'tan da şöyle rivayet edilir:
“Hâ-Mîm'ler Kur'an-ı Kerim'in süsüdür.”
Ayrıca Hâ-Mîm sûrelerinin topluca okunup suya üflenmesiyle maddî ve mânevî hastalıklara şifa bulunacağına dair rivayetler de aktarılmıştır.
Bu rivayetlerde gösterildiği üzere, Zikr-i Raşidi Evradımızdaki “Hâ-Mîm”lerin fazileti hakkında da bir fikir sahibi olabiliriz. Bu sebeple, bunları okumakta şüphe göstermemek gerektiğini düşünüyoruz.
İşte bu Hâ-Mîm'ler hakkındaki bizim yorumumuz ise şudur:
Semada, üstümüzde yedi derya veya yedi katman bulunduğu yönünde işarî bir anlayışımız vardır. Rabbimiz bu konuda şöyle buyuruyor:
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ طِبَاقًا مَّا تَرَى فِي خَلْقِ الرَّحْمَنِ مِن تَفَاوُتٍ فَارْجِعِ الْبَصَرَ هَلْ تَرَى مِن فُطُورٍ
ثُمَّ ارْجِعِ الْبَصَرَ كَرَّتَيْنِ يَنقَلِبْ إِلَيْكَ الْبَصَرُ خَاسِئًا وَهُوَ حَسِيرٌ
Ellezî halaka seb'a semâvâtin tibâkan. Mâ terâ fî halkır-Rahmâni min tefâvut. Ferci'il-basara hel terâ min futûr. Sümmerci'il-basara kerrateyni yenkalib ileykel-basaru hâsien ve hüve hasîr.
Meali:
“O, yedi kat göğü tabaka tabaka yaratandır. Rahmân'ın yaratışında hiçbir uyumsuzluk göremezsin. Bir daha bak! Hiçbir çatlak ve düzensizlik görüyor musun? Sonra tekrar tekrar bak; bakışların, aradığı çatlak ve düzensizliği bulamayarak âciz ve bitkin hâlde sana dönecektir.”
(Sadakallâhü'l-Azîm. Mülk Sûresi, 3-4. ayetler.)
[attachment=38457]
Letafet ve Metanet Meselesi
Bu yedi deryayı, bizim işarî yorumumuza göre yedi “Hâ-Mîm” temsil etmektedir. Biz birinci sema katındayız. Başlangıç noktası olarak güneşi, ilk yıldızı ve ilk katmanı düşünürsek, sıfırdan ve yokluktan sonra ilk var olan unsur üzerinden birinci katman anlayışına ulaşırız.
Buradaki düşüncemizi madde üzerinden bir benzetmeyle açıklayabiliriz.
Hava; oksijen, hidrojen ve başka gazlardan oluşmaktadır. Gazların yoğunlukları değiştikçe fiziksel hâlleri de değişmektedir. Yoğunlaşma, sıvı ve katı hâller gibi farklı durumların ortaya çıkmasına sebep olur.
Bizim burada anlatmaya çalıştığımız şey, fizikî bir bilimsel teori ortaya koymak değil, madde ve yoğunluk kavramlarından hareketle letâfet ve metanet hakkında işarî bir tefekkür ortaya koymaktır.
Semadaki “Hâ-Mîm”lerin yoğunluğu konusunda kesin bir bilgimiz yoktur. “Yer demir, gök bakır” şeklindeki ifadelerden hareketle, bazı katmanların bakır veya demir gibi sertlik ve yoğunlukla temsil edilebileceğini düşünüyoruz.
Nefsin önünde Allah'ı görmeye engel olan yetmiş bin perde bulunduğuna dair tasavvufî anlatımlar da vardır. Biz bunu, yetmiş bin katlı bir sema merdiveni gibi sembolik olarak düşünebiliriz. Her katmanın letafet ve yoğunluğunun farklı olduğu kabul edilir.
Cennet tasvirlerinde de çok latif ve şeffaf varlıklardan söz edilir. Bunları düşündüğümüzde, hem bir beden teşkil edecek kadar yoğun hem de içi görülebilecek kadar latif bir yapı tasavvur edilmektedir.
İşte bu, bizim için zıtlıkların buluştuğu bir katman düşüncesidir.
[attachment=38456]
Karanlık madde konusunda yapılan bilimsel tartışmalar da bize, madde ve yoğunluk kavramlarının ne kadar farklı şekillerde düşünülebileceğini göstermektedir. Ancak buradaki benzetmelerimizi bilimsel gerçekler olarak değil, tefekkür ve işaret olarak değerlendirmek gerekir.
أَعُوذُ بِاللهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ وَلاَ يَؤُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ
Vesia kürsiyyühüs-semâvâti vel-ard. Ve lâ yeûdühû hıfzuhümâ ve hüvel aliyyül azîm.
“O'nun kürsüsü gökleri ve yeri kaplamıştır. Onların korunması O'na ağır gelmez. O, çok yücedir, çok büyüktür.”
(Sadakallâhü'l-Azîm. Bakara Sûresi, 255. ayetten pasaj – Âyetü'l-Kürsî.)
Bizim bulunduğumuz semadaki en uzak noktayı hesaplamaya çalışan Kelvin'in, çok düşük sıcaklıklardan söz ettiği bilinmektedir. Buradan hareketle biz, maddenin gaz, sıvı ve katı hâllerini işarî bir merdiven şeklinde düşünüyoruz.
Allahü a'lem, daha ileride çok yoğun ve geçilmesi zor katmanların bulunduğu düşünülebilir. Demir katmanına gelince, işte orada semanın çok sert ve yoğun bir “Hâ-Mîm deryası” bulunduğu şeklinde bir tasvir yapılabilir.
“Ve lâ yeûdühû hıfzuhümâ” ifadesinden hareketle, Allah'ın kudretinin ve yaratmasının insan aklının sınırlarını aştığını anlamamız gerekir. Biz ancak tefekkür edebiliriz; gerçek mahiyetini Allah daha iyi bilir.
Hz. Âişe Annemiz ile İlgili Anlatılan Bir Menkıbe
Vaazlarda Hz. Âişe validemizle ilgili olarak, Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem'in letafetini anlatmak amacıyla bir menkıbe aktarılır.
Bu anlatımda, Peygamber Efendimiz'in fizikî engellerden geçebilecek derecede latif olduğu sembolik bir şekilde ifade edilmektedir.
Biz de bunu, fizikî bir olayın bilimsel açıklaması olarak değil, Peygamber Efendimiz'in mânevî makamını ve letafetini anlatmak için kullanılan işarî bir tasvir olarak anlamalıyız.
Bu anlayışa göre, semanın katmanlarını fizikî araçlarla delmek veya geçmek mümkün değildir. Asıl mesele, insanın mânevî olarak saflaşması ve letâfet kazanmasıdır.
Yani insanın mânevî yolculuğu, maddeyi zorlayarak değil, nefsini arındırarak gerçekleşir.
Metanet ise dik durabilmek, eğilmemek ve yıkılmamak demektir. Bir insanın yakını vefat ettiğinde “Allah metanet versin” denilmesi de bundandır. Yani insanın sıkıntı karşısında kendisini toparlayabilmesi ve Allah'a dayanması istenir.
Bizim burada demir üzerinden yaptığımız benzetme de bu anlamdadır. Demiri sertliği ve dayanıklılığıyla düşündüğümüzde, metanet kavramına bir örnek olarak ele alabiliriz.
Letafet ise bunun aksine incelik, zarafet, saflık ve hafiflik anlamında düşünülebilir.
Tasavvufî anlatımlarda cinlerin, meleklerin ve ruhun latif varlıklar olduğu ifade edilir. İnsan öldüğünde ruhunun mânevî yolculuğunun devam ettiği de tasavvufî düşüncede önemli bir yer tutar.
İnsan nefsini arındırıp mânevî bir letafet kazandıkça, daha yüksek mânevî mertebelere ulaşabileceği düşünülür.
Buradaki “demir” ve “bakır” katmanlarını da fizikî bir harita olarak değil, mânevî mertebeleri anlatan semboller olarak değerlendirmek gerekir.
Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem'in dünyaya bağlılığını azaltması, elinde dünyalık biriktirmemesi ve Allah'a tam teslimiyet göstermesi de bizim için büyük bir örnektir.
Onun bu hâli, mânevî anlamda yüklerden kurtulmayı ve letâfete ulaşmayı ifade eden güzel bir örnek olarak düşünülebilir.
---oOo---
Hilalin Gözetlenmesi Meselesi
Ramazan ve bayram başlangıçlarında hilalin gözetlenmesi konusunda farklı görüşler bulunmaktadır. Bazı kimseler astronomik hesapların yeterli olduğunu düşünürken, bazıları hilalin gözle görülmesini esas almaktadır.
Burada bizim dikkat çekmek istediğimiz nokta, Kur'an-ı Kerim'de zamanın hesabında ayın hareketlerinin önemli bir işaret olarak gösterilmesidir.
Allah Teâlâ kamerî ayların oluşumunda ayın hareketlerini bir ölçü olarak göstermiştir. Peygamber Efendimiz Sallallâhü Aleyhi ve Sellem'in de hilal gözlemiyle ilgili uygulamaları bulunmaktadır.
Ayın farklı safhaları, kamerî ayın günlerinin takip edilmesine yardımcı olur. Hilalin görülmesi, dolunay ve tekrar küçülmesi gibi safhalar, ayın hareketlerini gözlemlememizi sağlar.
İctimâ yani kavuşum zamanında ise ayın güneşe yakınlığı sebebiyle hilalin görülmesi mümkün olmayabilir.
Bu sebeple hilalin görülmesi meselesinin hem astronomik hesaplarla hem de gözlemle değerlendirilmesi konusunda farklı görüşlerin bulunduğunu bilmek gerekir.
Burada önemli olan, birbirimizi aşağılamak yerine Kur'an ve Sünnet ışığında meseleyi anlamaya çalışmaktır.
---oOo---
“Ahmetler Ahmet'tendir” Tezinin Devamı
Bir insanın dünyada birçok benzeri ve devamı olduğu düşüncesinden hareketle, insanın kemale ermesi ve kendisini tanıması sonucunda ortaya çıkan nesilleri bir ağaç ve meyve örneğiyle anlatabiliriz.
Bir elma ağacında onlarca elma bulunur. Hepsi ayrı ayrı meyvedir fakat aynı ağacın özelliklerini taşırlar. Pazarda satıldıklarında biri Ahmet'in evine, biri Mehmet'in evine gider.
Bizim burada yaptığımız benzetme de buna benzemektedir.
Bir insanın neslinden gelen insanlar birbirlerinden farklı şahsiyetlerdir. Fakat aile, kültür, karakter ve genetik miras gibi birçok yönden ortak özellikler taşıyabilirler.
Elmayı nereye dikersen dik, uygun şartlarda yetiştiğinde yine elma meyvesi verir. Özelliği bozulmadığı sürece kendi cinsinin meyvesini vermeye devam eder.
Bu nedenle, “Ahmetler Ahmet'ten, Mehmetler Mehmet'ten, Muhammedler Muhammed'den” şeklindeki sözümüzü, insanın mânevî ve neslî devamlılığını anlatan sembolik bir düşünce olarak değerlendirmek gerekir.
Aynı şekilde Hz. İbrahim, Hz. Ebû Bekir ve Hz. Fâtıma gibi büyük şahsiyetlerin isimlerini zikrederken, onların mânevî mirasının nesiller boyunca devam etmesini kasteden bir anlayıştan söz ediyoruz.
Bir elmanın içine kurt girmesi, onun elma olma özelliğini ortadan kaldırmaz. Aynı şekilde bir insanın çeşitli şartlarda hata yapması veya çevresinden etkilenmesi de onun insanlık ve kulluk değerini bütünüyle ortadan kaldırmaz.
İnsan, nefsini arındırdıkça ve kemale yöneldikçe kendi özünü daha iyi tanımaya başlayabilir.
Bu konu oldukça derin bir meseledir. Bir anda anlaşılması kolay olmayabilir. Üzerinde düşünmek ve hazmetmek gerekir. Bu konuya ileride tekrar devam edebiliriz.
---oOo---
Semadaki Yıldızlar
Bizlerin bedenlerimizin haricinde, mânevî ve enerji boyutumuzun bulunduğuna dair tasavvufî düşünceler de vardır. Bu anlayış içerisinde insanın bir “yıldızı” veya nuru bulunduğu sembolik olarak anlatılır.
Bir insan dünyanın bir yerinde yaşasa bile, onun şöhreti, yaptığı hizmetler ve bıraktığı eserler başka yerlerdeki insanlar tarafından da görülebilir.
Bunu evimizdeki bir lambanın düğmesiyle örneklendirebiliriz. Düğme kapının yanında bulunur, fakat ışık tavandaki lambadan yayılır. Düğmenin bulunduğu yer, ışığın bütün odayı aydınlatmasına engel değildir.
İnsan da bedenen dünyada yaşarken, mânevî yönüyle çok daha geniş bir etki alanına sahip olabilir.
İman, ilim, güzel ahlak ve insanlara yapılan hizmet arttıkça, kişinin nuru ve etkisi de çevresine daha fazla ulaşabilir.
Bir insanı sadece birkaç kişi tanıyorsa, onun toplumsal etkisi sınırlı olabilir. Fakat büyük hizmetler yapan âlimler, sanatçılar ve toplum önderleri daha geniş kitleler tarafından tanınabilir.
Bizim “yıldız” benzetmemiz de bu anlamda, insanın toplum üzerindeki etkisini ve mânevî nurunu anlatan sembolik bir ifadedir.
---oOo---
Akıntıya Ters Yüzen Somonlar
Bir zamanlar “Made in Germany” ifadesi önemli bir kalite göstergesi olarak görülürdü. Alman malı olan birçok ürün uzun süre kullanılabilecek sağlamlıkta üretilirdi.
Ancak teknoloji ve üretim şartları zaman içinde değişti. Çin başta olmak üzere birçok ülke dünya üretim ve teknoloji pazarında önemli bir yere geldi.
Bugün ise teknoloji o kadar hızlı değişmektedir ki, çok kaliteli bir ürün bile birkaç yıl sonra teknolojik olarak eskiyebilmektedir.
Örneğin eski cep telefonları zamanında çok sağlam ve uzun ömürlüydü. Fakat akıllı telefonların gelişmesiyle birlikte, sağlamlıkları devam etse bile kullanım ihtiyaçlarına cevap veremez hâle geldiler.
Buradan hareketle bizim söylemek istediğimiz şudur:
Tarih değerlidir. Geçmişimizi bilmek önemlidir. Ancak geçmişte yaşamış olmak ile geçmişte takılıp kalmak aynı şey değildir.
İnsanlık ilerlerken, geçmişten ders alıp geleceğe doğru yürümek gerekir. Eskiyi bilmek başka, eskiyi bugünün bütün ihtiyaçlarına cevap verecek tek model olarak görmek başkadır.
Dolayısıyla geçmişe saygı duyarken, içinde bulunduğumuz zamanın ihtiyaçlarını ve şartlarını da dikkate almak gerekir.
---oOo---
Bir İnsanın Yetişmesi ve Adam Olması Ne Kadar Zor
Yeni doğan bir çocuktan başlayalım.
Önce anne demesini öğrenecek. Acıktığında annesini çağırabilmek için konuşmayı öğrenecek. Sonra ayakta durmayı, yürümeyi, yemek yemeyi ve kendisini ifade etmeyi öğrenecek.
Ardından okumasını, yazmasını ve eğitim görmesini öğrenecek. Meslekî eğitim alacak, bir iş sahibi olmaya çalışacak, ailesini kuracak ve çocuklarını yetiştirecek.
Bütün bunların gerçekleşmesi için anne, baba, öğretmen, komutan, işveren, çiftçi, esnaf, doktor ve daha nice insanın emeği vardır.
Ayrıca güneş, ay, hava, su, oksijen, toprak, ağaçlar, hayvanlar ve daha nice nimet insanın hayatını devam ettirmesine hizmet eder.
Yani bir insanın yetişmesi için çok büyük bir emek ve hizmet zinciri vardır.
Bu kadar emeğin sonucunda yetişmiş bir insanın hayatına son vermek, yalnızca bir kişiyi kaybetmek değildir. Onun yetişmesinde emeği bulunan anne ve babanın, öğretmenlerin, ailesinin ve toplumun emeklerini de yok saymak anlamına gelir.
Allah Teâlâ kainatta hiçbir şeyi boşuna yaratmamıştır.
Kur'an-ı Kerim'de Firavun gibi bir kimsenin karşısına bile Hz. Musa ve Hz. Harun'un gönderildiğini görüyoruz. Demek ki insanın doğru yola gelmesi için ona fırsat verilmesi önemlidir.
İnsan, Allah'ın yeryüzündeki halifesi olarak dünyayı imar etmek, iyiliği çoğaltmak ve faydalı işler yapmakla sorumludur.
Öyleyse insanlığın görevi dünyayı yıkmak değil, onu daha güzel ve yaşanabilir hâle getirmektir.
Bu nedenle cana kıymak, insan hayatını değersiz görmek ve insanların emeklerini yok etmek büyük bir vebaldir.
“Kazı Koz Anlayanlar” Meselesi
Biz “sonbahar menziline girdiysek, artık belayı da sevmek gerek” dediğimizde, bazı kimseler bunu “İnsan düşmanını sever mi?” şeklinde anlayabiliyor.
Burada anlatmak istediğimiz şey düşmanla dost olmak değildir.
Mesele, başımıza gelen her şeyi Allah'ın bilgisi ve hikmeti dışında görmemektir.
Bazen insan bir sıkıntıyla karşılaşır ve o sıkıntının kendisi için hangi hayırlara vesile olduğunu bilemez.
Bu durumda insan:
“Allah'ım, Senin bildiğini ben bilmem. Sen benden hangi belayı uzaklaştırdığını ve bu olayın ardındaki hikmeti bilirsin. Ben de Senin hükmüne teslim olurum.”
diyebilmelidir.
“Hamd” yalnızca çiçek, rızık, aş, iş ve nimet geldiğinde edilen bir şükür sözü değildir. Bazen sıkıntı geldiğinde de Allah'ın hikmetine güvenebilmek ve O'na hamdetmek gerekir.
Elbette bu, düşmanlığı veya kötülüğü sevmek anlamına gelmez.
Acı biber örneğini düşünelim. İnsan acı olduğunu bildiği hâlde bazen acı biber yer. Çünkü acının yanında başka bir lezzet ve fayda da görür.
Aynı şekilde bir sıkıntının içinde de insanın hemen göremediği bir hikmet bulunabilir.
Önemli olan, belanın kendisini sevmek değil; bela karşısında Allah'ın hikmetine güvenebilmek ve sabır gösterebilmektir.
Rabbim, Mehdi askerlerini yanlış anlamaktan, haksızlıktan ve bilgisizlikten muhafaza eylesin.
---oOo---
أَأَللَّهُمَّ أَرِنَا الْحَقَّ حَقًّا وَارْزُقْنَا اتِّبَاعَهُ، وَأَرِنَا الْبَاطِلَ بَاطِلًا وَارْزُقْنَا اجْتِنَابَهُ
“Allah'ım! Bizlere hakkı Hak gösterip ona tâbi olmayı, bâtılı da bâtıl gösterip ondan yüz çevirmeyi nasip eyle!”
وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
Ve âhiru da'vâhum enil hamdü lillâhi rabbil âlemîn.
Âmin.
El-Fâtiha maassalavât.
سُبْحاَنَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ
Sübhâneke Allahümme ve bihamdik, eşhedü en lâ ilâhe illâ ent, estağfirullahe ve etûbü ileyk.
--OoO--
Kar©glan
Başağaçlı Raşit Tunca
Schrems, 28 Temmuz 2016 Perşembe
Original Kar © glan
ALLAH
BAYRAK
WEB-TUNCA
Radyo Karoglan
Foruma Misafir Olarak Gir
Forumda Neler Var
GALATASARAY
FENERBAHÇE
BEŞiKTAŞ
TRABZONSPOR
MiLLi TAKIM
ETKiNLiKLERiMiZ
MEVLANA'DAN